AKKRUM – Skûtsjesilen is een kapitaalsintensieve materiaalsport geworden.

‘Zonder sterke sponsorclub achter je kun je niet meer meedingen om het kampioenschap,’ zei schipper Pieter Meeter van het skûtsje van Akkrum tijdens de sponsorvaartocht op de Mississippiboot Frisian Queen. De nieuwe zeilen zijn al na vier jaar aan hun eind. 

‘Je ziet het aan de uitslagen. Grou en Heerenveen kunnen zich permitteren om de twee, drie jaar met een nieuw tuig te varen. Niet voor niets strijden zij vooraan. De zeilen zijn je pk’s,’ aldus Pieter, die voor dit jaar ook kan beschikken over een nieuw grootzeil met twee nieuwe fokken.

WORKUM – Met een Boerenlunch voor relaties in ‘de golle’ tussen de koeien en het hooi vierde de biologische kaasmakerij De Nylander in Workum (vriend van Fryslân Culinair) het tienjarig bestaan. Het beste decor wat je kunt bedenken voor zo’n gelegenheid.

SLOTEN – Tussen De Fryske Marren en het Duitse Drolshagen bestaat vijftig jaar een vriendschapsband. Om de relatie wat hechter te duiden mag je spreken van een stedenband, of ‘partnergemeente’. Het ‘gouden huwelijk’ werd in De Fryske Marren groots gevierd omdat men kon meeliften met de evenementen die plaatsvonden zoals Lemmer Ahoy, de Elfsteden Oldtimer Rally door Gaasterland, de Kunstroute Tsjûkemar en het InsideOutfestival in Joure. In de prachtige Vauxhall uit 1929 van de familie Bouwland uit Fochteloo maakten de burgemeesters Fred Veenstra en Ulrich Berghof een toer door de Gaasterlandse dreven.

HAULE/ASSEN – Al 27 jaar racet Bertus Folkertsma (41) maar nog nooit reed hij de Isle of Man TT (Tourist Trophy). Deze zomer wil hij zich op zijn Yamaha R6 tijdens de Manx Grand Prix (18-30 augustus) op het beruchte race-eiland tussen Engeland en Ierland kwalificeren voor de hoofdrace van volgend jaar. Dat zou na de WK Superbikes en de TT van Assen zijn derde hoogtepunt zijn. Man geniet de bedenkelijke reputatie van ‘dodenrace’. Sinds de eerste editie in 1907 kwamen 270 coureurs op dit 62 km lange, gevreesde stratencircuit om het leven.

HEERENVEEN – Binnen acht minuten fietsen is het werk van kunstenaarspaar Randolph Algera en Gabriëlle Westra te bewonderen. In Heerenveen in hun vernieuwde galerie Autrevue aan de Woudsterweg en in Oranjewoud in hotel-restaurant Tjaarda.

‘Je moet op een Ford TT opnieuw leren rijden’

WORKUM – Overal waar Fokke van den Akker (78) uit Workum met zijn antieke Ford-vrachtwagen verschijnt trekt hij veel bekijks. Zulke oudjes rijden nauwelijks nog rond. Van den Akker is zowat de enige.

HOLLUM – Egbert Reining (46) weet veel van wijn. Hij heeft er een neus voor en hij kan wijn op smaak en karakter beoordelen. Als sommelier in Nobel en daarvoor in Amjaad adviseerde hij de gasten en zocht hij goede wijnen die passen bij de gerechten.

GROU – Het Theehuis is nog maar net uit de as herrezen of er ligt al een boek over deze befaamde uitspanning. Uitbaters Timo Slump en Marieke Warmerdam wilden zo snel mogelijk de ziel terug in het nieuwe gebouw en daar draag je aan bij door er een boek aan te wijden. 

JUBBEGA – Je moet het maar durven, voetballen met de naam van het rivaliserende buurtdorp op je shirt. In Jubbega gebeurt het. Maar het is dan ook niet zomaar een hoofdsponsor die zich drie seizoenen aan de club verbonden heeft: Albert Heijn in Gorredijk.

‘Door de zondagsschool leer ik Titus beter kennen’

AMSTERDAM –Theun Plantinga speelde de hoofdrol in het muziektheater Titus. Zeven jaar geleden speelde hij al in Bonifatius de Musical. Alexandra Alphenaar met wie hij in de comedy SeksTips speelde, is in Titus diens muze Teresa van Avila. Titus is Titus Brandsma, een karmelietenpater, hoogleraar en publicist uit Bolsward die in 1942 in Dachau door de Duitsers is vermoord. Hij is zaligverklaard door de Paus.

Geboren 23 juni 1983 in Feanwâlden.

Woonplaats Amsterdam.

SNEEK – In Sneek is ruim € 35.000 bijeen gewandeld voor drie goede doelen. Op ‘derde kerstdag’ organiseerde Rotary Sneek alweer voor de vijfde keer de stadskuier waaraan een dikke drieduizend wandelaars aan deelnamen. Niet alleen wandelen leverde geld op, maar ook de pubquiz die in het voorjaar in Lokaal 55 werd gehouden.

‘Beide activiteiten vormen een effectieve manier om geld op te halen voor instanties die dat hard nodig hebben,’ vertelde een van de organisatoren, Bram Nauta (NautaPlus).

De drie goede doelen zijn de Voedselbank Sneek (20 mille), Speelgoedbank Friesland (7.500) en zwerfdierenopvang Nomadenhof (7.500).

LEEUWARDEN/HEERENVEEN – Traditiegetrouw wordt het schaatsseizoen afgesloten met een aantal evenementen. In Leeuwarden is dat de strijd om de Zilveren Bal als vervolg op de vroegere fameuze kortebaanrijderij voor vrouwen in de Leeuwarder Prinsentuin. In de nieuwe opzet van het sprintspektakel, geïnitieerd door Jan Ykema (zilver op de olympische 500 m in 1988) mogen de mannen ook meedoen.

In Thialf werd Europees kampioene allround Antoinette de Jong uit Heerenveen gehuldigd. Voor starter Jan Zwier was het een mooie gelegenheid om afscheid te nemen. De WK sprint in Heerenveen was zijn laatste toernooi.

HONGKONG – Ben je eenmaal bij de Hongkong Sevens geweest, dan hoef je nooit meer  voetbal te zien, of Ajax moet spelen. Wat een schitterende sport is dat! Velen zullen zich afvragen: wat is dat eigenlijk, Sevens? Wel, dat is rugby maar dan zeven tegen zeven.

Gewoon rugby is al prachtig, maar Sevens – zeven spelers in plaats van vijftien – slaat alles. Sevens, ook geduid als 7’s is snel, een opening is gauw gevonden, de rushes zijn indrukwekkend, de wedstrijden duren kort (twee keer zeven minuten) en zonder pauze rennen de volgende teams alweer de pitch op. Om die reden is de sport in 1883 ook ontstaan: als toetje na de reguliere rugbycompetities om alle teams op één dag tegen elkaar te laten uitkomen. 7’s wordt gespeeld in Frankrijk, Engeland, Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland, de VS, de Verenigde Arabische Emiraten, Singapore en Hongkong dus, waar de Fiji’s in de finale van Frankrijk wonnen. 

In deze voormalige Britse kroonkolonie maken ze er een spektakel van. Veel Hongkong-chinezen komen er niet op af, maar wel expats van over de hele wereld. Op de zuidtribune verschijnen ze in de meest vreemde uitdossingen. Hoe 7’s wordt gebracht is een les voor de hele sportwereld. Grote beeldschermen brengen alles close in beeld: runs, tackles, try’s. Onderbrekingen zijn niet saai want swingende jaren zestig, zeventig en tachtig-muziek (geen rap of hiphop!) zwepen het publiek op. Interacties met de toeschouwers (Mark the moment with a kiss!) houden de crowd in de ban. En anders is er wel een band of topartiest die live en vanaf een speciaal podium het hele stadion in vervoering brengt. Wat opvalt is hoe tactisch en intelligent er gespeeld wordt, maar ook hoe hard en snel natuurlijk. Over de arbitrage wordt niet gezeurd. De presentatie van de teams gebeurt met gevoel voor show en het livecommentaar bij de wedstrijden is informatief en onderhoudend. Zo breng je sport aan de man. Geen tel is het saai.

In de catacomben vloeit het bier rijkelijk. Plasticpullen die je kunt kopen voor statiegeld hou je de hele dag bij je. Bestellen doe je per vijf liter. De wc’s zijn brandschoon en de service van duizenden medewerkers uit deze wereldstad is top. Wat een entourage!

Friezen tref je er natuurlijk ook, want Friezen zie je over de hele aardbol. Vaste gast bioj de Sevens is het fenomeen Bartele Santema uit Langweer, die in Jakarta vijf grote bars exploiteert, een stroopwafelbakkerij, een blad voor de zakelijke en toeristische markt en een internationale business in oude kaarten en affiches. Vijf jaar geleden keerde hij met zijn Indonesische vrouw Roosna 25 jaar terug naar onze provincie om zijn drie kinderen in gezonde Friese lucht te laten opgroeien. Maar vooral als je ’s winters door de Buorren waar hij woont een kogel kunt afschieten, verlangt hij naar de Gordel van Smaragd, naar de zwoele avonden, de dampende cafés, de hectiek van de stad en de ontzettend aardige vrouwen. 

‘Als elke Nederlandse man met een Indonesische vrouw zou zijn getrouwd, waren er helemaal geen scheidingen meer,’ merkte hij eens op. Bartele verbaast Indonesische vrouwen, die hij er in Azië zo uitpikt. Ze beginnen spontaan te gillen als hij ze in inlandse talen zonder accent aanspreekt. Dat verwachten ze niet, al helemaal niet van een blanke.

Bartele, afkomstig uit Wytgaard, had zijn oude schoolkameraad Gert-Jelte Bokma van Tsienzerbuorren als reisgenoot. Gert-Jelte is senior software-engineer bij Engie. Voorafgaand aan de 7’s bezochten ze de vroegere Portugese eilandstaat Macao, dat nu tot China behoort maar nog altijd een status aparte heeft en waar je niet zomaar in kan. Macao is ’s wereld grootste gokparadijs met vijftig maal de omzet van Las Vegas! In een van de honderden gigacasino’s is de binnenstad van Venetië nagebouwd, compleet met hemel, water, gondels en zingende Italiaanse roeiers.

Ze troffen in Hongkong Stadium oude bekenden als Australiër Rob Fletcher, die jaren bij Philips heeft gewerkt en tweemaal een periode in Drachten gestationeerd is geweest. Met Fletcher kun je de hele dag lachen. Andere Friezen waren Johan Lodewijk van Het Bildt (uit de aardappelfamilie), general manager bij Hiware in Shanghai, en advocaat Ralph Ybema. Wie zich ook bij de groep voegden waren Koos Breen en Rikus Lie. Koos was tot 1998 in diverse internationale managementfuncties bij Philips werkzaam en van 1998 tot 2007 lid van de raad van bestuur bij Van Leeuwen Buizen, waar hij nu nog commissaris is, evenals bij kantoorinrichter Ahrend (voorzitter), kunststofproducent Teijin Aramid (Twaron) en vetsmelter Koninklijke Smilde in Heerenveen, waar hij de nieuwbouw door Jorritsma Bouw met interesse volgt.

‘Een prachtig familiebedrijf,’ aldus Koos, die samen met Anneke Smilde (dochter van wijlen Dirk) in de raad zit. Zoon Arend, voorheen technisch directeur, is onlangs uit de onderneming getreden.

De Nederlands-Indische Rikus Lie woont in Haren en zijn familie heeft in Earnewâld een zomerhuisje.

‘Een klassiek, klein huisje uit 1922, helemaal van hout en zonder gas. Wij zijn onze tijd vooruit,’ lachte Rikus, die altijd in het buitenland voor Shell heeft gewerkt. Bij dezelfde onderneming werkte (in het buitenland) geoloog Henk Groeneveld, ook present op de 7’s-reünie. 

Over de klimaatgekte schudde hij zijn hoofd: ‘Je hoort en leest veel onzin. Men weet niet eens wat de concentratie kooldioxide in de lucht is (0.04%) en wat meer of minder bijdraagt aan CO2 en klimaatopwarming. Hou dan maar op.’ 

In Friesland wordt men steeds meer anti-landbouw, niet wetende dat een stadsvijvertje per jaar meer methaan uitstoot dan 200.000 auto’s. Terug willen naar het moeras is hilarisch.

Rikus hoorde het met belangstelling aan: ‘Ik ben begaan met de Friese natuur. Zo zet ik mij in voor Nationaal Park De Âlde Feanen. Nergens wordt zo goed op de natuur gepast als in Friesland.’

Ondertussen ging het rugby gewoon door waarna de dag werd besloten met een diner in een Hongkongs schaal- en schelpdierenrestaurant. (AvK)

SCHIERMONNIKOOG – Wagenborg en Rijkswaterstaat blijven investeren in service en accommodatie. En dat doet men graag met enig vertoon en geheel in de stijl van Wagenborg Passagiersdiensten-directeur Ger van Langen met een glas champagne. Dus ook de onthulling van de Jelle Woudstra Paal op de veerdam van Schiermonnikoog had een feestelijk tintje. De paal is genoemd naar dorpsomroeper Jelle Woudstra, die het idee van deze informatiezuil aandroeg. Hij staat in een lange traditie; sinds 1776 heeft het eiland een dorpsomroeper. Zo’n zestig keer per jaar brengt Jelle zijn boodschappen langs een route van 18 km. 

