Dat een bedrijf uit Sint Annaparochie zo internationaal opereert is bijzonder. Maar de periferie is volgens eigenaar/directeur Cees Jan Faber geen nadeel, kijk naar buurman Smeding, hoewel hij enkele jaren geleden plannen had zijn bedrijf te verhuizen naar Heerenveen. Echter, hij kon het hele complex – woning, tuin en kantoren met bedrijfsruimten en opslagloodsen – aan de straatstenen niet kwijt.

‘Ik had geen zin om alles voor een appel en een ei van de hand te doen en daarom besloot ik in Sint Anne te blijven en nieuwbouw te plegen op de bestaande locatie. De gemeente Het Bildt hielp mee om ons complex aan de achterkant te ontsluiten waardoor wij qua routing gunstiger komen te liggen. Bovendien hebben wij hier ruimte genoeg om uit te breiden. Onlangs hebben we een nieuw pand laten bouwen en als het moet kunnen we nog meer uitbreiden,’ zegt Cees Jan.

Indrukwekkende referentielijst

Grote trailers op het bedrijfsterrein met daarin hypermoderne apparatuur, computers, camera’s, lichtsystemen, studio’s, aggregaten en reusachtige videoschermen wijzen op de bruisende dynamiek. Dagelijks rijden ze uit naar alle uithoeken van Europa om allerlei evenementen audiovisueel te faciliteren. De referentielijst van opdrachtgevers en happenings is indrukwekkend. Faber is present bij grote concerten (o.a. Shakira World Tour, The Monkees, Pinkpop), bij landelijke publieksevenementen (o.a. huldiging Nederlands elftal, Veteranendagen, Open Dagen Koninklijke Landmacht, 5 Mei Slotconcert in Amsterdam, Red Bull Air Races, bevrijdingsfestivals, Uitmarkt) en bij topsportevenementen (o.a. de verzorging van LED-banners bij negen Eredivisieclubs en het Nederlands elftal, Formule I, alle DTM-races, TT, WK roeien, paardensport waaronder 60 races in Frankrijk en 20 in Duitsland, FIS World Cup skiën, Kieler Woche, WK vrouwenvoetbal). Gerenommeerde bedrijven mag Faber tot de clientèle rekenen: Sony, Radio 538, Aegon, TNT, HP, Vodafone, KLM, Puma, Microsoft, ACE, FrieslandCampina.

Hoe bind je zo’n keur aan gereputeerde klanten aan je? Cees Jan stelt nuchter vast dat kwaliteit, slagkracht en service de pijlers zijn waarop zijn bedrijf stoelt: ‘Wij bieden een totaalpakket en we beschikken over de beste en nieuwste technieken te beschikken.’

Hij is de derde generatie die aan het roer staat. Opa Jippe en oma Hylkje bestierden in Sint Annaparochie een winkel in elektronica. Van lieverlee begon hij zich toe te leggen op licht en geluid. Zijn zoon en opvolger Cees hield op met de winkel en specialiseerde het bedrijf in audio/video. Faber verzorgde het geluid en later ook de beelden bij alle koersen in Nederland en ook bij praktisch alle hippische evenementen. De paardensport had in de omzet een aandeel van tegen de vijftig procent. ‘Nog steeds doen we draverijen maar die vormen nu niet meer dan één procent van onze omzet,’ zo illustreert Cees Jan de veranderde tijden.

Nieuwe impulsen

In 2003 nam hij de onderneming van zijn vader over. Het bedrijf had toen vier mensen in vaste dienst. Momenteel zijn dat er 35. Al gauw gaf Cees Jan nieuwe impulsen. Door de combinatie van de verhuur van LED-schermen an audio konden nieuwe markten worden aangeboord en groeide het bedrijf snel. Technologische ontwikkelingen volgden elkaar in rap tempo op en Cees Jan was daar goed van op de hoogte. Met dank aan de ervaringen die hij had opgedaan.

Cees Jan: ‘Via mijn vader kon ik in 1996 aan de slag bij JVR in Roosendaal, een concurrent van ons die vooropliep met grootschermen. LED was iets nieuws en ik zag toen al een markt die nog ontwikkeld moest worden. Drie jaar heb ik bij JVR gewerkt en in die periode heb ik mooie contacten opgebouwd en veel kennis vergaard. Daarna ben ik agent geworden bij Mitsubishi, dat in LED de beste ter wereld is, en kreeg ik nog meer knowhow van techniek en kwam ik erachter dat je niet achter de feiten aan moet lopen. In 2005 werden miljoenen geïnvesteerd in LED-schermen die toen nog heel exclusief waren. Tegenwoordig is de aanschafprijs nog maar de helft van de prijs in 2005, maar toch was dat het juiste moment om te investeren, want daardoor waren wij in staat een top drie positie in Europa te veroveren en slaagden wij erin grote evenementen, organisaties en bedrijven binnen te halen. Hoe verder je bent in je mogelijkheden, hoe minder concurrentie je ondervindt, hoe sterker je in de markt staat. Daar ligt onze kracht en het is de enige manier om geld te verdienen.’

Vader Cees lag in 2005 wakker van die forse investering toen hij een ontkennend antwoord van zoonlief kreeg op de vraag of hij opdrachtcontracten had. Moeder Janine haalde haar zoon over om te melden dat het wel zo was. Achteraf was dat goed voor de gemoedsrust van Cees, die nog iedere ochtend op kantoor komt voor de debiteurencontrole.

Modulaire en mobiele LED-systemen

Tegenwoordig kun je bij de hele grote evenementen niet zonder modulaire en mobiele LED-systemen. Op dit moment wordt een nieuwe mobiele trailer gebouwd met een schermoppervlak van 80 m². Een unicum op de Europese markt. Je praat dan over een investering van € 1 miljoen.

Hoe is het om in mondaine oorden en entourages te werken? Cees Jan: ‘Wij kijken er niet meer van op. Bij het skiën transporteren helikopters de materialen naar de posities. Voor een slotconcert van Shakira in Parijs wordt alles tot in detail voorbereid. We draaien onze hand er niet voor om. Onze 35 mensen zijn gemotiveerde kwaliteitslui die heel zelfstandig kunne werken. Dat is een prettige zekerheid. Het merendeel is Fries. Het zijn poetsers die dag en nacht het gas erop hebben. Het is toppersoneel waarmee ik me gelukkig mag prijzen. Goede mensen zijn schaars, maar niet in deze regio. Een vestigingsfactor die van groot belang is.’

Doorgroeien wil Cees Jan wel, maar niet met meer mensen. Cees Jan: ‘Investeren in middelen en techniek blijft doorgaan om onze voorsprong te behouden, maar wat mij betreft doen we dat met de huidige sterkte. Dan is ons bedrijf van een goede toekomst verzekerd.’

Wat zijn de belangrijkste resultaten? Er is ondermeer afgesproken dat de temperatuurstijging van de aarde de twee graden niet mag overstijgen. Verder zijn afspraken gemaakt om de CO2 uitstoot verder te reduceren, ontbossing tegen te gaan en er komt een klimaatfonds waarmee ontwikkelingslanden worden geholpen in te spelen op klimaatveranderingen. De invulling van deze afspraken wordt het komende jaar besproken zodat er op de volgende top in Durban concrete plannen liggen.

De winter is hier al weer vroeg ingetreden. Hoezo opwarming van de aarde? Het klimaat verandert over lange termijn. Klimaatsceptici waren ook aanwezig in Mexico en ik heb met een aantal gesproken. Dat het klimaat verandert staat buiten kijf en wordt door vrijwel niemand ontkend. De discussie gaat over de mate waarin, en de invloed van de mens daar op. Maar al heeft de mens tien procent invloed, dan nog is het verstandig daar over na te denken en actie te ondernemen. Afwachten en met de handen over elkaar gaan zitten lost niets op. Landen moeten juist inspelen op de toekomstige ontwikkelingen. Neem bijvoorbeeld het IJsselmeer. Een temperatuurstijging van een graad betekent concreet dat de Afsluitdijk moet worden verhoogd. Dat kost miljarden. Het is dus van groot belang om maatregelen te nemen tegen de klimaatverandering. Het bedrijfsleven moet hierbij nauw worden betrokken.

Waar hebben we het dan over? Neem bijvoorbeeld de KLM die graag op groene kerosine wil overgaan, wat een grote stap is in CO2-reductie. Maar het heeft niet veel zin als de KLM dat als enige gaat doen. Vliegmaatschappijen moeten dat gezamenlijk afspreken. Private initiatieven moeten Europees en mondiaal worden besloten en gedragen. En dit geldt evenzeer voor overheden.

Wat zijn ontwikkelingen in Friesland die de komende jaren aandacht behoeven? De toekomst van de Afsluitdijk is een belangrijk onderwerp. Deze moet in ieder geval worden verhoogd en versterkt. De commissie-Nijpels heeft onderzocht hoe de verbetering van de Afsluitdijk kan worden ingebed in een innovatief plan waarbij aandacht is voor toerisme, het opwekken van zonne-energie en windenergie en watertechnologie zoals een getijdencentrale en het scheiden van zoet en zout water. Het Friese watertechnologisch instituut Wetsus speelt daar een belangrijke rol in. Innovatieve projecten die een voorbeeld kunnen zijn voor de rest van de wereld en waar het mes aan twee kanten snijdt.

U bent nu een aantal maanden bewindspersoon. Hoe bevalt het? Het is een grote overgang en een razend drukke baan. Ik moet nog wel eens wennen aan mijn nieuwe rol, vooral tijdens debatten in de Tweede Kamer. Waar je altijd gewend bent geweest vragen te stellen ben je nu de persoon die de antwoorden moet geven. Dat is even omschakelen. Vrije tijd is er vrijwel niet meer en ik ben weinig thuis, maar ik vervul deze taak met veel plezier en ben vast van plan resultaat te boeken.

De eerste was Sietske Pasveer, die in december 1943 in Akkrum trouwde. Zij was één van de kampioenes van de kortebaan en stuurde een aantal collega-rijdsters en de journalist Douwe Miedema, die altijd bij hun wedstrijden aanwezig was een trouwkaart,’ zegt Gauke. ‘Ike Nienhuis, ook zo’n kampioene van de kortebaan, sprak er over met Miedema en die regelde dat er negen dames met hun schaatsen in de hand een erepoort voor het bruidspaar maakten, toen ze het gemeentehuis uitkwamen.