FRANEKER – Gek eigenlijk: allang voor duurzaamheid een hot item was werd er gerecycled. Gewoon omdat afval een grondstof is. Of het nu om plastic, hout, papier, glas of metalen gaat. Met name metaal. De hoogovens in Velsen (Tata Steel) maken er prachtige nieuwe producten (halffabricaten) van. Er is dus een markt en als er een markt is, valt er ook brood mee te verdienen. Een bedrijf dat zich in recycling van metaal, non-ferro (koper, aluminium, rvs) en accu’s succesvol heeft ontwikkeld is Regelink Schroothandel in Kampen, dat dit jaar de Noord-Nederlandse Schrootverwerking in Franeker overnam. Bedrijven op twee toplocaties die een flinke bijdrage leveren aan CO2-reductie.

Denk bij schroot niet aan een ouwe bende. Althans, niet bij Regelink. Hij heeft geoliede bedrijven waar doordacht, ordelijk en milieutechnisch verantwoord schroot wordt ingenomen, gesorteerd, verwerkt en getransporteerd. Harry Regelink loopt goedkeurend over het prachtig, strategisch gelegen terrein aan het Van Harinxmakanaal op een doodlopend punt van de stad. Geen mens die last van de activiteiten heeft.

Hij is blij met het nieuwe bedrijf: ‘Wij kunnen de noordelijke markt nu nog beter en efficiënter bestrijken. We hadden al veel klanten in Friesland en die kunnen we vanuit Franeker uitstekend bedienen. En wij rijden van daaruit minder kilometers. Aangevoerd wordt er over de weg en afgevoerd over water.’

Het werk kan over de vestigingen mooi verdeeld worden. In Kampen, waar Regelink twee werven heeft van 25.000 m2 en 7.000 m2, kon men het knipwerk nauwelijks aan. De schootschaar op de locatie in Franeker (22.000 m2) kan werk overnemen. Zo creëer je synergie.

Buitenkans

De overname was een buitenkans. Het bedrijf hoorde bij staalproducent Bentler, een groot concern met 30.000 medewerkers wereldwijd. De vader van Harry’s compagnon Frits Stam – Jaap Stam – was 26 jaar directeur in Franeker. Onder hem draaide de tent prima. Maar nadat Frits naar Regelink vertrok omdat hij zich in de Bentler-organisatie niet prettig voelde, kwam de klad erin. 

‘Ik zei tegen Frits: wat jij mist hebben wij en wat wij missen ben jij,’ aldus Harry (56). Hij sloeg toe toen Bentler later bereid bleek Franeker te verkopen. Immers, zo kon de zaak weer in de vertrouwde leiding van Frits, inmiddels mede-eigenaar, worden gegeven. De derde man die mede leiding geeft aan het bedrijf is Peter-Jan Borghouts, schoonzoon van Harry en eveneens toegetreden als vennoot. 

De overname in 2018 was geen appeltje-eitje: ‘Wij zijn nuchtere boeren en dan sta je tegen tien man uit Europa die verbaal sterk zijn. De voertaal was Duits en de contracten werden in het Engels opgesteld. Ik moest op m’n qui-vive zijn. Maar ik ben snel denken en handelen gewend. Dat moet wel in de wereld waarin ik verkeer.’

Franeker past in de strategie om uit te breiden in het noorden.

Frits: ‘Wij hebben een vast klantenbestand overgenomen, het bedrijf heeft een prima reputatie en ook technisch is het goed ingericht.’

De Noord-Nederlandse Schroothandel past in deze tijd, laat Harry weten.

‘Wij zijn groen! De circulaire economie bestond nog niet eens toen wij dit al deden. Het is de ultieme vorm van duurzaamheid, want je ruimt op en je levert een grondstof.’

In het bloed

Schroot zit hem in het bloed. Vader Regelink, ook een Harry, begon meteen na de oorlog zijn schrootbedrijf in Kampen. Hij was een no-nonsense ondernemer: hard werken, niet zeuren, lange dagen. En eerlijk zaken doen, vlot betalen. Harry jr. doet dat ook. Zo bouw je een mooie kring van relaties op. Al gauw waren grote bedrijven klant bij senior. Een goede basis was gelegd. Regelink is in het hele land actief. Harry groeide op in de handel.

‘Ik liep al op mijn zestiende op het bedrijf rond en ik was nog maar achttien toen ik de zaak overnam,’ vertelt Harry, die veertig jaar in de business zit. Slopen met de snijbrander deed hij graag. En vandaag de dag nog wel als hij even de tijd heeft en als het nodig is. Het meeste sloop-, knip- en snijwerk gebeurt met een kraan. Onlangs is er geïnvesteerd in een nieuwe knipscheer om het schroot compact te maken en zoveel mogelijk kilo’s in zo weinig mogelijk volume te kunnen vervoeren. Schepen liggen op beide locaties aan de kade. Tachtig procent van al het metaalschroot wordt in bulk geëxporteerd naar Turkije, het grootste schrootland ter wereld. Bij voorkeur regisseert Regelink zelf logistiek en transport. Dat vinden de afnemers wel zo vertrouwd. Het bedrijf heeft permanent twee schepen in de vaart.

Zuiveren

Schroot is meer vervuild dan vroeger en dus lastiger te ‘zuiveren’.

Harry: ‘In veel apparaten zitten tegenwoordig batterijen. Soms zijn ze zo klein, bijvoorbeeld knoopcelbatterijen, dat je ze niet kunt vinden. Of ze zijn in een apparaat geïntegreerd, zoals de batterij van een e-bike vaak in het frame is verwerkt. De tegenwoordige lithium-ion-batterijen zijn trouwens nauwelijks te recyclen in tegenstelling tot bijvoorbeeld loodaccu’s. Batterijen zijn helemaal niet duurzaam. Bovendien zijn ze gevaarlijk. Sla maar eens met een pikhouweel op een mobieltje. Die ontploft, het is net een bom. Een e-bikeframe dat je verwringt kan kortsluiting en brand veroorzaken, zoals laatst in een opslagloods voor elektrische fietsen in Nunspeet. Zelfs een knoopcelbatterij heeft al genoeg energie voor kortsluiting. De machinist van de shredder is doodsbang voor elektrische auto’s. Wij willen geen troep die er niet in thuis hoort. Het kost tijd en energie om dat voor elkaar te krijgen.’

De controle is dan ook streng. Zo staan er bij de poort scanners die meten of er radioactief afval in de ladingen zit.

Regelink is lid van MRF (Metaal Recycling Federatie) en draagt het kwaliteitskeurmerk. Het bedrijf voldoet aan alle protocollen en wettelijke regelgeving qua milieueisen, administratie, brandveiligheid en arbo.

‘Alles moet kloppen in een schrootbedrijf als het onze,’ aldus Harry.

Met vier man loodsen ze het bedrijf door de tijd. Het werkplezier straalt eraf.

Frits: ‘We vullen elkaar goed aan. Harry kan goed met mensen omgaan, mijn taak is vooral de verkoop en Peter-Jan is met name sterk in inkoop.’

En dan is er nog Harry’s zoon Ronald Regelink die sinds 1 januari 2019 de marketing en communicatie doet. Want ook in schroot is dat tegenwoordig van belang.

Harry: ‘Juist omdat er zoveel onwetendheid is. Wij moeten onze taak om publiek, overheden en de markt te informeren serieus nemen. Zeker in deze tijd. Metalen en ijzer kunnen oneindig worden gerecycled en zijn dus zeer duurzame grondstoffen, maar dat geldt niet voor allerlei batterijen. Men moet meer kennis nemen van de laatste ontwikkelingen van en bedreigingen voor de circulaire economie. Wij lopen voorop maar de wereld om ons heen moet meegaan.’

WOUDSEND – Twee 18e-eeuwse panden in de oude dorpskom aan de Ee in Woudsend zijn na zeven jaar van restaureren geheel teruggebracht in oude stijl. Dit historisch erfgoed, is voor de toekomst bewaard gebleven. Met dank aan eigenaar Machiel Dijkstra, die kosten noch moeite heeft gespaard om deze panden compleet in originele staat te brengen.

Hij verkreeg de panden, die voor een veiling waren aangeboden, via een klant van hem die eigenaar was: ‘Ik was na een bezichtiging meteen onder de indruk. Dit is er niet meer, dacht ik, een pand met zoveel verborgen schoonheid en rijkdom. Die mochten niet teloorgaan, vond ik.’ 

LEEUWARDEN – De standhouders op de Bedrijvencontactdagen hoorden met stomme verbazing aan dat medeorganisator Eva Hoebe voor de microfoon van Omrop Fryslân had gezegd dat ze ‘heropgevoed’ moeten worden. Het waren juist de deelnemers die er op de beurs met uitstekende presentaties wat van maakten. Door het uitblijven van een strategisch marketingplan om de juiste doelgroepen te bereiken, viel het bezoek iets tegen. De organisatie dacht met het posten van berichten op sociale media dat het allemaal wel zou loslopen. Zelfs liet men uitnodigingen om de deelnemerslijst te publiceren onbenut. 

Jammer, want de Bedrijvencontactdagen vormen vanwege het brede concept en de royale inrichting een prima medium voor het Friese bedrijfsleven. Elkaar ontmoeten in een informele zakelijke ambiance en in de ogen te kijken, is nog steeds de meest doeltreffende vorm van relatiebeheer. Dus blijft een beurs een wezenlijk onderdeel daarvan. Er viel dan ook voldoende te beleven op de beurs  die geopend werd door ondernemer Aad Ouborg (voorheen Princess) onder muzikale begeleiding van Tonny Eyk. 

Anouk Kuperus was namens de organisatie heel content over de laatste editie, die ze ‘innovatiever dan ooit’ noemde. Volgend jaar is de beurs op 24 en 25 maart. 

‘Maar eigenlijk is er het hele jaar door BCDN want wij verbinden ondernemers ook via onze website en seminars,’ aldus Anouk.

Cambuur

Hoogtepunt was de presentatie van Henk de Jong als nieuwe hoofdtrainer van Cambuur. De camera’s snorden voor de ogen van tal van belangstellenden, onder wie oud-speler Bert Hollander. Henk heeft assistent Sandor van der Heide meegenomen van De Graafschap, waar de twee de afgelopen twee seizoenen werkzaam waren. Sandor vertrok bij Cambuur na een conflict met de toenmalige baas en aandeelhouder Ype Smid, maar dat is bijgelegd. De verloren zonen zijn terug. Voor Henk is dat mooi, maar zeker ook voor zijn vrouw voor wie hij terugkeerde op het oude nest. Een nog ouder nest is voor hen sc Heerenveen, dat echter niet naar de gunsten van het duo dong. 

Culturele en sportieve ‘legacy’

Jan van Erve liep met een smile rond. Hij zit vol plannen en heeft tal van activiteiten dit jaar, dat aanving met de rol die hij bij NDC Mediagroep vervult. Hij is er parttime business-manager en is als zodanig verantwoordelijk voor zakelijke concepten.

‘Ik ben een soort van nummer 10, een spelmaker die verbindingen legt tussen bedrijfsleven en de domeinen waarop NDC opereert. Deze uitgever is uitgegroeid tot een crossmediabedrijf met een 360 graden-focus.’

Met Claudia Woolgar heeft Jan Brave New World opgericht. Deze stichting richt zich op het vervolg van Culturele Hoofdstad waarin Jan en Claudia respectievelijk commercieel en thematisch (De Reuzen) actief waren. Nu komt er weer zo’n blockbuster naar Leeuwarden: het wereldberoemde Argentijnse showgezelschap Fuerza Bruta, dat van 5 t/m 19 december wervelend muzikaal theater in de productiehal van het bedrijf Mannen van Staal van Theunis Bakker ten beste geeft.  

‘Het zijn jonge artiesten die erin optreden en dat vinden we belangrijk. Leeuwarden moet gelinkt worden aan vitaliteit,’ aldus Claudia.

Het evenementenbureau VanPlan.nl, onderdeel van NDC, is 1 mei met de kaartverkoop gestart.

Op sportgebied manifesteert Jan zich ook nog steeds. Hij wil het kaatsen op de kaart zetten. Deze sport is veel internationaler dan menigeen denkt. Vooral tegen muren wordt gekaatst en dus ziet Jan grote kansen voor ‘wallball’.

‘Kaatsmuren zijn er over de hele wereld, tot in New York aan toe,’ zei hij. 

Kaatsliefhebber en oud-bestuurder Emile Vogels beaamde dat: ‘Ik was in Peru en daar zag je ook op veel plaatsen het muurkaatsen.’ In de eigen parochie wordt een prediker dikwijls niet geëerd, weet het VVD-raadslid nu: ‘De Waadhoeke waar ik woon noemt zich een kaatsgemeente, maar ze doen er geen donder mee.’

Jan: ‘Het muurkaatsen heeft veel dynamiek en je kunt er nieuwe beoefenaars mee bereiken. Ik heb dus geen tijd voor sc Heerenveen,’ lachte Jan, wiens commerciële contacten node bij de club worden gemist. Hij bedankte er in ieder geval voor om zich voor het karretje van opposant Riemer van der Velde te laten spannen. 

Model staan voor vastgoed

Wie zich ook internationaal oriënteert is vastgoedondernemer Billy Reen uit Sneek/Uitwellingerga. Niet zakelijk, maar recreatief. Friesland is voor hem een prima speelveld: ‘In onze provincie valt nog genoeg te doen qua zaken, beleggen en projecten.’ Op de beurs trok hij de aandacht in het bijzijn van zijn charmante vrouw Vanity, die evenmin stilzit.

‘Ik heb mijn eigen modellenbureau, Vanity Promotion Models,’ liet ze weten. 

Premie voor nieuwe mensen

Hoe goed de economie draait bleek uit de ervaring die directeur/aandeelhouder Arjen Tulner van Van der Werff Logistics deelde: ‘Wij loven 600 euro premie uit voor het aanbrengen van een medewerker die in ieder geval een jaar in dienst blijft. Dat geld is een totaalsom en wordt verdeeld over aanbrengers en werknemers. Wij hebben op korte termijn vijftien mensen nodig, zoals chauffeurs, monteurs en heftruckchauffeurs.’ Van der Werff is de grootste bouwmaterialenvervoerder van Nederland.