Daarna werd het een traditie, waarmee liefst 47 huwelijken werden opgevrolijkt. Baukje Spoor uit Garyp was op 26 maart 1970 de laatste. Op de lijst komen alle toppers van de kortebaan uit die jaren voor: Nederlands kampioene Fokje van der Velde uit Marsum (16 december 1946), Ike Nienhuis uit Makkinga (4 april 1950), Tine de Vries uit Kortezwaag (11 mei 1856) en de drievoudige wereldkampioene langebaan Atje Deelstra uit Irnsum, die op 7 maart 1962 haar Jelle het ja-woord gaf. Want ook Atje haalde haar eerste successen op de kortebaan.

De bijzondere traditie en – uiteraard - de uitzonderlijke sportieve prestaties van de ‘meiden van de kortebaan’ werd door Hedman Bijlsma (66) beschreven in het boek De Vrouwen van de Hardrijderij dat op initiatief van de stichting Vrienden van het Eerste Friesche Schaatsmuseum onlangs werd uitgegeven. Bijlsma is al tientallen jaren de ‘bibliothecaris van het ijs’. Zijn collectie schaatsboeken is met ruim 5000 exemplaren de grootste ter wereld en zelf schreef hij er ook al een aantal, waaraan nu dus De Vrouwen van de Hardrijderij is toegevoegd.

In dit boek heeft hij een prachtig brok Friese sportcultuur vastgelegd. “Het mooie van de vrouwen, die op de kortebaan reden, is dat zij elkaar altijd op het scherp van de snede bestreden, maar buiten de baan vriendinnen werden,” zegt Bijlsma. Al in de jaren zeventig kwam hij in contact met Douwe Miedema, die onder het pseudoniem D.M. van der Woude – een verwijzing naar zijn geboorteplaats Oranjewoud – vanaf de jaren veertig tot zijn dood in februari 1978 over de vrouwen schreef en ook als manager en raadgever van hen optrad. Hij werkte altijd voor het Nieuwsblad van Friesland, maar ook voor de Friese Koerier en de Leeuwarder Courant.

“Zijn contacten met de vrouwen gingen zo ver dat sommige dames kort voor hun huwelijk nog bezorgd aan hem vroegen of hun toekomstige man wel de ‘Ware Jacob’ was,” zegt Bijlsma. Hij sprak Miedema talloze keren en de oude journalist begon zijn uitgebreide archief stampvol ego-documenten, uniek fotomateriaal en wedstrijdverslagen over de vrouwenrijderijen en de dames zelf aan Hedman over te dragen. Die gegevens vormen nu de basis van het boek. “Zijn eigen huwelijk bleef altijd zonder kinderen,” zegt Bijlsma, “en dat met zijn grenzeloze liefde voor de Friese volkscultuur is vermoedelijk wel de reden geweest dat hij altijd zo intensief  met de vrouwen van de hardrijderij is bezig geweest.”

Zo zorgde Douwe er voor dat alle dames bij hun huwelijk een grote tabakspot van Makkumer aardewerk van hun collega hardrijdsters kregen. Uiteraard met een ijstafereel er op. Die traditie begon eigenlijk al bij Tiete Rinsma uit Warga, die op 9 mei 1946 trouwde. Maar toen kwam Miedema nog met drie kastkommen in blauw uit Workum aanzetten. Een paar maanden later trouwde Fokje van der Velde. Er werd in die maanden met de ‘meiden van het ijs’ een door Douwe geschreven lied ingestudeerd en tijdens één van die repetities kwam hij met een tabakspot aanzetten, waarop hij de tekst ‘Oan Fokje van der Velde, iis-kampioene 1942  Fan Fryske Hurdrydsters 1946’ had laten aanbrengen. Konden de dames kiezen voor het huwelijksgeschenk: kommen of tabakspot.

De keuze viel op de pot, waarvan er daarna 45 werden gemaakt bij Tichelaar’s aardewerkfabriek in Makkum. De tabakspotten zijn inmiddels waardevolle verzamelaarsobjecten en museumstukken geworden. Het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek heeft in zijn ijskamer de pot staan, die Annie van der Meer in 1956 van haar rivalen ontving. Gauke Bootsma heeft er ook één in zijn museum, maar die moest hij wel eerst in elkaar lijmen, want Martha Wieringa uit Franeker - de absolute kampioene begin jaren ‘50 - maaide hem van de schoorsteenmantel tijdens het stoffen.

Dat gaf stof tot stevige discussies en vervolgens nam het bestuur van de vereniging ‘De Friesche Elf Steden’ het besluit om een aparte wedstrijd voor vrouwen uit te schrijven met een eigen klassement en tijdslimiet die ook nog voor de editie van ’85 golden. Iedere deelneemster die binnen twee uur na de winnares arriveerde werd geklasseerd en kreeg het felbegeerde kruisje. Na Lenie van der Hoorn waren Tineke Dijkshoorn en Klasina Seinstra respectievelijk in 1986 en 1997 de winnaressen volgens de nieuwe reglementen.

Om voor de dames zo eerlijk mogelijke omstandigheden te scheppen gaan bij een volgende tocht de mannen en vrouwen van de wedstrijd niet meer gelijktijdig van start. De mannen vertrekken om 5.20 uur en de vrouwen een kwartier later. Direct daarna beginnen de eerste toerrijders aan hun tocht.

Als eerste officiële winnares werd Lenie van der Hoorn uitgenodigd enkele jaren geleden de speciale vrouwenvitrine in het Eerste Friesche Schaatsmuseum te openen. Ze vertelde dat het voor de meeste vrouwen moeilijker was aan de start te verschijnen dan het schaatsen van 200 kilometer.

Hoezeer de dames vroeger hun best moesten doen om überhaupt te schaatsen bleek uit het relaas van Lenie: “Jan van ome Gerrit kon zo goed niet schaatsen als ik en hij mocht als kind met de groten mee, terwijl ik bij de kleine meiden moest blijven op dat prutslootje, zo herinner ik mij. Later wilde ik persé noren en wat kreeg ik? Kunstschaatsen! Dat zwieren zag er zo gezellig uit en hoorde bij meisjes. Maar ik vond het vreselijk. Van de moeder van Annie Kooy kreeg ik een paar noren, maat 41. Veel te groot en jarenlang heb ik met kranten in de neuzen geschaatst. Toen ik oud genoeg was om zelf noren te kunnen kopen stapte ik over op maat 36!”

Nee, schaatsen werd bij meisjes niet gestimuleerd. Lenie: “Je hoorde altijd: doe dat nou niet, stel je voor dat je valt. Die tegenwerking heeft vele vrouwen afgehouden van de schaatssport. Daarom heb ik zo’n bewondering voor de vrouwen die toch hebben doorgezet zoals Debora van der Hoorn die derde werd in de Elfstedentocht van 1947. Ter Aar stond op z’n kop. Zij reed de Ronde van Loosdrecht in een rok. Dat was bij de Elfstedentocht ook gebeurd als zij geen broek en jack had kunnen lenen. ’s Ochtends om half zeven arriveerde zij in Leeuwarden zonder te hebben geslapen. Zo ging dat vroeger, snap je?”

En ook Lenie heeft haar uiterste best moeten doen: “Ik was een kind van de meisjesschool in Pijnacker. Die hoorde bij de juffen en de nonnen. Schaatsen was helemaal niet vanzelfsprekend. Het was eerder ora et labora, bid en werk, en een gezinnetje stichten. Waartoe zijn wij op aard? Dat moesten wij ons afvragen.”

Waar blijven de Friezen? Dit laat je toch niet aan je voorbijgaan? Koning Winter is er zelden zo vroeg bij geweest en dan ook meteen maar een dikke min op de thermometer. Eind november vroor het al matig en dat is heel bijzonder. Het was gemeen koud op de Uilesprong maar dat mag natuurlijk geen reden zijn weg te blijven. Wees blij dat het winter is. Toegegeven: er werd weinig ruchtbaarheid aan de seizoensprimeur gegeven. Klein Begin mag best wat harder op de trom slaan.

Media komen niet meer bij drommen op de kortebaan af. Vroeger, nog geen 15 jaar geleden, waren er op de Uilesprong zomaar zes cameraploegen. Nu liep er een wat verdwaasde representant van Omrop Fryslân om met een handycam in zijn hand. Nou ja, het mocht de pret niet drukken.

De baan op de Uilesprong is al niet lang en moest nota bene ook nog iets worden ingekort. Het bestuur was vergeten de buis van de watertoevoer van het ijs te halen waardoor er een plas water lag. Aan de meet moesten de deelnemers vreemde capriolen maken om niet het land op te vliegen. Sommigen konden na de finish de bocht niet maken en zij stuiterden hard op de bevroren wal.

Er was een goed gezelschap sprinters op de eerste wedstrijd af gekomen. En nog van internationale samenstelling ook. Zo waren twee Australische schaatsnomaden aanwezig van wie Daniël Craig tweede werd. Knap hoe deze kleine mannen, komend uit een land waren het nu dik boven de veertig graden is, zich weerden in de ijzige kou. Dit zijn liefhebbers en pure sporters! Maar die heb je ook in Nederland. Zo was niemand minder dan de Olympische baanrenner Jenning Huizenga aanwezig, evenals wielrenner René Hooghiemster.

Winnaar werd nationaal kampioen Jesper Hospes uit Heerenveen. Hij versloeg in de finale Daniël Craig over twee ritten. Beide keren ging Jesper op het laatste stuk zijn tegenstrever voorbij. Jesper werd begeleid door zijn vader Henk, in de jaren zeventig een topsprinter. In het café kreeg Jesper zijn prijs: een envelop met 150 euro. Een vetpot is het niet. Zeker niet als je dit prijzengeld vergelijkt met vroeger. Maar de mannen genoten en kwamen niet voor de premies.