De lucht in

Niet alleen op de weg wordt het drukker, ook in de lucht. Uitvinder Lieuwe Koonstrauit Opeinde stond met Frisian Air BV op de beurs. Hij presenteerde een Sling TSi, een propellertoestel dat hij terugkocht van de erfgenamen van een overleden Fransman die het vliegtuig bij Lieuwe had besteld. Lieuwe is voor dit Zuid-Afrikaanse vliegtuigmerk importeur voor Nederland en een deel van West-Europa. Sling maakt eenmotorige twee- en vierzitters die voorzien zijn van alle apparatuur en door de leren stoelen comfortabel zitten. Voor anderhalf- tot twee ton heb je er een.

‘Vervoer met zo’n vliegtuigje is milieuvriendelijker dan met een auto,’ beweerde Lieuwe.

Zijn uitleg: ‘Je kunt ermee naar Zuid-Frankrijk vliegen. De snelheid bedraagt 270 km, in vijf uur ben je er. Het brandstofverbruik is 1 op 11. Dus reken maar uit. Je bent ook nog voordeliger uit en je boekt tijdwinst. Ideaal voor de zakenman.’

Veilig is het toestel ook: ‘Motor valt uit of een vleugel eraf? Geen nood, je trekt aan een hendel en de kist hangt aan een parachute.’

De Sling TSi is een bouwpakket. Dat mag omdat het toestel als een experimentele klasse wordt bestempeld. Zelf onderhouden is daarentegen bezwaarlijk.

‘Daarom kun je maar het best een deal sluiten met een bedrijf dat service verleent en het toestel in een hangar stalt, zoals wij kunnen op de airstrip van Drachten. Men kan bij ons ook het vliegbrevet halen.’

De airstrip Drachten is een verhaal apart want b en w van Smallingerland wilden het in 1962 voor Philips aangelegd vliegveld verkopen nadat een aanbesteding voor exploitatie is mislukt. Zonnestroomondernemer Symen Jellema uit Dokkum heeft belangstelling. Hij wil samenwerken met Lieuwe. Energieondernemer Robert Veenstra (de vroeger sc Heerenveen-directeur) heeft zich namens EAM eveneens in de plannenmakerij gemengd. Echter, de gemeente is bang de regierol te verliezen en kiest voor het halve ei: verkoop in gedeelten.

Ondernemersbloed

Brillenondernemer en ‘winkelfreak’ Leo Copini uit Harlingen heeft het zakelijk gen overgedragen op zijn kinderen Leontien (24) en Marc (22). Leontien treedt in de voetsporen van haar vader en werkt op de zaak in Harlingen (andere vestigingen staan in Leeuwarden en Sneek) en Marc runt in de zeehavenstad op een zichtlocatie aan de nieuwe traverse de woonboulevard Harlingen Wonen (Al uw woongemak onder één dak). Maar hij doet veel meer. Met compagnon Pieter van der Schoot (23) verkocht hij de door hen eerder overgenomen inventaris van de glazen piramide op het vroegere windpark Aeolus in Sexbierum dat reeds gesloten was en waarin een kinderspeelgarten was ondergebracht. De boedel liet hij via Troostwijk veilen en dat bracht het mooie bedrag van € 109.000 op. Deze som is weer het startkapitaal voor het volgend project. Zo doen kiene ondernemers dat. Plannen genoeg. Van Siep Jan Riedstra en Marco van Schaik nam Marc 123 Grand Prix over, een merk in Amerikaans kantoormeubilair in de stijl van de Formule I. Een andere activiteit van Marc is Polydeco, een onderneming in kunststof (tuin)beelden en boerderijdieren die je als decoratie of reclameobject kunt toepassen.

Marc begon al vroeg, op 14-jarige leeftijd: ‘Ik kocht toen tienduizend kilo strooizout en dat wilde ik aan de deur verkopen. Pas vier jaar later winterde het. Door flinke ijzel was veel zout nodig. Niemand durfde de straat op. Via een advertentie op Facebook bood ik het zout aan en was dat niet aan te slepen. In een mum van tijd verkocht ik het en behaalde ik alsnog rendement.’

Lelylijn nog niet op de rails

Zelfs de politiek manifesteerde zich op de beurs. VVD-statenlid Durk Pool uit Harkema zag zijn kans schoon want op de tweede dag was het immers provinciale statenverkiezing. Veel hielp zijn aanwezigheid niet want de partij scoorde een mager resultaat. Aan de nuchtere en pragmatische Durk heeft het niet gelegen. Op de beurs bracht hij de Lelylijn (Lelystad-Groningen en verder) onder de aandacht. Terecht, want het zou een fikse versterking voor de Friese infrastructuur zijn. Maar de plannen kunnen voorlopig de ijskast in.

Nyck stuurt scherp

Bedrijfsfinancier René van de Graaf en accountant Martin Nicolai (Credion/Valor corporate finance) hadden een stunt uitgehaald door autocoureur Nyck de Vries uit Uitwellingerga naar Leeuwarden te halen. De Formule II-topper nam plaats in een simulator en vertoonde zijn stuurmanskunsten, gadegeslagen door o.a. boekhoudautomatiseerder Lume Paulusma (Speedbooks) die hoofdsponsor is van Nyck, die hoopt dit jaar zijn overstap naar de Formule I te maken, maar dan moet hij het klassement winnen. Bovendien is de concurrentie voor een plek in het racewalhalla moordend. Aan talent ontbreekt het Nyck niet want hij was zijn hele jeugd Max Verstappen in de kartsport de baas.

Stinger

Wie ook van snelheid houdt is communicatieondernemer Ymo Kooistra uit Dokkum (A-Communicatie – ‘Waar KPN stopt gaan wij verder’). Op zijn stand demonstreerde hij de nieuwste Stinger. Hard rijden is spannend, maar het moet geen geld gaan kosten. Dan is een Stinger die je waarschuwt voor een snelheidscontrole handig. De Stinger Freedom Laser is het nieuwste wapen tegen laser guns. Al vanaf 600 euro heb je die in je auto geïnstalleerd. De Stinger Vip gaat nog een stap verder en biedt totale bescherming tegen alle soorten elektronische meetapparatuur, zelfs vanaf de zijkanten. Voor een euro of 1.500 ben je helemaal klaar inclusief ritregistratie en alarmeringen voor remmend verkeer en het naderen van schoolzones. Een actieve Stinger is wettelijk niet toegestaan, maar ook daar is een foefje op gevonden.

‘Je schakelt de software van de Stinger dan gewoon uit en kan de politie je niks maken,’ glimlachte Ymo. 

HET

Vaste prik op de laatste dag van de BCDN is de bekendmaking van de winnaar van de HET, de jonge ondernemersprijs van Leeuwarden. Als je daar al het talent ziet samengeklonterd besef je dat het met de toekomst wel goed zit. Er waren drie finalisten: Bureau Schmidt (infrastructuur), CIN-ergy (wereldwijde profilering van producten) en YFK Marketing (recruitment – vernieuwen en versnellen met talenten). Begin dit jaar presenteerden zij zich als slot van de campagne aan de CCL (Commerciële Club Leeuwarden). Alle drie hebben in korte tijd een breed team van specialisten geformeerd. Aan boord hebben ze vakmanschap, innovatieve denkkracht en commerciële feeling. Winnaar werd Bureau Schmidt dat infraprojecten ontwerpt, adviseert en begeleidt. Er werken dertig mensen. Oprichter/eigenaar Roald Schmidt nam de prijs in ontvangst van wethouder Friso Douwstra.

Jeugdfonds Sport & Cultuur Friesland

Op de stand van het Fries Journaal liftte het Jeugdfonds Sport Friesland mee. Dit jaar fuseert dit fonds met het Jeugdfonds Cultuur Friesland.

‘Om ons te laten zien en om mensen en bedrijven te ontmoeten,’ zei voorzitter Coby van der Laan, die na het beëindigen van haar wethouderschap in Heerenveen tal van aanbiedingen kreeg. Op de uitnodiging van dit fonds ging ze in want ze is altijd betrokken geweest met het sociaal domein, de jeugd, de sport en de cultuur. Onlangs is weer naar buiten gekomen dat ook in ons welvarend land kinderen in armoede opgroeien. In die huishoudens is vaak niet genoeg geld om kinderen te laten sporten of om ze deel te laten nemen aan culturele en muzikale activiteiten.

‘Maar ze hoeven niet langs de zijlijn te blijven. Er is genoeg geld in onze kas om ze te ondersteunen. Om die reden moeten wij ons nog meer bekend maken en ons netwerk in de samenleving versterken. Want zonder aanvragen kunnen wij niks betekenen. Die aanvragen kunnen ons via vele wegen bereiken; de buurtcoach, de sportclubs, de scholen, de gemeenten etc. Schakel ons in. Geld halen we niet alleen uit de markt maar ook door samenwerking met gemeenten, die ons onderdeel maken van hun armoedebeleid. Dit werk is heel belangrijk want kinderen mogen niet langs de zijlijn staan. Het is voor kinderen sociaal, mentaal en fysiek gezond om mee te kunnen doen. Álle kinderen!,’ aldus Coby.

Vorig jaar maakten in Friesland 2.561 jongeren gebruik voor de regeling wat betreft de sport. (AvK)

WOUDSEND – Voor een restaurant is een halve eeuw een hele leeftijd. Meestal zijn zaken dan al opgehouden te bestaan, of ze zijn onder een andere naam of met een gewijzigd concept doorgegaan. Maar ’t Ponkje in Woudsend is still going strong. Dit restaurant in het voormalig doopsgezinde kerkje staat nog steeds op de kaart van de gast die lekker eten en warme gastvrijheid waardeert. Het 50-jarig bestaan werd opgeluisterd met een jubileumlunch voor een groep vaste gasten. ’s Avonds was er een diner voor mensen die in de aprilmaand ook 50 waren geworden.

De oprichters Edse en Baukje Wiersma ontbraken uiteraard niet bij de lunch, want het was ook hun feest. Althans, zo voelde het. De huidige uitbaters, gastvrouw Eva Bakker en chef-kok Rob Hartman, zijn onder het befaamde horecapaar begonnen. Rob in 1993 en Eva drie jaar later. Al gauw sloeg de vonk over. Zestien jaar geleden namen ze de scepter over. Aanvankelijk met collega-ondernemers Eeltje van der Woude en Pascale Schout, maar sinds een jaar met z’n tweetjes. Opvolging in familiekring was er niet want dochter Henderika vertrok naar Oostenrijk.

Edse ging even in op de historie. Het kerkje van de Mennonieten, dat een zogeheten ‘schuilkerkje’ is en vroeger niet als zodanig mocht worden ontdekt, werd in de jaren zestig maar matig bezocht. De diensten waren afwisselend in Woudsend en in Balk, maar sluiting kon niet uitblijven. Het idee was om het gebouw van kanteldeuren te voorzien zodat je er vier auto’s kon stallen. Een geluk dat deze onzalige bestemming niet doorging. Nadat strijkgeldschrijvers het kerkje op een veiling voor tienduizend gulden (€ 4.500) hadden gekocht werd recreatieondernemer Egon Brenninkmeijer uit Heeg eigenaar. Hij verbouwde het tot een café met eterij. Al gauw na de opening liep de exploitatie niet lekker en toen Edse bij Egon zou gaan werken, vroeg de laatste: ‘Wil jij er niet in?’ Het was het proberen waard en nog voor het paasweekend van 1969 ging ’t Ponkje los. ‘Je hebt toch ook verkering, is het niet,’ had Egon gevraagd, en dus ging Baukje het samen met Edse oppakken. In een tijd dat de nestors van het dorp er hun dagelijkse borrel haalden.

Zo werd ’t Ponkje een van de eerste watersportrestaurants van Friesland.

Edse: ‘De schapen liepen hier nog in de wei, de jachthaven en het bungalowpark De Rakken waren er nog niet. Inmiddels zijn de tijden wel veranderd. De recreatie heeft een vlucht genomen en er zijn nu zeven restaurants in Woudsend. Daar heb ik onbedoeld aan bijgedragen want meerdere oud-medewerkers zijn in de Woudsender horeca terechtgekomen!’

Edse ziet ’t Ponkje als ‘de oude dame onder de restaurants’. Nooit heeft het aan haar kwaliteit gelegen, hoewel het soms even zoeken was naar de juiste vorm nadat de zaak was meegegroeid met meer exclusiviteit: een specialiteitenrestaurant voor de fijnproevers, of een wat bredere kaart voor mensen die gewoon goed willen eten? De ouderwetse kwaliteit van vroeger, toen men begon in het bistrotijdperk, blijkt het juiste spoor. 

In de loop der jaren is er het nodige veranderd. Er kwam een bovenzaal, in 1989 kochten Edse en Baukje de tegenover gelegen ‘Pleats’ die nu wordt gerund door Marije Siemonsma  en Ewan Bargie, tien jaar later begonnen ze Culisail (culinair zeilen met de lemmeraak Menno Simons).

Een vertegenwoordiger van de gemeente Súdwest-Fryslân ontbrak bij de lunch. Dat stak Edse. Bij de opening was burgemeester Johannes van Hout van Wymbritseradiel aanwezig en bij het 25-jarig jubileum burgemeester Marten Koopmans. 

‘Dit is niet zomaar een restaurant, dit is een parel! Een zaak die de toon heeft gezet! Waar prinses Beatrix heeft gegeten, en ook ons koningspaar met de kinderen. Ons jubileum is niet op waarde geschat door het college.’

Toch kreeg men nog aandacht… Wethouder Maarten Offinga, waarschijnlijk ingeseind door ambtenaar Tadema die een bos bloemen had gebracht, was in het midden van het land en sloeg op de terugweg nog even linksaf naar Woudsend om de felicitaties over te brengen.