In het café kwam de weeïge stallucht je tegemoet. Frieda boert nog steeds en heeft haar koeien mooi in het stro. Warme ‘poeiermolke’ en beerenburg gingen grif over de toog. In de hoek van het café speelden Jelte Postma (een legendarische trainer in het Friese amateurvoetbal) en de vrouw van Rinze Bruinsma op de accordeon. Iedereen zat smûk aan de tafels met Perzische kleedjes. De winter van 2010-2011 begon met een ouderwetse topdag.

De expositie draagt de naam ‘De andere kant’. Die duidt op de ligging van het pand en op het nog nooit tentoongestelde werk van de vermaarde schilder. Van hem zal een duidelijker beeld worden verkregen. De expositie wordt een van de belangrijkste nationale kunstmanifestaties in 2011.

Inmiddels hebben de twee bijna honderd werken van Jopie Huisman weten te achterhalen en in bruikleen gekregen. ‘Maar onze zoektocht gaat gewoon door. Er is nog meer werk van mijn vader. We verwachten dat we ver boven de honderd uit zullen komen. Bij dezen doen wij een beroep op mensen die in het bezit zijn van een werk van mijn vader om contact met ons op te nemen,’ aldus Jacob.

Het is om meerdere redenen belangrijk dat er een zo compleet mogelijk overzicht komt. Niet alleen voor de expositie, maar ook voor het opmaken van het register. Het oeuvre van Jopie Huisman is nog nooit in zijn geheel in kaart gebracht. Er wordt tevens een expositieboek gemaakt waarin zo veel mogelijk werken worden afgebeeld en waarvan de achtergronden worden opgetekend. Dit boek wordt geredigeerd door Albert van Keimpema.

De organisatoren hopen een samenwerkingsvorm met het museum te kunnen verwezenlijken. Jacob: ‘Dat is in het belang van zowel de expositie als het museum. Je kunt wat betreft kaartverkoop, vrijwilligers en arrangementen synergie creëren.’

Dat Wiegel dat deed heeft te maken met zijn lidmaatschap van ‘De Visclub’, een gezelschap van elf eminente mensen (o.a. Freek de Jonge, Guus Hiddink, Foppe de Haan, Rients Gratama, Syb van der Ploeg) die als ambassadeur voor het Jopie Huisman Museum optreden en die in hun kielzog elf ondernemers trokken die elk vijfduizend euro op het kleed legden. Zo wast de ene hand de andere. Een ideetje van museumvoorzitter Riemer van der Velde, die ook de stoot gaf aan de oprichting van een ondernemerssociëteit. Sportclub Heerenveen in het klein.

Jopie Huisman en Hans Wiegel hadden een band. Ze herkenden zich in elkaar: beiden flamboyante artiesten die het volk bespeelden. Beiden ook orakels omdat wat ze zegden hout sneed. En een smeuïge anekdote beeldend vertellen ging hen gemakkelijk af. De twee leerden elkaar kennen toen Wiegel in 1982 in Friesland commissaris der koningin werd. Hij was uiteraard aanwezig bij de opening van het museum in het Sleeswijckhuis 1986 en bij de opening van het huidige museum zes jaar later.

Wiegel ving zijn verhaal aan met een anekdote over de tour die hij na zijn benoeming door Friesland maakte en Jopie zou het met een glimlach hebben aangehoord. ‘Op een gegeven moment was Stavoren aan de beurt,’ zo begon Wiegel. ‘Het burgemeestersechtpaar woonde boven het gemeentehuis. Na de lunch wilde ik de secretarie bezoeken. De burgemeester sputterde wat tegen, maar ik stond er op de ambtenaren te ontmoeten. Het waren er drie. Op een geven moment ging de telefoon, we schrokken er een beetje van. Toen nam een dame de hoorn op en zei: ‘Goedemiddag, gemeente Stavoren.’ Iemand vroeg naar de afdeling ruimtelijke ordening. Ze legde de hoorn neer en nam die na een paar tellen weer op: ‘Afdeling ruimtelijke ordening, zegt u het maar’.’

Of dat nu zoveel slechter was dan heden ten dage met minder dan de helft van de gemeenten destijds liet Wiegel wijselijk in het midden.

De opening in 1986 staat Wiegel nog helder voor de geest: ‘Ik werd verzocht samen met Jelle Zijlstra de opening te verrichten. Met zijn drieën hadden we een heel plezierig gesprek. Jopie vond dat er te veel mensen waren en hij wilde zich onttrekken aan de plechtigheden. ‘Kom, we gaan naar mijn huis en dan gaan we daar gezellig doorpraten met vers gerookte paling’. Hij wilde nog voor de opening weggaan! Jopie was heel serieus, of hij deed alsof. Dat kon ook, want hij was een heel aparte.’

Dat geldt ook voor Wiegel. Toen Nijefurd een nieuwe burgemeester moest hebben koos Wiegel naar eigen zeggen voor Jan van der Meer: ‘Omdat hij op Jopie leek.’

Wiegel liet weten dat er ooit een bod was uitgebracht op het werk van Jopie. Door de niet meer bestaande Spaar- en Voorschotbank in Surhuisterveen die werd geleid door Jelle Bekkema, een fervent kunstliefhebber die ook enkele doeken van Jopie in bezit heeft. Hij wilde er vijf miljoen gulden – een kleine 2,3 miljoen euro – voor neertellen. Jopie weigerde.

Schilderen en vertellen gingen bij Jopie hand in hand. Zijn schilderijen vertellen namelijk ook verhalen, maar dan in beeld. Zelden is dat in de geschiedenis zo treffend gedaan als door Jopie Huisman, die door kunstkenner Pierre Jansen werd geduid als ‘de Rembrandt van de twintigste eeuw’.

Zoon Pepy Huisman, tevens bestuurslid van het museum, haalde aan dat zijn vader de verhalen wist aan te dikken: ‘Om ze nog meer tot de verbeelding te laten spreken. Hij schilderde de verhalen in woord en gebaar.’

Jopie mocht graag schrijven en veel van de sprekende en historische gebeurtenissen zijn opgetekend en voor het nageslacht bewaard gebleven. Schoondochter Joyce Huisman, vrouw van Pepy, heeft het boekje samengesteld en laten redigeren door Aure Straatman.

[banner]

Juist de combinatie van creativiteit en techniek deed Watze besluiten goudsmid en ontwerper te worden: ‘Ik heb nog even overwogen om instrumentenmaker te worden, maar dan maak je wat er op de tekentafel ligt en kun je niet zelf ontwerpen. In het vak van edelsmid kan ik alles kwijt. Je moet elk sieraad precies berekenen waarbij vakken als wiskunde, natuurkunde en scheikunde aan bod komen. En het geeft bijzonder veel voldoening als een idee resulteert in een fraai sieraad.’

Veel sieraden worden gegoten, maar Watze smeedt alles zelf. Het begint met een octogoon, een klein goudstaafje, dat als basis dient voor vele typen sieraden. ‘Ik sla en smeed het in de juiste vorm en het is heel belangrijk dat de vorm goed is, want daarna treedt verlies van materiaal op door vijlen, schuren en polijsten,’ aldus Watze.

De basis van zijn vakmanschap werd gelegd bij het gerenommeerde atelier van Alexander van der Hoven in Arnhem. Watze wist daar een stageplek te bemachtigen: ‘Daar heb ik alles geleerd door de zeer kritische blik van de meester. Als er ook maar iets heel kleins mankeerde aan een sieraad belandde het rechtstreeks in de schrootbak. Daar was geen discussie mogelijk. Ik ben daardoor heel kritisch geworden waar ik nu profijt van heb. Het perfectionisme is erin gedrild.’

Gevolg is dat de sieraden van Watze van een zeer grote kwaliteit, uitzonderlijke perfectie en exclusiviteit getuigen. Elk sieraad met veel zorg en liefde gemaakt.

Sublieme afwerking Sinds de opening van zijn eigen atelier en winkel in Joure heeft Watze hard gewerkt aan zijn eigen collectie die fraai tentoongesteld is in de winkel en waar je de smid aan het werk ziet. De sieraden worden gekenmerkt door de sublieme afwerking met oog voor detail en veelvuldig gebruik van edelstenen, diamanten en parels. ‘Imitatiestenen worden door mij niet gebruikt. Ik heb een voorliefde voor stenen met een bijzondere slijpvorm en die laat ik in opdracht ook maken,’ legt hij uit.

Zijn sieraden er alleen voor de happy few? ‘Nee hoor, ik heb sieraden in alle prijsklassen. Om het aanbod wat te vergroten maak ik ook regelmatig zilveren sieraden. En ik werk heel veel in opdracht. Dan maak ik in overleg met de klant een schets, maar het uiteindelijke stuk is altijd een verrassing. Vooral trouwringen worden in opdracht gemaakt.’

De clientèle van Watze is afkomstig uit heel Nederland en reikt zelfs tot over de landsgrenzen heen. De klanten vallen niet te typeren. ‘Dat is heel verschillend. In de zomer heb ik wel eens een toerist in de winkel gehad die binnen tien minuten een dure ring kocht. Maar daar tegenover staan ook klanten die sparen voor een sieraad en dan regelmatig even komen kijken tot ze het bedrag bij elkaar hebben. Dat vind ik heel bijzonder.’

De commissie van wijzen is op voordracht van gedeputeerde Sjoerd Galema door het college van GS benoemd. De opdracht voor de commissie is om een advies op te stellen over de provinciale visie op de bestuurlijke inrichting van Friesland. Dat advies moet op 9 maart 2011, na de provinciale verkiezingen klaar zijn, zodat een nieuw college ermee aan de slag kan.

Momenteel voertt Gedeputeerde Staten met alle Friese gemeenten gesprekken over hun bestuurlijke toekomst. Welke kansen en dilemma’s zien zij de komende jaren op hun af komen en hoe willen ze daar op reageren: door meer samen te werken, zelfstandig te blijven of door te fuseren? De provincie geeft zo invulling aan de motie van Tweede Kamerlid Pierre Heijnen, die bij de behandeling van het fusievoorstel Súdwest-Fryslân is aangenomen, en de visie van Provinciale Staten op provinciale regie.

De commissie van wijzen voert met procesarchitect Fred Schriever zelf overleg met gemeenten. Het advies moet de basis zijn om de gemeentelijke bestuurskracht in Friesland in één keer goed te regelen, met als kristallisatiepunt 1 januari 2014.

Sjoerd Galema (CDA) zit nog even na te genieten van de gemakkelijke overwinning die Heerenveen op Willem II boekte (5-0) als het gesprek weer over ‘zijn’ Friesland gaat. Net als in de voetballerij gaat het er daar soms ook hectisch aan toe.

Neem de herindeling. Er zijn regio’s waar het op een stoelendans lijkt. De nieuwe Friese landkaart was niet op het Provinsjehûs te tekenen.

‘De rol van de provincie is complex,’ verzucht hij. ‘Wij kunnen adviseren, bemiddelen, kennis verschaffen en partijen bij elkaar brengen, maar alleen als de gemeenten het willen, erom vragen.’

Het stoort hem dat er met Heerenveen wordt gesold. ‘Het gaat hier om een Fries belang. Heerenveen is een belangrijke plaats die een nog sterkere, bovenregionale centrumfunctie moet krijgen. Daarvoor heeft het bestuurlijke massa nodig. Met alleen 20.000 inwoners er bij ben je er niet.’

Hij is voorstander van een nieuw Thialf op de locatie bij het Abe Lenstrastadion. Dat hoort volgens hem bij de ambitie van Heerenveen, dat het schaatsmekka van de wereld moet blijven. Die positie wordt serieus bedreigd, vindt Sjoerd Galema.

‘Tot 2012 is de A-status verzekerd, daarna niet meer als er niks gebeurt. Thialf raakt qua tijden en duurzaamheid steeds meer achterop. Overal ter wereld, van Nagasaki tot Vancouver, zijn nieuwe schaatstempels verrezen en dat gaat voorlopig nog door. In het buitenland investeert men er lustig op los en dan zouden wij als schaatsland niets doen? Onbestaanbaar. Bovendien moeten we als Friesland op onze hoede zijn en de A-status niet verliezen aan een andere plaats in ons land. Iedereen is superjaloers op onze A-status, geloof me. Het ijzer is nu heet want Nederland heeft Olympische ambities en het NOC*NSF wil daarom veel meer medailles. Er is maar één sport waarin we flink kunnen oogsten en dat is het schaatsen. Nu moet het ijzer dus worden gesmeed.’

Een tweede baan, dus eentje voor de recreatieschaatsers en eentje voor de wedstrijdschaatsers, is geen must, maar wel een pre: ‘Wil je uitgroeien tot een belangrijk trainingscentrum dan is een tweede baan onontbeerlijk. De toppers kunnen dan altijd over ijs beschikken, zoals ze in het buitenland ook kunnen.’

Een tweede baan kost € 20 miljoen extra en brengt de totaalinvestering op € 120 miljoen. Geld lijkt niet het grootste probleem te zijn. Er zijn fondsen. Nu al ligt er zo’n € 70 miljoen voor een nieuw Thialf klaar. Dat te gebruiken is raadzaam: ‘Anders wordt het buiten de provincie besteed.’

Het oude Thialf renoveren is naar de mening van Galema ontoereikend om de ambities waar te maken. Nieuwbouw op de huidige locatie zou een optie kunnen zijn, maar dan mis je volgens hem exploitatievoordelen die je als buur van het voetbalstadion wel hebt. ‘Onder de koepel van Sportstad Heerenveen creëer je op tal van fronten – energie, stadionbeheer, administratie, ticketing, parkeren, sportvoorzieningen, medische voorzieningen – synergie tussen sc Heerenveen en Thialf,’ aldus Galema, die Sportstad pas echt de spin-off ziet genereren als Thialf erbij komt.

In het vroege voorjaar van 2011 zal de beslissing vallen over de toekomst van Thialf. De dialoog tussen de provincie met de 31 gemeenten is er, op alle terreinen.

Maar: ‘Ik mis dikwijls de visie en ook de ambitie in de gemeenten. Dienstverlening bieden is meer dan paspoorten en vuilnis regelen. Soms schrik ik van de weinige respons die wij krijgen op de balletjes die door ons worden opgegooid omdat er potjes zijn. Men stelt zich niet proactief op. Wat wil je, welke doelstellingen zijn er, hoe richten we de openbare ruimte in, in welke infrastructuur moet worden geïnvesteerd? Vaak blijven antwoorden uit, laat staan dat er initiatieven worden ontplooid. En als er een stevige mening is, dan wordt die regelmatig gevoed door sentiment zonder dat er sterke argumenten aan ten grondslag liggen.’

Het provinciaal bestuur trekt soms aan paarden die misschien niet dood zijn, maar wel op apegapen liggen. En dat blijft zwaar trekken. De publieke opinie wil nog wel eens zurig zijn.

Een boer als Galema zit echter niet snel bij de pakken neer. Hij ziet de vruchten van het doorzetten: de Centrale As, de Haak om Leeuwarden, de rondweg om Sneek, de situatie rond Harlingen, het Friese merenproject, het sociaaleconomisch masterplan Noordoost-Friesland. Allemaal zaken die niet vanzelf zijn gegaan maar wel van de grond zijn gekomen, of nog worden uitgevoerd. Mede dankzij de deal die het noorden met ex-minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat sloot: € 2,1 miljard compensatiegeld voor het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn. ‘Het mooiste succes sinds ik gedeputeerde ben,’ aldus Galema.

Friesland vaart wel bij de nieuwe infrastructuur, boten en auto’s die elkaar niet in de weg zitten. Bovendien zijn het niet alleen verbeteringen in infrastructuur, maar zijn de investeringen esthetisch heel verantwoord.

Galema: ‘Zo kunnen we al werkende Friesland verfraaien. Neem de rondweg om Sneek, de mooiste van ons land. Dat is niet alleen het reconstrueren van een weg, maar mag een integraal gebiedsproject worden genoemd.’ Hij houdt altijd rekening met het karakter van Friesland en met de landschappelijke waarden.

Zo irriteert het hem dat niet alle boeren hun koeien laten weiden. Bij hem zul je overdag altijd de koeien in de wei zien: ‘Omdat het bij Friesland hoort.’

Gedeputeerde Tineke Schokker bekeek de resultaten ter plekke. In Mozambique bezocht zij van 29 november tot en met 3 december een conferentie. Ze ging langs bij het projectkantoor in Xai Xai en bekeek diverse scholen waar toiletten gebouwd zijn. Namens de Friese partijen provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân, Vitens en de Friese gemeenten tekende zij een overeenkomst met vier gemeenten in Mozambique en het Mozambikaanse ministerie van Openbare Werken. Het project ontvangt een financiële bijdrage van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

De gedeputeerde zag dat het Friese project zijn vruchten afwerpt: ‘Goed om ter plekke te horen en te zien dat het project echt resultaten geeft. Met dit project helpen wij de gemeenten in Mozambique op het gebied van riolering, afval en samenwerking met de bevolking. Zo kunnen ze een organisatie opbouwen die ook na afloop van het project de werkzaamheden voortzet en uitbreidt. Het project maakt ons millenniumdoel ‘veilig drinkwater en sanitatie’ bereikbaar.’

In Mozambique poepen en plassen de schoolkinderen vaak nog op een hoek van het schoolplein. Handen wassen is door gebrek aan schoon water bijna onmogelijk. Hierdoor worden veel kinderen ziek. Het grondwater wordt vervuild, maar wel gebruikt als drinkwater.

‘We willen duurzaam met onze schepping omgaan. Led-verlichting gaat twee à drie keer langer mee dan de huidige verlichting en verbruikt ook veel minder energie,’ zegt gedeputeerde Piet Adema. De stroom die de provincie verbruikt voor openbare verlichting wordt al duurzaam ingekocht. Nu wil de provincie verder gaan en de verlichting alleen maar aandoen wanneer dat noodzakelijk of wenselijk is. Ook wordt gekeken naar alternatieven zoals wegmarkering die zelf licht geeft. De provincie is bij de N355 Leeuwarden en N361 tot aan de Trynwâlden een aantal jaren geleden al gestart met dimbare verlichting.

Piet Adema: ‘Als provincie willen we ook ondernemers langs provinciale wegen vragen om de reclame tussen elf uur ’s avonds en zes uur ’s ochtends uit te doen.’

Caparis Schoonmaakservice is per 1 november van start gegaan met de schoonmaak van o.a. de zakenloges, kantoren, restaurants, trainingslocatie en het spelershome. Caparis Business Post gaat per 1 november alle posthandelingen voor sc Heerenveen verzorgen.

Caparis Schoonmaakservice richt een joint venture op waarin Caparis en een partner hun krachten zullen bundelen. De beoogde partner is onderdeel van een internationale service organisatie, die o.a. actief is op terreinen van zorgdienstverlening, facilitaire dienstverlening en personeelsdiensten. Het bedrijf werkt al geruime tijd samen met andere SW-bedrijven in de schoonmaakbranche. Caparis Business Post werkt behalve voor sc Heerenveen ook voor diverse gemeenten die aandeelhouder zijn van de Caparis NV. Business Post verzorgt met name voor bedrijven, overheids- en semi-overheidsinstellingen de postzaken en doet dat volgens de algemeen geldende richtlijnen. De formule van Business Post is in handen van een groep SW-bedrijven in Nederland.

Gedeputeerde Jannewietske de Vries: ‘Samen meerdere jaren blijven werken aan betere kwaliteit loont. De Friese watersport scoort op vele fronten landelijk bovengemiddeld. Dat past bij ‘Frysk’ gastheerschap. Investeren in kwaliteit was nodig, is nodig en blijft nodig. In economisch mindere tijden houd je zeker de basis, onze vaarwegen, de brug- en sluisbediening en de havens op kwaliteit. Ook verbeter je waar dat moet, zoals de toegangssluis van Stavoren. De promotie naar doelgroepen maak je sterker en gerichter. Niet investeren betekent onherroepelijk achteruitgang.’

De vijf Friese aquaducten zijn inmiddels nationale boegbeelden van veilig en ongehinderd varen. De unieke houten bruggen bij Sneek kregen internationale bekendheid.

Fryslân is de meest populaire watersportbestemming onder Nederlandse en Duitse watersporters. Watertoeristen waarderen de vrijheid op het water, het gevarieerde Friese aanbod van groot en klein vaarwater, de sfeervolle dorpen en steden. Vooral de vele nieuwe en betere aanlegplekken van samenwerkingsverband De Marrekrite in Friese natuurgebieden zijn in trek.