Overeind blijven in dit intensieve vak is geen sinecure. Edse zei dan ook: ‘Als restaurateur ben je het elastiek tussen keuken en gast.’ (AvK)

RIED – Om de goeie ouwe tijden van de Commerciële Club Friesland voor even te laten herleven, bedachten de oud-leden Albert van der Voorn en Justus Werle een reünie te organiseren. Zij vonden Lucy Jonkers, Henny de Kroon van de vroegere activiteitencommissie en vervolgens ook Alie Bakker en André de Vries bereid om gezamenlijk de reüniecommissie gestalte te geven. Uiteindelijk reageerden 75 belangstellenden op de uitnodiging voor een weerzien in het fraaie dorpshuis De Rede in Ried. Uiteraard stond het elkaar weer eens ontmoeten en bijpraten centraal. Dat ging onder het genot van een walking dinner, drankjes, muziek van trekzakspeler Herman Andringa envan Justus Werle's band Frilly Fish. Beamerbeelden en oude jaargangen van het clubmagazine toonden wie in het toenmalige clubhuis Lauswolt Beetsterzwaag als prominente sprekers de revue passeerden. Bijvoorbeeld Joop Braakhekke, Jort Kelder, auteur Jos Burgersv an ‘Marketing op het nachtkastje’,politicus en econoom Jan Kees de Jager en de toen nog maar 15-jarige Ben Woldring die later naam en faam verwierf met zijn internetbedrijf Ben.com. Ook excursies en de meerdaagse lustrumvieringen op Ameland en Terschelling trokken toen veel animo. Van de in 1982 opgerichte DCCF bestaat alleen nog de seniorenclub. Wegens het teruglopend aantal leden kwam in 2016 de netwerkorganisatie Friese Zaken er voor in de plaats. (JdK)

DOKKUM – De oudste ijsclub ter wereld is misschien ook wel de vitaalste. IJsclub Dockum (van 1840!) opende op een warme voorjaarsdag doodleuk een schitterende nieuwe koek en zopie. Mooier zie je ze niet. Met vereende krachten werd dit huzarenstukje uitgehaald. Geld vormde geen probleem doormiddel van de uitgifte van rentedragende certificaten zonder einddatum en dankzij tal van sponsors. Bovendien steunde het Dokkumer Stadsfonds van 1956 (voor Dokkumers, door Dokkumers) de nieuwbouw naar een ontwerp van architect en stadgenoot Silvester Adema. 

Dat wil niet zeggen dat de directie van de club over één nacht ijs kon gaan. Daar was het project iets te groot voor. Maar als een paal boven het water van de baan stond vast dat er een nieuw gebouw moest komen. Moest het zo mooi?, werd gevraagd. De baan is gemiddeld maar vier dagen per jaar open. 

‘Net seure, it moat gebeure, stelden we met elkaar,’ memoreerde voorzitter Jan Willem Hamstra tijdens de opening. Een van de directieleden stelde zich persoonlijk garant voor het welslagen. Dat toont de enorme betrokkenheid die de Dokkumers met hun stad hebben. Ze eerbiedigen bovendien de historie. De ijsbaan ligt nota bene verscholen tussen de huizen in het midden van de stad. Overal zou een dergelijk terrein zijn volgebouwd, zo niet in Dokkum. Tot nu toe had de club een prima onderkomen in het naast de baan gelegen voormalig PEB-gebouwtje dat gratis kon worden gebruikt. De club had echter liever een eigen onderkomen.

De ijsbaan aan de Birdaarderweg is historische schaatsgrond. Er werd vroeger gestreden om vette prijzen: Gouden Willems, zilveren tabaksdozen en premies van honderd gulden. Het zag er dan zwart van de mensen. Drieduizend man bij een kortebaanrijderij was niet uitzonderlijk. Zelfs regelden Johan Demes en Jaap Rosier een keer een reis naar de Rivièra om binnen de amateurbepalingen te blijven. Op papier kostte die reis zo’n 70 gulden…, staat in het fraaie jubileumboek van Johannes Lolkama beschreven. Martha Wieringa won. Haar verloofde moest de trip zelf bekostigen. Historie ademt ook de tent, want aan de wand prijken oude foto’s van vroegere tenten met prachtige fronten.

Als meest succesvolle Nederlandse olympiër kwam schaatsgrootheid Ireen Wüst (elf medailles behaalde zij waaronder vijf maal goud) de baan openen. Zij heeft Dokkumer bloed door haar aderen stromen omdat vader Wim er vandaan komt. In 1956 stond hij als 11-jarige en jeugdkampioen van Dokkum op de baan. Een krantenartikel met foto van toen kreeg hij ingelijst cadeau. Zes jaar later werd Wim clubkampioen.

Ireen ging schaatsen in 1997 toen de laatste Elfstedentocht werd gehouden. De tocht en het keerpunt in Dokkum inspireerden haar enorm. Met de paplepel kreeg ze de sport ingegoten. Nu was ze dus terug, samen met vader Wim en moeder Jeannet. Uit handen van Remco van Dijk kregen ze een fles Bonifatius-bitter. Verder mocht Ireen een cheque van € 1.940 in ontvangst nemen voor de Paulien van Deutekom Foundation, genoemd naar de schaatsster die dit jaar op 37-jarige leeftijd aan longkanker overleed. De stichting die door Ireen en zes andere schaatsers is opgericht, zet zich in voor de strijd tegen deze gevreesde ziekte. 

‘Heerlijk om naast reclamemaken zelf te ondernemen'

TERNAARD – In Ternaard, gelegen in het werelderfgoed Waddenzee, komt reclameman Peter Fransz aangereden in zijn zwarte op waterstof rijdende Landrover Defender, die goed past in deze omgeving. Op de huif staat ‘Brandsz’, het bureau waaronder hij sinds vorig jaar opereert. De uitgang ‘sz’ is tegenwoordig zijn handelsmerk. Precies zoals hij het ziet tussen design en merk en zoals hij op zijn webprofiel aangeeft: corporate design en packaging design horen in een split second de juiste signalen af te geven. Klopt het beeld met de identiteit, dan is het geloofwaardig. Zorgt het beeld voor verrassing en herkenning, dan wordt het een succes. Geen wollige praat dus van deze creatieve Friese reclamestrateeg, maar nuchter en doelgericht. In het designrestaurant De Waard van Ternaard is hij voor het eerst. De entourage spreekt hem aan; hier komt hij terug, want de keuken heeft alle registers opengetrokken voor een subliem diner.

Een gesprek met Peter Fransz vliegt alle kanten op; zoveel onderwerpen komen aan de orde, zoveel ingevingen, anekdotes en voorbeelden onderbreken de dialoog. Het eerste dat ter sprake komt, we gaan immers eten, is naam en beeldmerk van de Noorse zalmverwerker Mowi waarin Peter de ‘o’ als omega-teken verklaart. Hij ontwierp de verpakkingslijnen waarna de wereldwijde campagne kon beginnen. Verpakkingen vormgeven is zijn specialisme. Peter heeft net een prijs gewonnen met zijn concept van biobased verpakken (materiaal en inkt) voor het merk Amica van de Drachtster potgrondfabrikant Veenbaas. Met de campagne Hollandse Meesters van FrieslandCampina onderscheidde hij zich eveneens. Hij ontwierp o.a. de huisstijl van ECOstyle en als meest recente die van Van der Valk hotels. Volgende gespreksitem is biermerk Ús Heit, dat geschonken wordt in de Waard. De etiketten van het Elfstedenbier en het Dubbel Tarwe Bier zijn van de hand van Peter. Zelf zit hij ook in de bierbusiness, met een pils dat zich op een heel speciale markt gaat richten.

Ongelooflijk hoeveel potjes jij op het vuur hebt. Is dat te doen?

‘Ja hoor, het zijn brainwaves van mij. Als je met veel zaken bezig bent inspireert dat enorm. Je ontwikkelt dan ideeën voor opdrachtgevers en voor je zelf. Zie het als een kruisbestuiving.’

Gefeliciteerd trouwens met je 59ste verjaardag. Kun je op zo’n dag wel afspreken?

‘Ik heb een lieve vrouw die me zoveel vrijheid gunt. Voor haar helemaal geen probleem. In het weekend gaan we uit eten. Vieren we dan mijn verjaardag.’

Hoe ben je in de reclame terechtgekomen?

‘Vanaf mijn 18ekwam ik vaak bij mijn vriend in Londen, popjournalist John Purdie die bij muziekmedium IPC werkte en een jaar of zeven ouder is dan ik. Op elke verdieping van de kantoortoren KingsReachTower waar hij werkte, werd een magazine gemaakt. Ik was nog groen en zat dus al op jonge leeftijd in de popscene en in de wereld van de media. Toen ontdekte ik: reclame is mijn vak. Er was bovendien geld in te verdienen. Ik zou de Kunstacademie doen, maar zover kwam het niet doordat ik al snel kennis maakte met creative director Bert Kuiper bij het reclamebureau Ogilvy & Mather waar ik werkte, die onder meer betrokken was bij de reclamespot van Shell met Kees Brusse en de campagne voor BenBits kauwgom. Van hem heb ik veel geleerd.’

Nooit zorgen over de broodwinning gehad?

‘Nee, ook niet toen ik zelfstandig werd. Okay, het gaat niet altijd even makkelijk in de business en ik heb van veel dingen geleerd, maar ik houd de moed er altijd in, heb nooit hard feelings. Zelfs niet als het niet botert met een collega of compagnon. Toen WildWater in troebel water zat, had ik het na een jaar weer op de rit. Ik heb me altijd weten te redden, ook in tijden van recessie wanneer budgetten gemakkelijk worden gehalveerd. Daar anticipeer ik op, ik ben nooit failliet gegaan.’

Hoe kwam je op die naam WildWater die nogal opviel?

‘Het was een ingeving die ik kreeg toen ik op een oude logger woonde en een storm een oliedrum tussen schip en kade blies, draaikolken om de boeg. WildWater heeft dezelfde betekenis in zowel Nederlands als Engels en communiceert goed. Vier jaar geleden ben ik gaan samenwerken en heb mijn aandeel inmiddels overgedragen. Tegenwoordig werk ik zelfstandig, zonder bureau en zonder personeel. Die heb ik ook niet nodig om ook grote opdrachtgevers te kunnen bedienen.’

Je hebt nu tijd om zelf te ondernemen.

‘En dat doe ik volop. Neem het gezondheidsdrankje Levelsz, een vervolg op het relaxdrankje ChillCat. Een functionele gezonde lifestyledrank waar geen suikers in zitten en bestemd is voor de doelgroep jong en oud die scherp wil blijven. Het is een energiedrankje dat onlangs op het juiste moment is gelanceerd want de energydrinks ziet men bijvoorbeeld liever uit de schappen. Bovendien kan ik zelf de reclame doen, en toch ook voor anderen blijven werken en eigen opdrachten bedenken. Ik krijg met veel uiteenlopende opdrachten te maken en creëer daardoor de gekste concepten. Weleens een pak vla uitgeknepen? Wel, met een binnenkant op basis van biobased nanotechnologie en biobased materiaal gaat dat eenvoudiger. Door de juiste contacten kan ik me in technologische ontwikkelingen verdiepen. Zo ben ik betrokken bij de oprichting van een platform – FoodBoosters – met zo’n 13 expertises op food-gebied welke interessant is voor de voedingsmiddelenindustrie.’

Peter Fransz laat met zijn smartphone een andere activiteit zien: schoenen en tassen die van zalmhuiden zijn gemaakt. De jetset is er dol op. Gucci heeft al belangstelling getoond, wat een glimlach op Peters gezicht tovert. Met een aantal grootheden uit de retailwereld onderneemt hij in een project met slimme uitvindingen. Het injecteren van o.a. verse toevoegingen, vitamines of CBD-olie welke een reactie in het glas sorteert en een ‘thrill’ geeft: een gezonde smaakbeleving, een experience die nog nooit eerder is vertoond. 

‘Het is heerlijk om mijn creativiteit niet alleen aan te wenden in het verkopen van producten, maar ook in het bedenken en ontwikkelen.’  

‘Opknappen is nog leuker dan rijden’

SNAKKERBUREN – Klaas de Vries (67) is een liefhebber van Engelse oldtimers. In zijn garage in Snakkerburen – die heel compleet is ingericht met draaibank, brug, plaatwerkbuiger en spuitinstallatie – staan een paar modellen die niet allemaal rijden omdat ze nog startklaar moeten worden gemaakt, of nog op de afronding van een opknapbeurt wachten. Wij zien een Alfa Romeo (een van de eerste Spyders uit 1962), een Chevrolet uit 1951, een Morris Minor uit 1960, een Triumph Herald uit hetzelfde jaar, MG Midget uit 1973 en, daar gaat het hier om, een MG YA uit 1949. MG bouwde veel sportieve modellen (in de jaren ’20 en ’30 stond MG synoniem aan ‘racecars’), maar deze dichte vierdeurs sedan (saloon) was een auto voor de middenklasse en betaalbaar voor veel mensen. MG (Morris Garages) vindt zijn oorsprong in 1924. MG bouwde tot 1980 tientallen types. De saloons werden in de periode 1947-1971 gefabriceerd.

Wat spreekt jou aan in deze auto?

‘Het is gewoon een mooi model en hij rijdt soepel. De YA heeft, zeker voor een Britse auto, een vering waar je u tegen zegt. Je zweeft over de weg. Van binnen heeft ‘ie een klassiek Britse uitstraling. Neem het decoratieve dashboard. Simpel, maar het lijkt heel wat. De roodleren bekleding en de houten vloer, gewoon voor een auto uit die tijd, geven de auto grandeur. En je ruikt het direct, die combinatie van hout en leer. Hout in een auto is kwalitatief niet goed, maar het heeft wel wat.’

Hoe ben je eraan gekomen?