De meeste buitenlandse toeristen komen uit Duitsland. Duitse watersporters hielden circa 50.000 bootvakanties in Fryslân. Zij besteedden in Fryslân € 26 miljoen, dat is 38% van het totaal (€ 68 miljoen) in Nederland. Nederlandse watersporters hielden 186.000 bootvakanties in Fryslân. Zij besteedden € 38 miljoen, 30% van het landelijk totaal in het watersporttoerisme. In recessietijd ligt de dagbesteding aan de wal op zo’n € 41 per persoon per dag.

Europa, rijk, de provincie Fryslân en 25 gemeenten, brancheorganisaties en ondernemers investeerden in tien jaar € 235 miljoen in Het Friese Merenproject. De provincie droeg € 21 miljoen bij aan projecten van andere partijen en € 89 miljoen aan het totaal van het uitgevoerde programma. Er is dus sprake geweest van een sterk financieel aanjaageffect.

Miljonair Lex van Dam werkt al 20 jaar in de belangrijkste bankstad ter wereld. Hij begon zijn carrière als handelaar bij Goldman Sachs. Daarna trad hij in dienst bij het hedgefonds GLG. Sinds 2006 heeft hij met partners zijn eigen hedgefonds: Hampstead Capital. Mensen leren beleggen is nu zijn drive. Vorig jaar baarde hij opzien met het door hem bedachte televisieprogramma Million Dollar Traders dat bij de BBC was te zien. Deze maand startte hij zijn online academie om mensen te leren beleggen en handelen.

Waarom hij deze activiteiten begon? Lex: ‘Mensen hebben hun geld aan tussenpersonen gegeven om daar mee te beleggen. Die experts rijden in grote auto’s en hebben een heerlijk leven, terwijl de mensen zelf bang moeten zijn voor hun pensioen. Dat is de wereld op zijn kop.’

Lex, die economie heeft gestudeerd in Groningen, trekt de deskundigheid van de specialisten in twijfel: ‘Als je advies vraagt aan een bankier is het niet duidelijk of hij het wel weet. Misschien heeft hij geschiedenis gestudeerd of rechten en is hij aangenomen omdat hij zo leuk met klanten om kan gaan.’

In Londen is het not done om zo te praten, hoewel velen het met Lex eens zijn. ‘Het is als professionele golfers en tennissers. Die gaan de toeschouwers ook niet vragen waarom ze zo veel geld neertellen om ze een partijtje te zien spelen.’

Met het tv-programma wilde hij laten zien hoe het er werkelijk aan toe gaat: het grote geld verdienen, de psyche, de stress. Beleggen is in zijn woorden geen rocket science. Lex trainde twee weken lang een soldaat, een student en een huisvrouw. Daarna liet hij ze acht weken handelen met € 1 miljoen. Geld uit eigen zak! Voor Lex peanuts: ‘Als je twintig jaar in Londen hebt gewerkt en nog geen miljoen verdiend, dan heb je heel veel verkeerd gedaan.’ De nieuwbakken beleggers deden het beter dan de professionele handelaren. Ze verloren weliswaar 2%, maar de professionals gingen 4% in de min.

Dit smaakte naar meer. Hij ging naast zijn drukke baan een boek schrijven en zette een online academie op. Lex ziet het als een hobby: ‘Ik wil gewone mensen die niet op de universiteit hebben gezeten laten zien hoe het werkt. Het spel leren spelen.’ Voor slechts € 249, want Lex hoeft er niet van te bestaan.

Men krijgt via een vijfstappenplan de basisbeginsels onder de knie, ze moeten in een bepaald idee geloven, de winstgevendheid van de betreffende onderneming onderzoeken en nagaan of de leiding deugt.

Gouden bergen belooft hij niet, dat doen de specialisten wel. Lex: ‘Mijn missie is aan te tonen hoe het financiële systeem werkt en hoe je er mee om moet gaan.’

De grootste makelaar van Friesland is ook letterlijk de grootste. Dat machtige lijf, het ronde hoofd, de grote mond die op een gegeven moment wordt getuit om een sigaar van kaliber te klemmen. Maar vergis je niet. Het lichaam is fitter dan het oogt. Dirk zorgt voor onderhoud: twee keer per week op de tennisbaan, elke ochtend thuis op de loopband en daarna zwemmen in het privébad van zijn woonboerderij in Goutum. Pas dan vertrekt hij richting Willemskade waar het hoofdkantoor is gevestigd in het voormalige Landbouwhuis. Niet al te vroeg. Zo rond de klok van half tien arriveert hij. Die luxe moet een AOW’er zich kunnen permitteren, vindt hij. Maar aan stoppen denkt hij totaal niet.

Zoals de dag met rituelen begint – training, ontbijt, krantje, een kus van zijn Patricia – zo wordt het werken ook volgens een vast patroon afgesloten: met een bezoek aan het café. Vroeger de Pub van het Oranje Hotel en nu meestal Intermezzo. Maar dat wordt een wokrestaurant en dus zal het straks Wouters zijn. Zaterdags zit hij regelmatig aan de toog in het Oranje Bierhuis waarvan hij mede-eigenaar is. Altijd onder de gewone mensen want Dirk is een man van het volk.

In zijn kantoor, dat via een schuifdeur verbonden is aan de werkplek van zijn maat, collega en broeders hoeder Klaas Buwalda (die werkt aan een versleten tafelblad van zijn bureau), hangt kunst. Mooie schilderijen. Van Friese schilders, want een liefhebber beperkt zich. Er is werk van o.a. Andries van der Sloot, Piet van der Hem en Simon Kamminga.

En ook in de kunst blijft het bij Dirk om mensen gaan: ‘Neem Andries van der Sloot. Hem bracht ik als jongen de krant, Het Parool. Dan krijgt zijn werk voor mij nog meer betekenis. Piet van der Hem, van hem ben ik een absolute fan, had in Parijs verkering met Mata Hari. Kijk, dan gaat de verbeelding bij mij spreken: twee jonge Friezen op het amoureuze pad in zo’n mondaine stad. Daardoor wordt zijn werk voor mij waardevoller.’

De brug tussen deze kunst – veel stadsgezichten en landschappen – en Dirk’s werk is snel geslagen. Het gaat om de omgeving, de wereld waarin wij leven. Dirk: ‘Onroerend goed is daarom zo mooi, omdat alles onroerend goed is; elke meter grond, elk gebouw, elk water. Ik mag graag brainstormen over de toekomst, zit vaak in informele denktanks. Zakendoen is nodig om het bedrijf te runnen maar dat is voor mij niet voldoende. Neem het pand aan het Zuidvliet van wijlen Ype Bolman. Jaren was er geen bestemming voor en dan zoek ik partijen om het gezamenlijk te ontwikkelen en er iets moois van te maken. Je moet wel historisch besef hebben wil je daarin slagen. Ik dring er altijd op aan extra te investeren in de aanblik. Voor een beetje meer geld kun je een gevel mooi maken, of zelfs beeldbepalend. De meeropbrengst valt dan altijd hoger uit dan de meerkosten. Begin net als een schilder met een soort houtskoolschetsje om je ideeën te ontwikkelen, adviseer ik dan.’

Dat is volgens hem de reden waarom ontwikkelaars van buiten de provincie dikwijls nat gaan als ze in Friesland aan de slag zijn: ‘Die kennen de markt hier niet. Het ontbeert hen ook aan historische kennis. Ik zou willen dat we in onze provincie wat meer vertrouwen op regionale partijen.’

Momenteel spelen westers ontwikkelaars hier geen rol. Dankzij de slechte markt, die door Dirk ook als positief wordt beschouwd: ‘In een slechte markt krijg je betere producten. In een goede markt is iedereen bezig, wordt alles toch wel verkocht en gaat het puur om winst. Dan krijg je ramsj. In een slechte markt is men voorzichtiger, wordt er meer nagedacht en is men gericht op kwaliteit.’

De malaise gaat niet aan Makelaardij Hoekstra voorbij, maar er worden altijd nog zwarte cijfers geschreven: ‘We hebben geen geld verloren, geen mensen hoeven te ontslaan. Integendeel. We hebben ons kantorennetwerk van Leeuwarden, Heerenveen, Sneek en Drachten zelfs nog uitgebreid met vestigingen in Joure en Harlingen. Van daaruit gaan we allianties aan met andere marktpartijen. We werken veel en goed samen met woningcorporaties. Voor Elkien en Accolade zijn we de exclusieve verkoper bij het uitponden van woningen. Een andere reden waarom wij goed zijn blijven draaien is onze beheerpoot. Wij zijn dankzij Klaas de grootste vastgoedbeheerder van het noorden. Die activiteiten blijven gewoon op peil.

Ambities om buiten Friesland te opereren heeft Dirk niet: ‘Waarom zouden we? De Friese markt is voor ons groot genoeg en Friesland biedt alles; zee, strand, eilanden, meren, bossen, wouden. We weten niet eens hoe rijk we zijn! Neem de steden. Leeuwarden is een prachtige stad waar vijfhonderd monumenten staan. Je ziet pas echt hoe mooi deze stad is als je door de grachten vaart. Dat zou men meer moeten doen, varen door Leeuwarden. Op stand wonen is hier bovendien betaalbaar. Voor een zachte prijs koop je er een grachtenpand.’

De provincie wordt bedreigd door krimp. De Rabobank heeft geopperd om in dorpen waar leegstand de overhand krijgt verpauperde woningen te slopen. Een idee waar Dirk achter staat: ‘Sint Annaparochie is een idyllisch dorp wat wordt ontsierd door leegstaande woningen. Als die slecht onderhouden zijn en er is geen markt voor, dan moet je ze platgooien. Net als de tandarts doet moet je de rotte kiezen eruit halen. Zorg voor regelingen en fondsen. Laat de overheden anders die woningen kopen, opknappen en verhuren. Voor goedkope woningen is altijd een markt omdat ze door de huursubsidie heel betaalbaar zijn. Dat is voor gemeenten en corporaties een heel aantrekkelijke investering; een huis van tachtig mille kopen, voor twintig opknappen en verhuren voor vijfhonderd euro per maand. Dat geeft een uitstekend rendement van vijf procent.’

Dat de leegstand toeneemt komt volgens Dirk doordat er de laatste jaren te veel is gebouwd en dat er te weinig rekening wordt gehouden met de demografische ontwikkeling. Veel dorpen in de periferie zien hun inwonertal afnemen. Vinex-wijken zullen niet meer worden gebouwd, voorspelt Dirk. De nieuwbouwwijk De Zuidlanden onder Leeuwarden is een van de laatste projecten en zal geheel worden bebouwd, zij het in een veel trager tempo. Blitsaerd zal daarentegen niet opschieten omdat deze nieuwbouwwijk concurrentie van De Zuidlanden ondervindt. Logisch, volgens Dirk, omdat mensen liever wonen aan de warme zuidkant van een stad dan aan de kille noordkant. Een planologische misser dus.

Zorgen maakt Dirk zich over het beleid ten aanzien van bedrijvenparken: ‘Daarin heeft Friesland veel fouten gemaakt. Elk dorp moest zijn eigen industrieterreintje. Dat is het minste van beide; het dorp wordt er lelijker door met die witte puisten en minder leefbaar, en het is zonde voor de steden die bedrijven nodig hebben omdat ze investeren in faciliteiten. Neem Grou. Die plaats zuigt bedrijven uit Leeuwarden weg terwijl Grou zich juist zou moeten richten op recreatie en watersport. Nu moeten mensen uit Leeuwarden komen om in Grou te werken. De omgekeerde wereld. De provincie had moeten sturen in de zinloze competitie tussen gemeenten om bedrijven binnen te halen. Heerenveen heeft de grond gratis weggegeven en is er niks mee opgeschoten, als je nu de herindelingsperikelen ziet. Skarsterlân wil niet met Heerenveen, lijkt nergens op. Weer een gebrek aan sturing door de provincie.’

Stad en dorp kunnen prima samen, vindt hij. ‘Een grote plaats funest voor dorpen? Laat me niet lachen. Kijk naar Wytgaard en Wirdum, die hebben het prima met Leeuwarden. Er wordt goed naar hun geluisterd, ze zijn hartstikke tevreden. Een stad kan een prima dorpenbeleid voeren. Warga wil dolgraag bij Leeuwarden. In de schaduw van Grou heeft dat dorp het veel zwaarder. Het fietspad tussen Warga, Wartena en Grou kan niet eens worden aangelegd. Een schande. Schoolgaande kinderen worden aan hun lot overgelaten. Kijk naar Goutum, dat dorp krijgt alles wat het wil hebben.

Och, het kan allemaal zoveel meer doordacht. Dirk pakt een stadskaart en tekent een alternatief voor de staande mastroute die nu vanuit Dokkum helemaal om en door Leeuwarden heen voert, wat tot openstaande bruggen en veel verkeersoverlast leidt. Een oostelijke route door het Ouddeel was voor de bootjesvaarders bovendien veel aantrekkelijker geweest in de verbinding tussen het noorden en het zuiden.

Zijn geest blijft jong. Niet alleen door de zaak, maar ook door zijn privéleven. Bij zijn eerste vrouw heeft Dirk twee kinderen en bij Patricia ook twee, een dochter van 23 en een jongen van 14. ‘Het is een genot als hij thuiskomt. Ik geniet van het leven, dat je door de klauwen heen vliegt. Mijn werk is mijn sociale leven. Relaties worden vrienden. Door mijn kinderen en mijn medewerkers blijf ik jong. Jeanette, mijn oudste dochter, werkt al jaren in de zaak en in 2011 neemt ze de laatste aandelen van Klaas over. De continuïteit is gewaarborgd. Ik ben een gelukkig mens. Je zal maar ziek zijn, dan ben je de pineut.’

Veel fiducie hebben de Friese vastgoedondernemers nog niet in de markt. Toch hoor je ze niet snel klagen. De meesten zijn behoorlijk taai omdat ze al jaren actief zijn en dus het nodige vet op de botten hebben. Het zijn met name de nieuwkomers die moeite hebben om het hoofd boven water te houden.

Waar onze provincie het de komende jaren vooral in moet zoeken is kwaliteit en exclusiviteit. Lokale overheden: investeer in hoogwaardige vestigingsfactoren. Zowel wat betreft bedrijfspanden en kantoren als woningbouw. Zeker dan kan Friesland zich blijven onderscheiden.

Alle productie verdwijnt uit Nederland. Ondernemingen in ICT, hightech, innovatie en exportkoepels, die net zo goed in de periferie kunnen zitten, willen mooie, grote groene bedrijfscomplexen, schone lucht, duurzame huisvestingen en gemotiveerde medewerkers. Friesland is voor deze bedrijven een walhalla, daar moeten we ons zelf van bewust zijn. Wij moeten voor hen een visitekaartje zijn. Geloof in eigen kracht!

Naam Nyck de Vries.

Geboortedatum en plaats 6 februari 1995 te Sneek.

Woonplaats Lonato (Italië) / Sneek.

Opleiding Wereldschool havo/VWO.

Gezin Zusje Seychelle, papa Hendrik-Jan.

Hobby’s Fietsen, hardlopen, zwemmen, jongleren, skiën.

Inspiratie Mijn sport, met de uitdaging om te winnen.

Voorbeeld Niet echt. Ik ben wie ik ben en ik probeer mijn doel op mijn manier te bereiken. Ik heb wel veel respect voor topsporters zoals Lewis Hamilton en Valentino Rossi.

Ambitie Wereldkampioen Formule I worden.

Hoogtepunt Dat zijn er meerdere. In mijn eerste jaar junioren werd ik winnaar van het WSK en Duits kampioen. In mijn tweede jaar het WSK, Duits kampioenschap en het Europees kampioenschap gewonnen. In mijn eerste jaar SKF, de hoogste klasse in de kartsport, 2e in de WSK Euroseries geworden en nu 1e in de WSK World series met nog één race te gaan.

Blij van Winnen!

Beste advies Om te gaan samenwerken met Dino Chiesa (mijn huidige teambaas)

Levensmotto Het kan altijd beter en sneller.

Trackers, ook wel bekend als ETF’s (Exchange Rated Funds), is een indexbeleggingsproduct. ‘Het is een innovatief beleggingsmiddel dat is opgebouwd als een beleggingsfonds en als een individueel aandeel wordt verhandeld. Op de beurzen is een groot aantal Trackers genoteerd die een breed scala aan indices volgen. Met Trackers is het mogelijk om in zeer uiteenlopende markten en regio’s te beleggen. Risico’s zijn beter gespreid omdat een index meerdere aandelen of obligaties bevat. Net als bij individuele aandelen en obligaties wordt ook dividend uitgekeerd van de aandelen en obligaties die zijn opgenomen in de Tracker,’ vertelt Gosse Akkerman.

Het beleggingsproduct is volgens Gosse toegankelijk voor een groot publiek: ‘Vanaf een vermogen van 20.000 euro is het al mogelijk in te stappen. Met een klein bedrag kun je al een grote spreiding aanbrengen en het risico reduceren. Onze klanten variëren van kleine beleggers tot zeer vermogende particulieren. Een groot voordeel van Trackers is dat het veel minder kosten met zich meebrengt dan traditioneel beleggen. In plaats van kosten te maken voor de aankoop van individuele aandelen, worden slechts eenmaal kosten gemaakt voor de aankoop van een serie aandelen die de index vertegenwoordigen. Trackers zijn ook een goed alternatief voor een spaarrekening of deposito. Met de huidige lage rentestand is een obligatietracker een interessante optie.’

Gosse Akkerman benadrukt het voordeel van Trackers ten opzichte van beleggen in huisfondsen van banken: ‘Veel banken adviseren een standaardportefeuille met eigen, vaak dure, beleggingsfondsen. Ontwikkelingen van deze fondsen worden nauwelijks gevolgd door banken. De ervaren vermogensbeheerders van Indexus bieden iedere relatie een gedegen vermogensadvies.’

In 2007 fuseerde het kantoor van Wim Sleijfer en Pieter Tuinman, de gevestigde orde van de Friese advocatuur, met advocatenkantoor De Haan tot De Haan TuinmanSleijfer. De toevoeging was belangrijk voor de naamsbekendheid van het gefuseerde kantoor. Met de fusie werd het monumentale pand aan de Sophialaan te krap voor de circa dertig medewerkers.

‘Het souterrain en de zolder moesten worden benut om iedereen een plek te geven. Vanaf dat moment zijn we op zoek gegaan naar een nieuw pand. Eind 2009 viel ons oog op dit kantoorpand aan de Tesselschadestraat in Leeuwarden,’ vertelt partner Anne Henk van der Wal.

De verhuizing naar het nieuwe pand vormde de aanleiding tot het voeren van een nieuwe naam: ‘De Haan Advocaten is inmiddels een bekende naam, maar de heren Tuinman en Sleijfer blijven betrokken.’

Creatief karakter In het huidige kantoorpand was een reclamebureau gevestigd. Het ruimtelijke pand bestaat uit twee delen en wordt gekenmerkt door het transparante en open karakter. De medewerkers en cliënten zijn enthousiast over de nieuwe werkplek.

‘Het pand heeft een moderne en frisse uitstraling en energieke sfeer. Het creatieve karakter van de vorige eigenaar is voelbaar. Voldoende inspiratie voor het verrichten van ons werk,’ glimlacht Oscar van Oorschot.

Oscar is onlangs toegetreden tot De Haan Advocaten na jarenlang zelfstandig kantoor te hebben gehouden in Leeuwarden. Van solo naar een groot kantoor. Is dat niet enorm wennen? ‘Het was een bewuste keuze. Na vijftien jaar was ik toe aan een nieuwe uitdaging en werkomgeving. Het klikte meteen met de partners van De Haan Advocaten en ik krijg hier voldoende ruimte voor het uitoefenen van mijn vak.’ Oscar is curator en cliëntadvocaat. Hij beschouwt zichzelf als een echte procesadvocaat: ‘Mijn klanten zijn vaak stellig en willen hun gelijk halen voor de rechtbank. Daar voel ik mij comfortabel bij, ik bijt me graag vast.’