‘De auto was al in 2006 uit Engeland gehaald. Hij is gereviseerd maar kwam de weg niet op omdat de eigenaar het kenteken bevroren had, zoals dat wordt genoemd. De eigenaar had geld nodig en toen kon ik hem via een advertentie in een oldtimerblad drie jaar geleden kopen. Ik ben hem toen gaan opknappen. Nee, ik ben nog niet klaar. Het moet een hobby blijven hè? Mijn vrouw en ik zijn nu alweer met de boot onderweg, dus deze zomer is ‘ie nog niet klaar. Geeft niet, want ik moet nu eenmaal wat te doen hebben, mijn hoofd kunnen gebruiken.’

Wat zijn de bijzondere kenmerken aan de YA?

‘Wat apart is, is dat je de voorruit kunt opendraaien. Je kunt trouwen toch al flink doorwaaien in deze auto want hij is voorzien van een open dak. Verder slaan de voorste portieren omgekeerd open. Ze worden ook wel suicide doorsgenoemd. Een andere bijzonderheid is dat er geen krik bij geleverd is. Alle vier wielen komen van de grond door een hydraulische telescooppomp. In geval van pech kun je in je nette kleren zonder je vuil te maken een wiel verwisselen. Het blijven wel gentlemen, die Engelsen.’

De meeste MG’s liggen op het autokerkhof.

‘Ja, de meeste zijn gesloopt. De koetsen van dit merk zijn roestgevoelig. Je was er altijd mee bezig. De auto’s waren dan ook weinig waard. In veel gevallen kon je van een MG beter de motor met versnellingsbak verkopen. Die was meer waard dan de hele auto. Niet voor niets rij ik voor dagelijks gebruik in een Mercedes. Van deze YA is de motor na 67.000 mijl al eens vervangen. Maar de teller tot honderdduizend kan met deze auto normaliter gerust een paar keer over de kop.’

Deze mag weer gezien worden.

‘Er moest wel een en ander aan gebeuren. In Engeland is de wagen gerepareerd met kippengaas en polyester. De restauratie van een saloon is een kostbare zaak. Ik heb nieuw plaatwerk gelast en verder veel handwerk gedaan: plamuren, slijpen, schuren. De houten vloer is vervangen. Er ligt nu een bodem in van regina mahonie. De gitzwarte kleur is origineel. Ik beleef er lol aan. Opknappen is nog leuker dan erin te rijden. Dat doe ik weinig. Deze auto heb ik vooral om naar te kijken.’   

GERSLOOT – Wytske Holtrop (1994) kreeg begin van de zomer de runner up prijs van de Friese Emmy Award 2018. Deze award wordt toegekend aan een jong Fries klassiek musicus van groot talent, die een bewezen internationale muziekcarrière heeft. Wytske is runner up omdat ze aan het begin staat van haar internationale carrière. Dit jaar behaalde ze haar master cum laude aan de Haute École de Musique in Genève. Ze studeerde daar sinds september 2016, na het ‘cum laude’ behalen van haar bachelor aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel. 

Sinds haar zesde speelt Wytskecello. Vanaf haar twaalfde jaar volgde ze lessen in de Jong Talentklas van het Prins Claus Conservatorium in Groningen en het ArtEZ Conservatorium in Zwolle. Van 2013 t/m 2016 volgde ze masterclasses en gaf ze concerten tijdens het Internationaal Kamermuziekfestival Schiermonnikoog.
Wytske was aanvoerder van de celli van het JeugdOrkest Nederland en het Haydn Jeugd Strijkorkest. In de winter 2014 en 2015 speelde zij in het Nationaal Jeugd Orkest, in 2015 als plaatsvervangend aanvoerder. In 2016 deed zij de orkestacademie bij het Nationaal Orkest van België. Wytske speelde als soliste met verschillende orkesten in Nederland.
 
Wytske was meerdere malen prijswinnaar bij Stichting Jong Muziektalent Nederland en het Prinses Christina Concours. Met het strijkkwartet Farfalle was zij in 2011 winnaar van het kamermuziekconcours tijdens het International Youth Festival in Aberdeen en in 2012 won het kwartet de eerste prijs tijdens de finale van het Prinses Christina Concours. Ook won ze in 2012 de Prix du Musée Bonnat tijdens de Masterclasses van de Académie Ravel in Saint Jean de Luz. Wytske ontving een studiebeurs van het Herbert Duintjer Fonds en het Prins Bernard Cultuurfonds.
 
Ze trad meermalen op in Pakhûs SOLO van Stinze Stiens.Daar speelde ze de laatste keer stukken van Nederlandse hedendaagse componisten, onder wie de Friezen Sipke Hoekstra en Jochem le Cointre. Het stuk Bop Toccatais door Hoekstra voor Wytske gecomponeerd. Het is een stuk dat barok en jazz verenigt. Zowel dit stuk als het stuk van Le Cointre staan op de laatste cd van Wytske. 

JOURE – Zonder transport staat alles stil. Het blijft een waarheid als een koe. De drie finalisten in de Verkiezing Friese Onderneming van het Jaar 2019 – Bijlsma grond-, weg- en waterbouw in Gytsjerk, Bakker Transport in Heerenveen en Ufkes Greentec bosbouwmachines in Drachten – zijn allemaal klant van Wierda Bedrijfswagens, zelf trouwens ook een van de genomineerden voor de prijs omdat het bedrijf vooroploopt in elektrische motoren. 

Het zegt wel wat over de kwaliteit en status van Wierda (MAN-dealer voor Friesland), dat is blijven innoveren en uitbreiden. Wierda Voertuig Techniek (WVT) en Wierda Hybrid technologies

WAGRAIN – Met gemengde gevoelens keren Richard (44) en Jannie (41) Nienhuis met hun drie kinderen Carsten (17), Brecht (13) en Lotte (9) terug naar Friesland; ze zijn niet langer ‘Friezen om útens’. Ze waren gesetteld in een prachtige accommodatie, een gebouw uit 1971 dat ze hebben gemoderniseerd en waar negen kamers en twee appartementen zijn ondergebracht. Van begin af aan hebben ze zakelijk goed geboerd.

‘Dit was geen vlucht.’ 

Ze hebben het in het Oostenrijke skioord Wagrain waar ze acht jaar geleden neerstreken, en waar ze pension Anni runden, prima naar hun zin gehad. Maar alle redenen om hun heil weer in Friesland te zoeken vielen samen: ze hebben in korte tijd Richards ouders verloren wat ze niet in hun koude kleren is gaan zitten, ze konden het pension goed verkopen, Jannie bleef in Dokkum waar ze vandaan komen twee kapsalons draaien en Carsten wil piloot worden en kan het best in Nederland z’n opleiding volgen. Dan moet hij wel zijn skicarrière op een lager pitje zetten want de jonge Fries staat in Oostenrijk aan de top. En dat wil wat zeggen.

Op zichzelf

Bovendien, een Oostenrijker word je niet gauw, hebben ze gemerkt.

Richard: ‘We hebben wel vrienden gemaakt maar de mensen zijn nogal op zichzelf. Even lekker nazitten is er meestal niet bij. Aan wat voor de Oostenrijkers vreemd is, wagen ze zich niet gauw.’

Jannie: ‘Maar dat moet je respecteren, je hebt het te respecteren. Het heeft ook z’n mooie kanten dat een volk vasthoudt aan tradities. Dat maakt zo’n land puur.’

Richard: ‘Dat is zo. Maar ik miste het gezellige, het spontane. Zeker, we draaiden heel goed mee in de dorpsgemeenschap. Ik trainde de plaatselijke voetbalclub, waar ik voor gevraagd ben. Maar misschien ook wel omdat behalve m’n eigen zoon er Turken, Bosniërs, Kroaten, Hongaren en Roemenen speelden. De jeugd trekt daar weg uit de regio en vestigt zich liever in de stad, terwijl er te weinig lokalen zijn om het werk te doen.’

Jannie: ‘En ik zat er op yoga en op de wandelclub. Heel aangenaam.’

Richard: ‘Maar de huizen zijn potdicht met de gordijnen gesloten. Het genot van onder elkaar een biertje drinken beleefde ik niet. Oostenrijkers zijn gesloten.’

Jannie: ‘Toch hebben we hier met veel plezier gewoond, maar dat kwam ook omdat gasten van over de hele wereld bij ons verbleven. Denen, Duitsers, Polen, Russen, Israëliërs, Arabieren, Engelsen, Ieren; ze kwamen overal vandaan. We kregen dankzij onze persoonlijke gastvrijheid hele positieve reviews en we scoorden een waardering van 9,1. Het contact met buitenlanders verbreedde onze horizon. We hebben veel mensenkennis opgedaan.’

Richard: ‘Oostenrijk is een mooi vakantieland. Zeker voor de actieve vakanties. Skiën, wandelen, fietsen, mountainbiken, rodelen, ook in de zomer, je kunt het er perfect doen.’

Tweede salon

In 2011 vertrokken ze naar de Alpen. Richard gaf z’n baan als vertegenwoordiger op. Jannie hield haar kapsalon aan.

‘Ik mocht van Richards pa de zaak niet wegdoen. Die genereert geld, zei hij, dan fiets ik er wel een keertje vaker voorbij. De omzet bleef groeien. In 2018 heb ik een tweede salon met winkel gekocht. Het is dus drukker geworden.’

Waarom ze weg wilden?

Richard: ‘We wilde naar het onbekende, een avontuur aangaan, wonen in een ander land. Het kon ook nog om de kinderen, die nog jong waren en gemakkelijk konden inburgeren en nog lang niet aan studeren toe waren.’

Jannie: ‘We hebben er geen spijt van. Het waren geen verloren jaren, geen dag.’

Richard: ‘Het enige vervelende was dat mijn ouders in 2016 ziek werden.’

Jannie: ‘Wij hebben veel van deze ervaring geleerd. Oostenrijk heeft ons leven verrijkt. De kinderen zijn opgegroeid in een schitterende omgeving. Ze hebben hier een prachtjeugd gehad. En Carsten heeft hier de passie van z’n leven ontdekt: skiën. Zijn doel is Nederlands kampioen worden en naar de Olympische Spelen te gaan. Dat laatste is makkelijker haalbaar als Nederlander dan als Oostenrijker want hier is de top minder breed.’

Dokkum

In Dokkum hebben ze reeds een huis gekocht (aan de Stationsstraat). Dat was na de verkoop van hun pension een makkelijk haalbare kaart. Richard en Jannie hebben de tijd mee gehad.

‘Dit gebied zit in de lift. De verbindingen zijn heel goed en de Salzburger Alpen vormen een prachtig skigebied. Met de luchthaven die in Salzburg is aangelegd is het gebied nog aantrekkelijker geworden voor toerisme. We kunnen in ieder geval zo voor een weekje terug als we willen!’ 

TJERKGAAST –Als Jan Heida wat organiseert is het meestal op het water, dat is zijn habitat. Maar met het verstrijken der jaren vindt hij het ook wel eens prettig een ‘landevenement’ te houden. Hij koos voor een ringrijderij. De locatie was Stal Wester op Spannenburg, een buurtschap behorend bij Tjerkgaast. De naam van het evenement lag voor de hand: de Grote Prijs van Spannenburg. Tien equipes streden om de eer. Dat aantal hoopt Jan volgend jaar op te schroeven naar vijftien, want dat er een vervolg op komt staat vast. Daarvoor waren de deelnemers te enthousiast. Ringsteken valt trouwens nog niet eens mee; je moet een vaste hand hebben en de hobbels van de wagen opvangen. 

‘Diverse deelnemers hebben al moeite de trouwring om hun vinger te houden, wat dat betreft was dit een goede oefening,’ lachte Jan, getooid met bolhoed, die voor iedereen klaar lag.

In een gure voorjaarskou, van de eerste lentedag was werkelijk niks te merken, joeg Willem Wester zijn tweespan Friezen over het weiland naast zijn oude boerderij, waar nu zoon Gooitzen met zijn gezin woont. Voor een pauze was het te koud; de paarden moesten in beweging blijven. Zodra de finale was geweest werden de dieren met dek op naar de stal geleid. De strijd was in een uur gestreden, waarna de bibberende deelnemers tegen een decor van stro de inwendige mens versterkten met berenburg, wijn en uitstekend vlees.

LEEUWARDEN – De overdracht in 2018 van Ljouwert Culinair aan de plaatselijke  horecabedrijven betekende voor Lionsclub Leeuwarden-Ljouwert’80 dat een einde kwam aan de jarenlange organisatie van dat proefevenement. Om opnieuw maatschappelijke betrokkenheid te tonen, werd gekozen voor samenwerking met kunstwerkplaats Smoel. En wel in de vorm van een veiling van 150 creatieve stukken. Gemaakt door mensen met een verstandelijke beperking, maar – toepasselijk bij hun expressieve gevoel – de titel ‘Kunst zonder beperking’ kreeg. Stuk voor stuk werken waarin creativiteit aan de dag werd gelegd waarmee zij menige niet beperkte kunstenaar evenaren of zelfs overtreffen. De serviceclubleden mochten er dan ook geen spijt van hebben dat zij voor dat fundraisingproject kozen. Zij het wel dat de publieke belangstelling tegenviel voor de verkoop bij opbod in hotel Post Plaza van gastheer/directeur Herman Schreuder. 