De vestiging van De Haan Advocaten Leeuwarden bestaat uit vijf partners. Naast Oscar van Oorschot zijn dat Anne Henk van der Wal, Ruud Glas, Matthijs Sturms en Wim Veldjesgraaf.

Door het vuur De partners delen allen de passie voor de advocatuur en het streven om voor elke cliënt door het vuur te gaan. Ruud Glas: ‘Wij werken oplossingsgericht en proberen zaken altijd snel af te handelen. Een cliënt is niet gebaat bij jarenlange procedures. Ons doel is een stabiel klantenbestand van MKB ondernemers en grootzakelijke ondernemingen op te bouwen. Deze ondernemers bieden wij volledige juridische ondersteuning. Vanzelfsprekend staat ons kantoor open voor iedereen die juridisch advies nodig heeft.’

De Haan Advocaten heeft vestigingen in Groningen, Almere, Assen en Zwolle. ‘Het voordeel van de grootte van ons kantoor is dat wij ons meer kunnen specialiseren,’ zegt Anne Henk. ‘Iedereen kan doen waar hij of zij goed in is. Dat geeft comfort en kracht en betekent dat wij klanten niet teleurstellen,’ besluit Oscar van Oorschot.

Relatiemanager Ragnar Martens reist regelmatig af naar Friesland om hier voet aan de grond te krijgen: ‘Het cultuurverschil is duidelijk. In het westen stappen mensen eenvoudig over naar een andere vermogensbeheerder. In het noorden zijn de mensen over het algemeen terughoudend en trouw in hun zakelijke relaties. En daar is niets op tegen. Integendeel, het spreekt ons juist aan en wij zijn ervan overtuigd dat wij een goede partner zijn voor Friese cliënten.’

Financiële coach Die overtuiging komt voort uit de werkwijze en aanpak van IVM. Ilco Snoey Kiewit, hoofd relatiemanagement bij IVM: ‘Wij investeren veel tijd in onze klanten en fungeren als financiële coach. We brengen allereerst de persoonlijke en financiële situatie in kaart zoals gezinssituatie, toekomstplannen, verwachtingen en wensen. We inventariseren ondermeer verzekeringen, bespreken bezit en fiscale planning. Dit alles resulteert in een volledig  inzichtelijk verslag dat voor de klant via internet beschikbaar is. Hierna kan pas worden onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor beleggen en wordt zorgvuldig een risicoprofiel in overleg met de klant vastgesteld. En ja, de conclusie kan zijn dat beleggen geen verstandige keus is, omdat geld opzij moet worden gezet voor toekomstige ontwikkelingen. Als coach monitoren wij de financiële situatie van onze klanten. Elk jaar wordt een persoonlijk jaarverslag opgesteld. Hierdoor heeft de klant zijn financiën keurig op een rijtje en actueel. IVM Vermogensbeheer staat voor alert relatiebeheer en geen verrassingen. Dat zal Friese ondernemers ook aanspreken.’

IVM profileert zich met Triple AAA dienstverlening: Aandachtig, Anticiperend en Alomvattend. Met een knipoog naar de bankenrating waarin AAA voor de hoogste kredietwaardigheid staat.

Volgens de heren van IVM kunnen ondernemers nog wel wat advies gebruiken: ‘De praktijk wijst uit dat een groot deel oververzekerd is en dat weinig een testament hebben opgesteld of dat deze verouderd is. Ook voor deze zaken hebben wij aandacht en werken wij samen met professionele partijen.’ Bij IVM kunnen klanten tevens rekenen op een vast aanspreekpunt voor alle zaken en niet ieder jaar een nieuwe: ‘De relatiemanagers van IVM zijn honkvast, zich bewust van het belang van het opbouwen van een langdurige relatie met cliënten.’

Pensioenopbouw De crisis in pensioenland wordt door IVM met belangstelling gevolgd. Veel mensen willen onafhankelijk zijn van de grote pensioenfondsen. Voor DGA’s zijn er veel mogelijkheden zoals pensioenopbouw in eigen bedrijf of pensioen BV.

Ilco Snoey Kiewit: ‘Groot voordeel is dat je het pensioenkapitaal voor de financiering van je bedrijf kunt gebruiken. Maar dat is tevens het nadeel. Vaak wordt het geld door de onderneming opgesnoept. Externe pensioenopbouw bij een verzekeraar kan dan veiliger zijn. Maar de mate van eigen invloed is dan weer kleiner. Wil je die invloed wel, dan is sparen of beleggen in privé een optie. Maar hier worden weer fiscale voordelen gemist. Coaching is ook hier weer belangrijk. Op die manier kunnen ondernemers zich bij hun leest houden terwijl IVM de financiële vinger aan de pols houdt.’

BroodnodigVerzekerd is een samenwerking tussen NBOV en Marsh. Marsh, onderdeel van het internationaal opererende Marsh & McLennan Companies, is wereldwijd marktleider als het gaat om verzekeringsoplossingen.

Marsh gaat onder de naam BroodnodigVerzekerd NBOV leden benaderen om het huidige zakelijke verzekeringspakket te analyseren door erkende verzekeringsadviseurs. Via een website kunnen leden zelf een vragenlijst doorlopen en zodoende een risicoprofiel van hun organisatie opstellen. Op basis van dit risicoprofiel bieden zes verzekeraars hun premie aan, waarbij de bakkers kunnen kiezen uit de drie scherpste aanbieders. Regionaal opererende verzekeringsadviseurs gaan NBOV leden hierbij ondersteunen. Op de website kan ook een bezoekafspraak worden gemaakt. Zodoende hebben NBOV leden naast een scherpe premie ook toegang tot goed advies.

Pilot in Friesland Ynte Kuindersma van Kuindersma Verzekeringen uit Joure benaderde samen met Marsh de NBOV voor een proef onder 12 Friese bakkers. En wat bleek? Alle bakkers konden voordeel realiseren. Ook was er bij 80% van de bakkers sprake van onderverzekering. In geval van schade kan dit leiden tot een lage uitkering en zelfs faillissement van de bakker. Bakkers kunnen op de premie besparen, in de pilot is de besparing opgelopen tot ruim € 5.000. Afhankelijk van de omvang de bakker kan dit voordeel nog verder oplopen.

Vanwege het grote succes in de pilot heeft de NBOV besloten samen te gaan werken met Marsh via BroodnodigVerzekerd en het voordeel voor alle leden toegankelijk te maken.

Verzekeringsadviseur Kuindersma zal starten in de provincies Friesland, Groningen en Drenthe. Voor de overige provincies wordt samengewerkt met regionale kantoren.  Via www.broodnodigverzekerd.nl kan een afspraak worden gemaakt met een adviseur of een profiel worden opgesteld dat met een adviseur zal worden besproken.

Dat Harlingen het laatst aan bod kwam lag aan het afronden van de stedelijke ontwikkelingen in deze enige Friese zeehavenstad. Dat moest eerst gebeuren. Bovendien was het verhogen van de Harlinger waterkering vele jaren niet het meest urgent. De bouw van de keermuur en de opening op 24 augustus was een prachtig symbolisch en historisch moment. De waterkering, die 6,75 meter boven NAP ligt, is 500 meter lang.

Bijzonder is de constructie van de keermuur (kosten € 40 miljoen) die bij een stormvloed heel licht terugveert, waardoor energie ontstaat en de muur extra sterk het water ‘terugduwt’.

In de van basaltblokken opgetrokken waterkering is een doorgang (met hydraulische sluisdeur) aangebracht waardoor Willemshavengebied ontsloten blijft voor voetgangers. De doorgang oogt fraai. Het ministerie van verkeer en waterstaat houdt rekening met het esthetisch aspect van de waterwerken, liet topambtenaar Wim Kuijken weten. ‘We willen Nederland niet alleen veiliger maken, maar ook mooier. De recreatiesector moet profiteren van wat wij de komende jaren maken. Het blijkt nu al dat mensen veel belangstelling hebben voor waterwerken,’ aldus Kuijken.

‘Waar begin je aan?,’ zei voorzitter Cees Bijl van de raad van commissarissen van Stenden. ‘Je kunt het nog zo goed doen, maar na drie nederlagen is iedereen in mineur.’ Bijl zei verder dat Robert een ‘vrije transfer’ werd gegund, met een knipoog naar het voetbal. Overigens heeft hij alle vertrouwen in de nieuwe toekomst van zijn vertrekkende bestuursvoorzitter: ‘Je bent een leider in de goede zin van het woord en een harde werker.’

Voorzitter Pieter Sieperda van de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad liet weten dat Robert in de toekomst denkt en leeft: ‘Hij zal moeten wennen aan een wereld waarin de waan van de dag overheerst.’

Lid van de medezeggenschapsraad Ronald Schep sprak tot de zaal dat Robert de kernbegrippen missie en visie zowat heeft uitgevonden. ‘Ik hoop dat hij is klaargestoomd voor sc Heerenveen. De club krijgt in hem een betrokken coach,’ aldus Ronald.

Yannick Jonothan, voorzitter van de studentenvereniging Io Vivat Nostrorum Sanita, onderstreepte de goede band tussen de bestuursvoorzitter en studenten: ‘Hij bestuurt op basis van gelijkwaardigheid en hij stelt je snel op je gemak.’

‘Hij maakte mij supporter van sc Heerenveen,’ vertelde general manager Wayne Johnson van Stenden Qatar die recent aanwezig was bij de thuiswedstrijd tegen NAC Breda. Wayne ziet een overeenkomst tussen school en sportclub: ‘Talent herkennen is één, talent ontplooien is twee. Dat geldt voor zowel Stenden als sc Heerenveen.’

Educatie en sport zijn volgens hem sterke wapens in de strijd tegen onrecht, om samenlevingen sterker te maken en het respect onderling te vergroten.

Vicevoorzitter Klaas-Wybo van der Hoek van het college van bestuur van Stenden karakteriseerde zijn collega: ‘Hij heeft een ontwapenende jongensachtigheid, hij is niet bang, hij heeft lichtanarchistische trekjes, hij is een control-freak en hij communiceert als Apple-fan via de modernste apparatuur.’