Aan de veilingmeesters lag het niet wat hun naamsbekendheid betrof: directeur Lutz Jacobi van de Waddenvereniging, burgemeester Ferd Crone en Wout Zijlstra als ooit sterkste man van Friesland. Bij het afhameren van de hoogste bieding sloegen Lutz en Wout de veilingtafel bijna in stukken. Zij hadden met het kandidaat-senator Crone – hij begon het veilen ‘best een beetje eng’ te vinden – gemeen dat alle drie wel vaker als zodanig optreden. Er vielen dan ook de nodige kwinkslagen om het bod te verhogen. Wie alleen al de mouwen opstroopte werd al als bieder aangemerkt. Desalniettemin werd een aantal stukken, waaronder de geschilderde tv-presentatrice Wendy van Dijk, na de inzet ingetrokken. Daarentegen gingen andere werken vlot over de 300 euro. De helft van de opbrengst van de veiling en de verloting ging naar Smoel. De andere helft werd door de LC Leeuwarden-Ljouwert’80 verdubbeld en daarmee kwam € 6.500 ten goede aan het project RaceRunners van het Foppe Fonds. Uiteraard toonde bestuurslid Netty Posthumus zich ingenomen met het bedrag dat is bestemd voor lichamelijk beperkte kinderen en jongeren die met behulp van driewielerloopfietsen kunnen hardlopen.(JdK)

HEERENVEEN – In februari trad Cees Roozemond (59) aan als directievoorzitter van sc Heerenveen. Een benoeming die nogal wat stof deed opwaaien. Hij was voorzitter van het stichtingsbestuur, dat het vertrouwen in twee van de drie commissarissen opzegde

OUDEMIRDUM – Catharinus Wierda (47) bestormt sinds twee jaar de markt met zijn kazen van de Fryske. Ze vallen door het krachtige karakter zeer in de smaak. Vier soorten van geselecteerde Friese weidemelk laat hij in Rouveen maken: Jonge Fryske, Belegere Fryske, Âlde Fryske en Stokâlde Fryske. Zijn ambitieuze, duurzame missie is tweeledig: eerlijke en lekkere kwaliteitskazen maken en een Fries landschap met biodiversiteit creëren waar je de weidevogels hoort en ziet. Catharinus heeft een uitgebreide cv: hij was oprichter van de Melkvee Academie, projectmanager Duurzame Zuivelketen voor de Nederlands Zuivel Organisatie (NZO), hij werkte voor CONO Kaasmaker, hij was medeoprichter van Boerengilde, sinds 2007 is hij consultant/sociaal ondernemer en daarnaast is hij programmacoördinator zuivel bij Solidaridad.

‘Ik heb altijd een brug geslagen tussen landbouw en samenleving.’  

Wat waren jouw plannen toen je 18 was?

‘Ik ben op een boerderij in Harich geboren en opgegroeid. In een groot gezin van zes jongens en twee meisjes, waaronder een tweeling, de nummers vier en vijf. Mijn ouders hadden melk- en pluimvee. Later zijn ze overgegaan op recreatie. Heit had een brede scoop en is graag onder de mensen. Niemand van ons is boer geworden. Ik bezocht de hogere landbouwschool in Leeuwarden. Bewust koos ik niet voor de economische richting. Ik begon met agrarische bedrijfskunde waarna ik overstapte naar de algemene agrarische opleiding. Op gevoel koos ik een opleiding waar ik dichter bij het produceren van voedsel kwam. De kern van biologie, chemie en leven. In dezelfde tijd sloeg de vonk van duurzaamheid over. De studie bodemkunde in Wageningen was een logisch vervolg. Ik heb er geen spijt van dat ik heit niet ben opgevolgd. Ik wil met mensen omgaan en iets kunnen helpen veranderen. Dat zou me als boer minder goed gelukt zijn. Met mijn bedrijf de Fryske kan ik wat betekenen. Dat wilde ik van jongs af.’ 

Wat is er van terechtgekomen?

‘Mijn plannen van toen komen steeds meer tot wasdom, hoewel niet alles lukt of gelukt is. Ik stelde al heel lang de vraag waarom niet meer duurzame producten op de markt komen terwijl de consument er wel om vraagt. Geld en belangen leiden niet altijd tot vooruitgang. Ik heb in grotere organisaties gewerkt en was lobbyist voor de boeren. Dat was niet altijd met voldoening. Ik liep voorop, maar ook regelmatig vast. Zo slaagde ik er niet in om de Beemsterkaas van CONO meer duurzaam te krijgen. Voor boeren die beter presteerden wilde ik een hogere melkprijs. Het was echter een ongelijk speelveld. Er was weinig zelfkritiek. De tijd was nog niet rijp. De onderneming wilde Ben & Jerry’s als klant houden. Maar ik wist: de competitie wordt uiteindelijk op duurzaamheid beslist. Alles had ik voorbereid, iedereen stond er achter maar een klein groepje boeren hield het binnen de coöperatie tegen. Mijn rol was daarmee klaar. Nu ben ik alweer tien jaar zelfstandig. Vijf jaar geleden ging ik parttime aan de slag bij Solidaridad, dat was een uitkomst na de teleurstelling bij CONO. Bij Solidaridad kwam ik in het buitenland met zuivelpartijen en boeren in contact. Mijn visie kon ik kwijt in betaande en nieuwe zuivelprogramma’s. Ik krijg de meeste energie als ik ergens handen voeten aan kan geven. We moeten af van het idee dat wanneer je streeft naar biodiversiteit je dat niet met Ot en Sien-boeren hoeft te realiseren. Inzet moet zijn dat we de grutto weer in het weiland krijgen. Dat kan slagen met meer biodiversiteit. Ja, ik weet het, het is een ideologisch verhaal maar tegelijkertijd is het economisch verschil tussen de twee systemen niet groot, minder groot dan mensen denken. Maar er moet wel op gestuurd worden. 

De Fryske neemt melk van twee boeren af die goed voor de weidevogels zijn, waar lange weidegang normaal is, die geen mais voeren want dat zorgt voor hardere vetten, die hun dieren Europees voer geven en die minimaal tien procent en doorgroeiend naar twintig procent van hun land later maaien ten behoeve van de weidevogels. De Fryske werkt met volle, niet afgeroomde melk. Melkvet mag gelukkig weer en wordt terecht met gezond geassocieerd. Onze kazen zijn wat bleek van kleur, ook als ze ouder worden. Dat komt doordat wij geen E-nummers of kleurstoffen toevoegen. Onze Stokâlde volvette kaas brokkelt niet en blijft goed te snijden. Dat vindt de kaasboer interessant want dat waarderen de klanten. Tevens gebruiken we alleen vegetarisch stremsel. Dus onze kazen zijn ook geschikt voor vegetariërs. Door deze voorwaarden is de Fryske intenser en romiger van smaak, en proef je de kaas lang na. Wij laten de melk pasteuriseren omdat we melk van meer boeren verwerken. Tegelijk geeft het een constante kwaliteit. Door een marketing met een eigen stijl bereiken wij de consument. Daarin zijn wij altijd positief. Een boodschap moet nooit dwingend zijn. Dat is een fout die veel natuurfreaks maken. Je moet juist verleiden. Voor onze jonge griene Fryske graskaas hebben we een liefdevolle variant op ‘bûter, brea en griene tsiis’: Prille liefde en lentebries, wie griene Fryske proeft voelt zich Fries. Authentieke reclame. Zo staat de 98-jarige, superfitte Berend Bakker model voor Stokâlde Fryske. Voor onze kazen betalen mensen wat meer, maar dat hebben ze er voor over als ze onze kazen hebben geproefd en onze bedrijfsfilosofie kennen. Met de Fryske kan ik m’n ei kwijt en creatief zijn, meer inhoud aan mijn leven geven en meer lol aan mijn werk beleven.’ 

EARNEWÂLD – De Friese vloot is een monument rijker met beurtschip Dorp Grou, dat voor de wal van het skûtsjemuseum in Earnewâld officieel in gebruik werd genomen. De thuishaven is, de naam zegt het al, Grou.

LANGELILLE – Er moet vroeger nogal wat reuring in hun huis zijn geweest. Allard en Petra van der Wal uit Langelille wonen namelijk in een voormalig café waar de arbeiders van de naastgelegen melkfabriek en ook de boeren werden uitbetaald.

REDUZUM - Binnenvisser Ale de Jager haalt de lekkerste paling uit het water rond Grou. De liefhebbers weten hem dan ook wel te vinden voor een ‘bos’ gerookte paling, een kunst die Ale als geen ander verstaat. Maar het werd een beetje druk aan de deur in Reduzum

LEEUWARDEN –  De start van de Moanne fan it Fryske Boek in de Leeuwarder Neushoorn wekte bij sommige trouwe bezoekers de indruk – zo viel van hun gezichten af te lezen – alsof zij in een of ander duister motorclubhome verzeild waren geraakt.

DOKKUM – Nu de meeste zuivelcoöperaties niet meer bestaan en de fabrieken zijn gesloopt of een andere bestemming hebben gekregen, krijgt de nieuwkomer een kans. In hartje Dokkum, tegenover het oude gemeentehuis, heeft de ambachtelijke zuivelmakerij Zuco zich gevestigd.

HEERENVEEN – Zonnestroom opwekken via panelen op bedrijfsgebouwen is efficiënt en renderend. Na de laatste uitbreiding van het bedrijfscomplex besloot Portena Logistiek in Heerenveen de hele beschikbare oppervlakte op de daken (25.000 m2) van de warehouses aan de Tinweg en de Mangaanweg te voorzien van zonnepanelen, 14.000 in totaal. Die leveren een jaarproductie op van 3,7 megawatt stroom. De jaarlijkse CO2-reductie die Portena creëert bedraagt 570 ton, de totale CO2-reductie is op zo’n 2.000 ton berekend.

ZonWind Capital Partners in Bosch en Duin heeft het project aangenomen en Zonel Energy Systems in Heerenveen heeft de uitvoering gedaan. 

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen staat bij Portena hoog in het vaandel. Met de zonne-energie levert het bedrijf daar een grote bijdrage aan. 

De zonne-energie die wordt opgewekt is veel meer dan Portena zelf nodig heeft: op jaarbasis ongeveer één megawatt. De restcapaciteit van bijna twee megawatt wordt geleverd aan het openbaar net. Opslag van stroom is dus niet aan de orde. Het laat zich raden dat de investering in het project een goede verdiencapaciteit heeft.

Nu Portena zelf (overvloedig) energie produceert zijn er in dat opzicht geen problemen of beperkingen meer. Dure piekbelastingen, onder meer als gevolg van het opladen van heftrucks, behoren tot het verleden. Thans wordt energie naar behoefte afgenomen. Dat is voordelig voor de batterijen van de heftrucks. Die worden ‘slimmer’ opgeladen wat gunstig is voor de levensduur, hetgeen een flinke kostenbesparing oplevert. 

Gekozen is voor een uitbesteding van de exploitatie aan Zonwind. Dit bedrijf heeft de financiering en de SDE-subsidie geregeld en beheert het systeem voor eigen rekening en risico (verzekering, garanties, onderhoud, service, netwerkkosten). Onder aan de streep blijft voor Portena een nettobedrag over terwijl tegen een lager tarief dan de marktprijs stroom wordt afgenomen. Looptijd van het partnership en afschrijvingstermijn van het project is 25 jaar. In 2043 zal het systeem volgens berekening circa 80 procent van het huidig vermogen leveren. 

Directeur Rob Staats van ZonWind spreekt van een interessant project en een geslaagde samenwerking met Portena. Hetzelfde exploitatiemodel past het bedrijf o.a. ook toe bij Damen Shipyards. In Friesland lopen meer projecten van ZonWind. Onder meer bij FrieslandCampina.

‘Er is nog veel dak beschikbaar. Miljoenen vierkante meters zijn nog niet benut. Zeker op bedrijvenparken moeten zonnesystemen worden geïnstalleerd. Bovenop daken zijn de panelen aan het oog onttrokken en ondervind je geen slagschaduw. Je moet stroom opwekken vooral daar waar stroom nodig is, dat scheelt aanmerkelijk in opslag en distributie,’ zegt Staats over de potentie van de markt.

Maatwerk leveren zoals bij Portena maakt dat zonne-energie breed toepasbaar en al gauw rendabel en/of winstgevend is.  

FEANWÂLDEN – Marc van der Wal maakte er een sport van om zijn nieuwe huis in Feanwâlden zo duurzaam mogelijk te maken. Daar is hij heel goed in geslaagd. Duurzamer kan een huis niet zijn. Het is zelfs uitgeroepen tot het duurzaamste van Friesland en het wonen kost geen energie,

SURHUISTERVEEN – Een vakantie is wel het laatste wat mensen van hun prioriteitenlijstje schrappen. Iedereen wil er jaarlijks op uit. Dat bleek eens te meer op de traditionele reisinformatiedag van Dalstra in Surhuisterveen. Daar kwamen meer dan vijftienhonderd mensen op af.

HEERENVEEN – Burgemeester Tjeerd van der Zwan van Heerenveen en zijn Zwolse collega Henk Jan Meijer mogen elkaar graag de loef afsteken. Bijvoorbeeld als het gaat om bedrijfsvestigingen. De laatste treffer is gescoord door Van der Zwan

HEERENVEEN – Lume Paulusma mag dan het gezicht zijn van Speedbooks (financiële rapportagesoftware), Konstantijn Mikes kwam met het idee. Alleen: er was een investeerder nodig. Het puzzeltje paste precies toen Lume zijn belang in een deurwaarderskantoor in Amsterdam verkocht.

JOURE – Na 45 jaar hard werken in de horeca vindt Henk van Bruggen het welletjes. Vorig jaar is hij 60 geworden. Tijd om meer aandacht aan zijn privéleven met Baukje te schenken en wat meer aan zichzelf toe te komen. Ze zijn verhuisd naar een mooi appartement

Oud-masseur Ajax overleefde de oorlog in Friesland

AMSTERDAM – Daags na de spectaculaire 4-4 in de Arena tussen Ajax en Heerenveen moppert Salo Muller (83) nog een beetje over de uitslag, al gunt hij de Friezen het puntje wel. Heerenveen is zijn tweede favoriete club.

SNEEK – Op de nieuwjaarsbijeenkomst van de drie Sneker Loges van Odd Fellows wordt altijd een goed doel voor het komend jaar gekozen, maar tevens het bedrag bekendgemaakt van de actie in het afgelopen jaar. Voor 2018 was dat Novinka, de noordelijke vereniging invalidekampen.