Dat bleek al tijdens de persdag van sc Heerenveen waar de Apple-laptop voor zijn neus stond. Robert gaf toe dat hij het vizier altijd op de toekomst heeft gericht, maar dat hij geschiedenis heeft leren waarderen: ‘Om die reden kan ik weten dat ik leiding mag geven aan de mooiste voetbalclub van Nederland!’

Tussen deze evenementen door waren er de vierjaarlijkse Dokkumer Stadsfeesten die op vrijdagavond 29 augustus van start gingen met een vlootschouw van zeilpramen die langs de stadsbolwerken Dokkum binnenvoeren onder leiding van ‘admiraal’ Rients Gratama op het lokale vlaggeschip, de Wierumer Aek. De intocht met kanonschoten, rookwolken en muzikaal strijdgewoel uit de film Pirates of the Caribean vormde het openingspektakel van de Dokkumer Stadsfeesten 2008. Dokkum was met deze armada net als vroeger weer even een echte Admiraliteitsstad. De intocht van het admiraalschip verwijst naar de tijd waarin handel en economie van Dokkum als grootste noordelijke zeehaven aan de monding van de Lauwers grote bloei kende. Handelsschepen op zee genoten ondermeer bescherming van oorlogsbodems van de Friese Admiraliteit die tot 1645 in de stad was gevestigd.

Rients ging helemaal op in zijn rol van stoere en strijdlustige Friese zeeheld die Dokkum moest beschermen tegen oorlogszuchtig tuig. Hij bevrijdde bij de brug De Zijl het legendarische zeemonster de Dokkumer Granaet – een reuzengarnaal – uit diens vier jaar lange gevangenschap. Vandaar dat hij zichzelf tot ‘Rients Granaetama’ had gebombardeerd. Deze bevrijding was de symbolische opening van het festijn. Vervolgens werd het openingsfeest Night of the Praams opgeluisterd met zanger Gurbe Douwstra en de band Exposure.

Daags daarop, zaterdag 30 augustus, ging de regatta los met teams van ondernemers en zakenrelaties in veertien gelijkwaardige, snelle zeilpramen van De Nije Fryske Sylpream met Eelke Dijkstra als organisator. Deze jaarlijkse zeilwedstrijd is een initiatief van Ondernemers Sociëteit Dokkum (OSD). De zeilrace is dit jaar de eerste maritieme publieksattractie van de Dokkumer feestweek. Motto van de stadsfeesten in 2008 was namelijk ‘Dokkum, maritiem bolwerk’. Het klassement wordt opgemaakt na twee manches die vlak voor de kust van Esonstad/Oostmahorn werden gevaren.

In De Stadswaagh van Esonstad werd het palaver gehouden en de afterparty met buffet vond plaats in Het Booze Wijf in Lauwersoog van ondernemer Jelle Bos. Hij timmert er flink aan de weg met een mooie accommodatie die bestaat uit een jachthaven met museumhaven, een camping (die hij recent van zijn vader overnam), een speelweide met strand en een restaurant met zalen. ‘Steeds meer recreanten, watersporters en zakenmensen ontdekken dit gebied,’ aldus Jelle, die de organisatie assisteerde in zijn supersnelle boot.

Vanaf het water was het een mooi gezicht Esonstad te zien liggen. Het silhouet van dit bijzonder en succesvol recreatieproject tekent zich mooi en in stijl af achter de zeedijk. Wel is de entourage er nog een tikje steriel. In 1999 zijn de ontwikkelaars Woonveste en Heijmans begonnen met dit project dat indirect is voortgevloeid uit de MKZ-crisis twee jaar eerder. De noordoostregio had een impuls nodig en de getroffen boeren kregen compensatiegeld dat ze niet mochten benutten voor agrarische activiteiten maar wel voor een investering in Esonstad en niemand die er ongelukkig van is geworden.

De deelnemende bedrijven waren: Enno Aerosols, De Wijzen uit het Oosten, Beldock, Ensel konstruktie, Exact Fijnmechanika, Hema, Bouwgroep Dijkstra Draisma, Raadsma ijzerhandel, Drukkerij Douma, Van der Gang herenkleding, Makelaardij Roos, Holtrop & Jansma, Probosign, Drogisterij Hamstra, Rabobank en  De Plannenmakers.

Winnaar van de felbegeerde Wierumer Aek Bokaal werd Holtrop & Jansma in de praam van Douwe Idzinga. Dit bedrijf won vorig jaar ook al. Directeur Gerd Lindemann woont in Heerenveen. Kennelijk krijgt hij les van Piter Brouwer van het Heerenveenster kampioensskûtsje…

Grijnzend laat Anno de Hetti zien. Inderdaad, de gele gloed van de conifeer steekt behoorlijk af tegen het conventionele donkergroen van de doorsnee conifeer. Hoe kan zoets ontstaan? ‘Dat weet je niet. Alle kenners zijn hier geweest en ook zij waren verbaasd. Je moet deze conifeer als een albino zien. Het is een mutant. Een speling der natuur.,’ zegt Anno.

Hij wist op die bewuste ochtend dat hij wat bijzonders in handen had en hij ging ermee aan de slag. Anno: ‘Je moet er veel aandacht aan schenken. Een stekje knippen, in stektrays zetten met speciale stekgrond voor een optimale worteling. Na driekwart jaar schoot het stekje wortel en kon er geplant worden. Drie jaar heb ik moeten wachten voor ik een dermate groot exemplaar had dat ik er weer nieuw stekmateriaal van kon knippen. Kwestie van veel geduld opbrengen.’

Pas toen het geëxperimenteer achter de rug was en hij bij het kweken niet meer voor verrassingen kon komen te staan, trad Anno ermee naar buiten. In de Nederlandse bomenkwekerij was dit een grote primeur. Anno: ‘Stond ik daar ineens als gewone jongen tussen alle grote kwekers. Dit beleef ik waarschijnlijk nooit weer.’

Het kwekersrecht heeft Anno niet aangevraagd: ‘Dat is een hele procedure en het is prijzig. Je moet ook in grote aantallen produceren om voor dat recht in aanmerking te komen. Ik laat het zo. Er zullen straks ongetwijfeld na-apers zijn, maar dat kan me niks schelen. Het is wel bekend wie deze conifeer heeft gekweekt en er is vraag naar. Ik heb een voorsprong en een ander moet nog maar zien of hij er een markt voor krijgt. In ieder geval is dit een prachtig succes. Ik word er geen miljonair van, maar ik heb wel alle eer gekregen en de conifeer draagt mijn naam. Mooier kan niet.’

William Sake Hofstra belichaamde de Amerikaanse droom: een emigrantenzoon die zelfstandig een succesvolle carrière maakt en een fortuin vergaart met hout en papierpulp. Hij nam zijn kansen waar in ‘Het land van de onbegrensde mogelijkheden’. Hij werd geboren in het stadje Holland (Michigan) en toen hij twee was verhuisde het gezin naar Grand Rapids en daarna nog enige malen. Mogelijk was Sake bakker. In 1867 runde hij na vele ambachten een hotel in Muskegon. William trouwde in 1881, een jaar nadat zijn moeder aan tyfus overleed, met Anna Laura Morton en ze kregen twee dochters. William ging in de houtbusiness en hij runde een houtzaagmolen in Saginaw (Michigan).

Na hun scheiding ontmoette William in Leadville (Colorado) de rijke weduwe Kate. Ze trouwden in New Orleans. Ze besloten naar New York te verhuizen en daar een huis te bouwen. William verwierf het Van Wranken Landgoed in Hempstead om er vanaf 1902 de Nassau Hout Company te runnen. Zijn vriend en zakenpartner was Howard Brower, die de onderneming als speelgoed zag want hij had zijn schaapjes al op het droge. Hetzelfde gold voor William, die genoeg geld had verdiend met zijn investeringen in hout- en papierpulpmolens en in houtpercelen in Michigan, Canada, New Orleans, Florida en New York. De onderneming in Hempstead bood het tweetal de kans om het aangename met het nuttige te verenigen, te reizen en van het leven te genieten.

Nog steeds staat het vroegere koloniaal aandoende landgoed – toen en nu The Netherlands geheten – centraal op de campus van Hofstra University die voor 1963 Hofstra College heette. Bijzonder is dat het landhuis niet is ingeklemd tussen andere gebouwen. Uit dank voor de erfenis en uit eerbied voor de Hofstra’s. De universiteit verloochent haar afkomst niet en verwijst graag naar de roots. Het motto van Hofstra University luidt heel toepasselijk ‘Je maintiendray’ (Ik Zal Handhaven) en dat verwijst naar de lijfspreuk van Willem van Oranje. Het universiteitswapen beeldt twee leeuwen af. Aanvankelijk twee mannetjes maar sinds 1987 een mannetje en een vrouwtje. Informeel ‘Kate and Willy’ genoemd. De universiteitskleuren zijn het koninklijk goud en het Nassau-blauw en de vlag is goud/wit/blauw.

Sinds 1935 zijn er zo’n 100.000 studenten afgestudeerd en het is opvallend dat de universiteit veel creatieve figuren heeft voortgebracht zoals Ron Kovic (auteur van Born on the Fourth of July), de acteur James Caan en Christopher Walken (Oscarwinnaar), regisseur en scenarist Francis Ford Coppola (Oscarwinnaar met o.a. The Godfather), bestsellerauteur Nelson DeMille, schrijfster Marilyn French, Stephen Dunn (winnaar Pulitzer-prijs), Lou Berger (hoofdschrijver van Sesamstraat, 10 Emmy Awards) en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 1997 Robert O. Muller.

Onder de mensen die een eredoctoraat kregen van de Hofstra University bevindt zich Freddy Heineken (1996). Hij verkeert in eminent gezelschap van o.a. het echtpaar ex-president George H.W. en Barbara Bush, de voormalige presidenten Dwight Eisenhower en Gerald Ford, bankpresident Alan Greenspan, Jihan Sadat (weduwe van Anwar al-Sadat), de vroegere Engelse premier Margareth Thatcher en burgerrechtenactivist Martin Luther King.

Op 15 oktober zal de complete wereldpers neerstrijken op de campus van Hofstra University waar het slotdebat zal gaan over de buitenlandpolitiek. Een spannende hoogtepunt in het bestaan van deze ‘Friese universiteit’.