AKKRUM - Marten Boonstra uit Akkrum heeft De Gouden Schieter gewonnen, hetgeen betekent dat hij is uitgeroepen tot de beste bakker van Friesland. De jaarlijkse verkiezing onder de Echte Bakkers, een landelijke club waarbij 240 bakkers zijn aangesloten, is uitgeschreven door het NBC (Nederlands Bakkerij Centrum). In de landelijke competitie reikte Marten tot een zeer verdienstelijke achtste plaats. Dat zegt wat.

Hoe de verkiezing in zijn werk gaat legt Marten als volgt uit: ‘Alle deelnemers worden gemonitord. Op alle aspecten van het vak wordt gelet. Producten, kwaliteit, assortiment, bediening, uitstraling van de winkel. Acht keer per jaar worden drie producten uit de winkel genomen en beoordeeld. Dat gebeurt anoniem. Je weet niet of en wanneer ze komen. Je moet dus heel constant zijn wil je hoog scoren.’

Marten Boonstra, labelhouder van Fryslân Culinair, valt dikwijls in de prijzen en hij heeft al menigmaal deelgenomen aan de streekproducten verkiezing van de restaurantclub. Met name zijn oranjekoek wordt alom hoog geprezen.

‘Deze auto, dat ben ik’

NOED – De Volvo Amazon is een van de meest aansprekende automodellen van na de oorlog. Deze iconische auto staat voor kwaliteit, degelijkheid en veiligheid, maar het is ook een mooi en tijdloos model dat in 1956 werd gepresenteerd.

BEETSTERZWAAG – Het oude grietenijhuis van Opsterland in Beetsterzwaag (van 1837) leent zich bij uitstek voor kunst en cultuur. Vorig jaar was er de geprolongeerde tentoonstelling Tinco Lycklama à Nijeholt, een Friese jonker in de Oriënt.

‘Nederland en Duitsland moeten meer samen optrekken’

WOUDSEND – Als je het over bezige bijtjes hebt, dan is Sieger Dijkstra wel het ultieme voorbeeld. Beziger kun je niet zijn. En dat op zoveel fronten: bedrijfsleven, maatschappelijk leven, cultuur, bestuur, duurzame energie, politiek en diplomatie. Alles ligt op zijn bord.

DOKKUM – Hoe wil je nóg meer leven in de brouwerij in Dokkum? Gewoon, door bier in de stad te gaan brouwen! Niet dat het wat nieuws is. Dokkum was vroeger al een brouwerijstad bij uitstek. Maar toch. Kleine brouwerijen leken verleden tijd. Tegen de verdrukking van de grootschaligheid in, komt het nieuwe weer op. Dit voorjaar letterlijk bij Brouwerij Dockum, waar brouwer Tim Cuperus bij het bezoek van het Fries journaal Jiertiid presenteert, een fris lentebier dat zich op het terras goed laat smaken.

‘Elk seizoen komen we met een nieuw bier,’ zegt Tim. Dat is dan het negende in het assortiment van biermerk Kâld Kletske (gewoan spesjaal bier), dat verder Ljocht (licht), Blûn(blond), Weet(weizen), Hoppich(IPA), Galjes(kruidig), Krêftich(donker stout), Trijedûbel(tripel) en Hjerstbok(bockbier) bevat.

Achter Brouwerij Dockum schuilt een bijzonder verhaal. Het begon allemaal met Sytze Hoogstins uit Burgum die zich ontwikkelde tot een zeer verdienstelijk amateurbrouwer. Zijn droom was een eigen brouwerij die hij in 2014 begon (de Hoge Stins) en waar hij het speciaalbier Kâld Kletske ontwikkelde. Door een ernstige ziekte zag hij zijn levenswerk niet tot wasdom komen; augustus 2017 overleed hij net nadat hij 60 was geworden. Wie moest zijn missie voortzetten? 

Alle kennis en recepten had hij gelukkig overgedragen op zijn buurjongen Tim Cuperus, die zijn baan van wiskundeleraar had opgegeven om bij Sytze in de brouwerij te gaan werken.

‘Daar lag mijn passie,’ aldus Tim.

Een brouwerij overnemen en uitbouwen is echter geen abc’tje. De investeringen zijn fors. Gelukkig zagen de drie mannen achter Probo – Leon van der Meer, Erwin Postma en René de Heij – dat het initiatief van Sytze niet verloren mocht gaan.

‘Zijn bier was te goed om niks mee te doen. Daarom hebben wij de voortzetting met Sytze besproken. Toen is het idee ontstaan om in Dokkum een brouwerij op te starten. We konden terecht in een pand dat in eigendom is van aannemer Biense Dijkstra, die zich inmiddels als aandeelhouder bij ons drieën heeft gevoegd,’ zegt Leon. 

In dat pand zat voorheen een houthandel en was qua uitstraling geschikt vanwege de houten spanten. Vervolgens werd een schitterende brouwerij ingericht met een twist van hout, staal en koper, van karakter en design. 

‘Op Sytze’s zestigste en laatste verjaardag hebben we een 3D-visualisatie laten zien terwijl hij op bed lag. Het was mooi om te zien dat hij alles zag goed komen,’ aldus Leon.

De brouwerij zal ook worden gebruikt voor speciale events. Dit jaar wordt net als in 2018 de sponsoropeningsavond van de Admiraliteitsdagen gehouden. En wat te denken van de verkiezing van de Friese onderneming van het jaar? Natuurlijk ontbreekt een Oktoberfest niet op de agenda.

In de brouwerij is tevens een winkel gekomen en een restaurant waar Anco Roelofs 

HUIZUM – De dichter Jan Jacob Slauerhoff (1898-1936) is alom aanwezig in Huizum, het dorp waar zijn ouders en hijzelf begraven liggen. Bij het begin van het kerkepad naar de Dorpskerk Huizum wordt dat meteen duidelijk. Maar ook binnen kan niemand meer om de melancholische dichter heen. In een nis is een bronzen plaquette van hem geplaatst. Het gaat hier om een tweede afgietsel van de beeltenis die door Ben van der Geest is gemaakt. Na de elfde Slauerhoff-lezing, ditmaal door klimaatprofessor Pier Vellinga, werd de plaquette geplaatst. Theatermaker en Slauerhoff-kenner Peter Vermaat hield een verhaal waarin hij via de filosoof/dichter Friedrich Nietzschge een brug sloeg tussen klimaat en Slauerhoff.  

Vorig jaar stond Huizum reeds in het teken van de dichter die als scheepsarts verre oorden bezocht. Hij was een rusteloze ziel die het nergens kon vinden. ‘Alleen in mijn gedichten kan ik wonen,’ schreef hij eens.

Peter de Haan, voorzitter van de commissie die namens de stichting Fryske Âlde Tsjerken met culturele activiteiten de 12e-eeuwse Dorpskerk Huizum (het oudste monument in Leeuwarden)exploiteert, vertelde: ‘Het meest heeft Slauerhoff zich thuis gevoeld op Vlieland waar zijn moeder Cornelia Pronker (1858-1951) vandaan komt. Daar is lang geleden de eerste plaquette aan een gevel in de Dorpsstraat geplaatst. Tijdens de jaarlijkse lezing die naar Slauerhoff is genoemd, plaatsten we altijd de gipsen mal van het beeld, maar door het gesjouw werd die fragiel. Uit de pot die we vorig jaar hadden voor een theater, een expositie, een wandelroute, een openluchtconcert en een boekje, konden we de mal nogmaals in brons laten gieten.’

Het boekje is het in tien talen overgezette gedicht In Memoriam Patris, dat Slauerhoff schreef over de dood en begrafenis van zijn vader in 1929. Het is een ontroerend gedicht dat zijn eigen milieu weergeeft en de samenleving van toen schetst. De Friese vertaling is gemaakt door Eppie Dam. (AvK)

LEEUWARDEN – Wetsus vierde een bijzondere mijlpaal: de 100ste promotie sinds de oprichting. In 2005 promoveerde Ronald Jansen van de membraantechnologiegroep van de Universiteit Twente als eerste bij Wetsus. Ook nummer 100 is afkomstig van Universiteit Twente: Gerwin Steen.

In de afgelopen 15 jaar hebben onderzoekers aan 23 universiteiten, hun promotieonderzoek uitgevoerd in het Wetsus-programma. De honderdste promotieplechtigheid vond plaats in de Grote Kerk. Dat doen promovendi bij voorkeur graag in de stad waar ze gestudeerd en gewoond hebben en waar ze hun sociale omgeving hebben opgebouwd.

De promovendus werkt aan een revolutionair systeem om verschillende zouten in water met alleen maar licht te kunnen meten. Onder leiding van zijn promotor Herman Offerhaus was  Gerwin binnen het thema Sensoring, een van de 23 onderzoeksthema’s van Wetsus, bezig aan het ontwikkelen van een detectiesysteem van anorganische ionen in water. Centraal stond daarbij de vraag: hoe meet je welke en hoeveel ionen bevat water? Dat is van belang voor bijvoorbeeld drinkwaterbedrijven en de industrie met het oog op eventuele vervuiling.

De plechtigheid startte met een ‘lekenpraatje’ waarin de promovendus een algemeen begrijpelijke uitleg over zijn ingenieus en complex onderzoek gaf. Burgemeester Ferd Crone was de hele middag aanwezig. Daar toont hij mee aan hoe belangrijk hij wetenschappelijk onderzoek in Leeuwarden vindt. Hij is zo enthousiast dat hij op bezoek in Den Haag Wetsus-pennen uitdeelt. 

‘Voor Wetsus is hij een geweldige ambassadeur. Hopelijk wordt zijn opvolger dat ook,’ zei bestuurder Johannes Boonstra. (AvK)

WOUDSEND – Drie kapiteins op één schip kan best. Dat bewijst de firma Nagelhout in Woudsend. Zolang je elkaar maar niet voor de voeten loopt. En dat gebeurt dus niet. Rudolf regisseert vanaf kantoor en zijn broers Chris en Eduard voeren de ploegen in het veld aan. De teamgeest is kenmerkend. ‘Men is ingespeeld op elkaar. Er wordt efficiënt, secuur en hard gewerkt. Een lust om te zien,’ vertelt Rudolf.

Als je een prijs uitlooft voor de meest nuchtere ondernemerszin in Friesland maakt Nagelhout een goede kans die te winnen. Aanpak en houding zijn no-nonsense, de omgang onderling en met de klanten is al even pragmatisch, maar wél amicaal en duidelijk. De goede verhoudingen levert niet alleen werkplezier op, maar ook goede resultaten. Met elkaar de schouders eronder, dat is de mentaliteit. Vergaderen doen ze niet: zonde van de tijd.

’s Avonds als iedereen terugkeert op de basis nemen wij drieën de projecten door. De lijnen kunnen niet korter, maar we doen alles wel in overleg. Er gebeurt hier niks zonder dat iemand er niet van weet,’ aldus Rudolf.

Waterinfra

De onderneming staat met de poten in de klei, middenin de samenleving. Men werkt aan de waterinfra in de provincie. Walbeschoeiingen, damwanden, steigers, vlonders, hellingen, bruggen, schiphuizen en wat al niet meer, worden door het gerenommeerde aannemersbedrijf gemaakt. Zeg maar op de grens van grond en water is men actief, daar ligt de ervaring. Opdrachtgevers zijn overheden (waterschappen, provincie en gemeenten) en bedrijven, maar ook particulieren weten de weg naar Nagelhout te vinden.

Hoezeer de broers in het hier en nu leven blijkt als geïnformeerd wordt naar de ontstaansgeschiedenis. Er is wat onduidelijkheid. Uitsluitsel wordt gegeven door de om een bakkie binnengelopen Catharinus Rzn, een neef van de broers die in 2011 is gestopt. Hij vist archiefstukken uit een doos. Daaruit blijkt dat hun in 1888 geboren pake Catharinus, na jaren in dienst te zijn geweest bij aannemers, in 1928 in zijn woning aan de Iewâl voor zichzelf begint, hoewel ook 1920 als oprichtingsjaar te boek staat. Waarschijnlijk omdat de oprichter destijds een soort zzp’er was. Het was armoe troef in die jaren. Eerder was Catharinus ‘broodjager’ (het slepen van schepen door vaarten en kanalen) en schoot hij ganzen en hazen om voldoende eten op tafel te krijgen. 

Tevens wordt Nagelhout senior onbezoldigd opzichter bij het waterschap Woudsend onder de voorwaarde dat hij naast schouwen, sloothekkelen en windmotorreparaties werken krijgt gegund. Dat betekende een mooie, vaste basis. Met losse arbeiders voert hij opdrachten uit. Lange tijd behoorden daar ook maaien (met de zeis) en riet snijden toe, en later eveneens baggeren, het ophogen van polderkaden, het leggen van duikers en watergangen.

Drie zonen treden later in het bedrijf: Ruurd, Jaap en Folkert en in 1984 nam de derde generatie het over met een half peloton Nagelhouten aan het roer. Alleen het nageslacht van Jaap bemant nu de onderneming. Chris en Eduard waren de eerste vennoten. In 2015, toen neef Anne(zoon van Ruurd) uit het bedrijf trad, volgde Rudolf. Daarvoor was hij al jaren werkzaam in het bedrijf, zij het niet als aandeelhouder.

Vervoer over water

In 1971 verhuisde het bedrijf van de loods aan de Ee naar de vroegere melkfabriek aan de Vosseleane. Een perfecte locatie want zoals alle zuivelfabrieken stond ook deze aan het water (de Welle).

Eduard: ‘Hier laden wij onze dekschuiten. Bijna al het vervoer gaat logischerwijs over water.’

Nagelhout is in de hele provincie actief, maar ook daarbuiten. In geval van particulieren kun je spreken van het hele land als werkgebied.

Vanaf de jaren zeventig werd de recreatieve sector (bungalowparken, havens, verenigingen van eigenaren) een steeds belangrijkere markt voor Nagelhout.

Momenteel is de onderneming zeer druk. De orderportefeuille puilt uit. Zo moet het werk in de havens voor 1 april als het vaarseizoen begint klaar zijn.

Chris: ‘Lange tijd stond het onderhoud stil. Sinds twee jaar is er sprake van een inhaalslag.’

Nagelhout kan een project turn-key, dus van A tot Z uitvoeren en opleveren. Aan het materieel ligt het niet. Het bedrijf beschikt over drie grote kranen, twee kleine en een midikraan. 

Groeien is niet een doel op zich.

Rudolf: ‘Met vijftien man in vaste dienst hebben we een hele sterke kern. Als je groter bent word je kwetsbaarder.’

LEEUWARDEN – Je moet wel een grote zijn wil je afscheid met zoveel humor en zelfspot zijn getekend. Maar Henk Deinum is zo’n man die wat kan en wat kan hebben, en dus was het lachen, gieren en brullen door de steken onder water van de voordrachtskunstenaars Gerrit Krol en Roel Sluiter, twee ex-collega’s van de vertrokken wethouder van Leeuwarden. 

‘Marga Waanders was weg (burgemeester geworden in Dongeradeel) en toen kregen wij het drukker. Marga was altijd stukken aan het lezen, iets wat Henk nauwelijks deed. Hij had andere kwaliteiten. Henk was een schaker en dacht vaak verder vooruit dan anderen. En als de stukken van het bord waren, schaakte Henk gewoon door,’ sprak Krol, die Deinum omschreef als een man ‘recht door zee, een ondernemer, iemand met natuurlijk overwicht en veel uitstraling die in zijn werk confronterend kon zijn en altijd doortastend was, een man ook van het understatement, de onderkoelde humor’.

Zijn receptie in het Proeflokaal van de Blokhuispoort, een van de kunststukjes van Deinum, was er een voorbeeld van. Er was niks te ruiken van die vroegere, muffe nestgeur van socialisten. Ze zijn zowaar verlicht.

Volgens Krol, een CDA’er overigens, zijn er in de ogen van Henk twee soorten mensen: zij die deugen en zij die niet deugen.

‘Dus gelet op uw aanwezigheid hier…’

Hij ging zelfs in op de liefde die opbloeide tussen Henk en de frêle en zeer charmante Jannewietske de Vries. ‘Wie is dat meiske, is ze nog vrij?,’ scheen Henk gevraagd te hebben toen de gedeputeerde uit de dienstauto stapte.

‘De tijd is om,’ riep burgemeester Ferd Crone toen hij nog meer te openbaren privézaken vreesde. 

Wethouders van Leeuwarden worden meestal burgemeester en binnenkort is er in deze stad een vacature… 

‘Ik zal jouw aanbeveling ondersteunen,’ lachte Crone.

Henk is altijd vergeleken met een bulldozer. Een wat rare typering voor iemand die woningcorporatiedirecteur was en die in Leeuwarden flink aan de weg heeft getimmerd. Maar dat bulldozeren slaat volgens Sluiter (nu burgemeester van Harlingen) op het voorbereidingswerk. Deinum was de man van de grote, lastige dossiers: o.a. het Zaailand, Wetsus, de WaterCampus, de Dairy Campus, het Stationsgebied, de Blokhuispoort en het nieuwe Cambuurstadion. Met name de twee laatste projecten waren onderhevig aan kritiek maar ze werden tot een goed einde gebracht. In geval van Cambuur zo’n beetje op de laatste dag van zijn wethouderschap. 

Deinum is een bouwer. Onder hem zijn oude stadsdelen bewaard gebleven (Hollanderwijk, Vegelinbuurt) en werden beeldbepalende gebouwen (Prins Frederikkazerne, Diaconessenhuis) omgebouwd tot mooie woonlocaties. Toen de fusie tussen BWL en Deinums Corporatieholding Friesland in een machtsstrijd ontbrandde, sneuvelde de complete directie en kon Deinum met een gouden handdruk naar huis. Het gewroegd geweten kocht hij af met een sociale missie; hij ging met de blinde dichter Tsjêbbe Hettinga op pad en was diens begeleider op dichtfestivals. Tot het moment dat Piet van der Wal belde, of hij geen wethouder wilde worden. Precies op het goede moment. Friesland had bijna twee miljard in kas door het compensatiegeld voor het zelf opgeblazen Zuiderzeespoor en de verkoop van Nuon. Leeuwarden profiteerde het meest. Als een project wat stroef verliep, werd er, in de tijd dat tal van infrastructurele werken werden gerealiseerd, ‘de begroting van een aquaduct er tegenaan gegooid’, zoveel armslag had men. In tien jaar tijd ontwikkelde de stad zich van een bestemming aan een doodlopende weg tot een vitale kern met de gouvernementele allure van weleer. 

Om de daadkracht en de stijl van Deinum te schetsen haalde Sluiter een anekdote aan van het internationaliserende Stenden waardoor heel veel buitenlandse studenten naar Leeuwarden zouden komen. Er was woonruimte nodig. Dat bleek een misrekening. Deinum las toenmalig directeur Robert Veenstra (Sluiter: ‘Die hier vast niet is’) de les.

‘Het werd een voorstelling zonder weerga en Gerrit en ik zaten op de eerste rij. In een hoekje weggedoken nog iemand van Stenden (Klaas Wybo van der Hoek, red.) met een blik alsof hij het in z’n broek had gedaan,’ aldus Sluiter.

Jouke de Vries van Rijksuniversiteit Groningen, ook al een partijgenoot op dit feest van rode baronnen, memoreerde zijn rol van informateur na de gemeenteraadsverkiezing. Hij werd in Den Haag opgehaald door chauffeur André. 

‘Jouke, must ut su en su doen, dan komt ut wel goed,’ had hij tegen De Vries gezegd.

‘Wel, het ging precies zo,’ lachte de rector-magnificus die grote noordelijke lijnen schetste en de ontwikkeling van het innovatiecluster in Drachten daarin noemde.

In zijn afscheidswoord zei Deinum dat hem werd aangeraden een cursus etiquette te volgen...

Hij heeft moeten wennen aan de stroperige mores van de politiek: ‘Maar ik begon het steeds leuker te vinden. Dit was de mooiste baan die ik heb gehad.’

Leeuwarden is volgens hem mooier, sterker en slimmer geworden. (AvK)  

SLOTEN – Eppie Dam is een succesvolle Friese dichter en schrijver van proza, kinderboeken, liederen en biografieën (o.a. van Foppe de Haan en Henk Kroes). Hij won tal van prijzen.

HEERENVEEN – HANOS Heerenveen is meer dan een groothandel, meer dan een leverancier voor de horeca. Als je in staat bent om te vernieuwen, te demonstreren en te inspireren reikt je rol verder. Vestigingsdirecteur Patrick Hendriks wijst in dit verband op de workshops die het bedrijf op elke derde maandag van de maand verzorgt. Op die dag geeft chef Rolf Hoekstra in het Culinair Theater van het grandcafé een proeve van bekwaamheid. Hij bereidt dan gerechten met bijzondere ingrediënten en groenten en kwaliteitsvis en -vlees die bij HANOS verkrijgbaar zijn en hij laat zien hoe je ze klaarmaakt en hoe je op verrassende wijze smaken combineert. Wie zich daarbij wil laten adviseren in de wijn-spijscombinatie kan vertrouwen op de aanbevelingen van vinoloog Jacqueline Wassenaar die zich in haar vak zeer heeft bekwaamd.

‘Onze workshops zijn een succes. Ze zijn informatief en gezellig. De deelnemers ervaren de sessies als heel zinvol. Bovendien is het sociaal en vaktechnisch een goed moment om te klankborden,’ zegt Patrick.

Elke workshop draagt een thema. Alles komt aan bod, zoals vlees, vis, groenten, Kerst, seizoen, barbecue, streetfood, vegetarisch, allergenen. Je kunt het zo gek niet bedenken. Wijn-spijscombinaties natuurlijk ook, maar evenzeer bier-spijscombinaties. 

Waar HANOS zich onder meer in onderscheidt is de innovatieve keuken en het inspelen op trends. Patrick noemt de ‘cave man style’ met de Big Green Egg waarin je bijvoorbeeld niet alleen vlees en vis op de hete kolen legt, maar ook de groenten. Ja, en dan is het handig om te weten hoe je dat doet. Een andere nieuwigheid, althans in culinaire zin, is het fermenteren. Het inleggen van groenten wordt door de toenemende vegetarische markt steeds populairder.

Patrick: ‘Een interessante markt. De Randstad loopt vaak voorop maar de provincie volgt de ontwikkelingen ook op de voet. Aan ons hebben de restauranthouders de juiste partner. Wij denken mee en we sparren met elkaar. Dan kom je tot nieuwe ideeën en een hoger niveau. Verder denken wij, als ons dat wordt gevraagd, mee in de samenstelling van de menukaart. Die kwaliteit hebben wij in huis.’

Rolf vertelt over het groentegerecht kimski (spruiten, rettich, wortel, gember, knoflook), dat een voorbeeld is van de nieuwe keuken.

‘De smaken moeten kloppen en dat moet je proefondervindelijk uitvogelen. Koken is liefde en geen statische bezigheid,’ zegt hij. 

Inspiratie is ook volop te vinden op het online platform van HANOS met meer dan 1.300 recepten: www.FoodXperience.com

HANOS levert toegevoegde waarde door meer te bieden. Dus meer vlees dan bij de slager, meer vis dan bij de viswinkel. En verser, want HANOS heeft de versafdelingen in eigen beheer; een eigen slagerij onder de naam Van der Zee terwijl twee vissersboten varen en vangen exclusief voor HANOS. Het groentepalet is rijker geschakeerd dan bij de groenteboer. Patrick noemt aardpeer, Japanse radijs, ghioggia en nog een hele reeks. Probeer die maar eens op de hoek van de straat te kopen. Zuivel en patisserie zijn eveneens afdelingen waarin HANOS excelleert. Opgeleide specialisten zijn er werkzaam.

‘Er wordt aan onze mensen getrokken,’ lacht Patrick met het oog op de krappe arbeidsmarkt in de horeca en de vraag naar kwalitatief personeel. Negentien divisies telt HANOS Heerenveen en om het logistieke proces zo soepel mogelijk te laten verlopen werken de teams intensief samen. 

‘Het klinkt utopisch, maar we hebben het écht voor elkaar dankzij uitstekende en gemotiveerde vakmensen. Gezien onze constante kwaliteit en betrouwbaarheid durf ik te stellen dat wij de beste zijn. Men wil ons nadoen, maar onze voorsprong is door anderen moeilijk in te halen. Wij staan met de poten in de klei en weten heel goed wat er in de horeca speelt,’ aldus Patrick.

Patrick: ‘Persoonlijk contact is een van onze sterke punten. Handel is mensenwerk en dat blijft het ook.’

HANOS Heerenveen bedient de hele markt in het Noorden (Friesland, Terschelling, Vlieland, Ameland – alwaar een vestiging – en een deel van de Noordoostpolder. De horeca is corebusiness, maar ook aan voetbalkantines en cafetaria’s levert men. Dochterbedrijf Distrivers levert aan instellingen. Het servicelevel qua orders is met een percentage van 98,1 hoog. Bedrijvigheid is er 24/7. 

Patrick: ‘Hier heerst dezelfde mentaliteit als in de horeca, je stopt pas als het werk klaar is en de gasten voldaan naar huis gaan. Een restaurant sluit ook niet als er om tien uur ’s avonds nog gasten in de zaak zitten.’ 

HANOS is als totaalgroothandel gericht op de horeca en andere bedrijven met een culinaire behoefte. 

Volgens Patrick ‘een onwijs gave snoepwinkel voor de horeca en de mooiste showroom van het Noorden’. 

LEEUWARDEN – Vorig jaar werd de Leeuwarder artiest Ritsko van Vliet landelijk nieuws vanwege de eerste inzameling voor de slachtoffers van Sulawesi. Als voorzitter van stichting Amurang vertelde hij over de spontane actie gestart tijdens de Indisch-Molukse Week bij Lân fan Taal.

Na interviews met Omroep MAX, RTL4, Radio 4 en Omrop Fryslân kwamen bij de stichting nog meer giften binnen. Sommige anoniem, andere via facebookacties en bijzondere initiatieven. Zo zamelde de van oorsprong Friese artieste Inez Timmer, samen met de cast van de musical Heidiin Wenen op de première € 500 in. Van Vliet praatte in oktober op Sulawesi met bisschop Benedictus Untu over de besteding van de opbrengst. Hij begeleidde daar educatieve projecten met studenten van het Friesland College en Hogeschool Arnhem-Nijmegen. Ruim € 5.000 van de opbrengst ging rechtstreeks naar Giro555. In januari werd bekend dat de overige € 7.700, waarvan een groot deel geschonken door Stichting Pikulan uit Surhuisterveen, bijdraagt aan de herstart van de katholieke school in Palu. Inez toert nu door Friesland met haar nieuwe programma Vijf minuten voor aanvang. Ritsko van Vliet staat met de theatervoorstelling Lofbootvanaf 22 maart vijf keer in het Leeuwarder theater De Bres. (AvK)     

ASSEN – In gemakkelijke kleding zit vermogensbeheerder Edwin Wierda (48) op zijn kantoor in Assen. Heel anders dan in de reclamespot van Business Class waar Nederland hem van kent: in kostuum achter het stuurrad van een zeiljacht. Niet een beeld dat je zomaar voor de geest haalt. 

‘Dat jij daar over begint, die spot wordt al twee, drie jaar niet meer uitgezonden. Kun je nagaan dat het wel gewerkt heeft. Dat beeld is blijven hangen bij de mensen,’ zegt Edwin. Daarmee geeft hij tegelijk de verklaring waarom hij zich profileert in het tv-programma van Harry Mens, die een zekere reputatie heeft.