WOLVEGA – Donderdagavond 4 april trokken drafsportliefhebbers massaal naar het Victoria Park omdat er twee grote internationale vedetten aan de start verschenen: de Zweedse draver Commander Crowe en rijder Matthieu Abrivard (drievoudig Frans kampioensjockey). Commander Crowe verdiende in zijn carrière al meer dan 3,1 miljoen euro en wordt algemeen gezien als Europa’s beste draver van 2012 met zeges in de Grand Prix van Oslo, de Elitlopp te Stockholm, de Olympiatrav van Göteborg én de Grand Prix van Cagnes sur Mer waarin hij Prix d’Amérique-winnaar Ready Cash versloeg. Zijn komst is een bevestiging dat de Nederlandse drafsport de weg omhoog weer gevonden heeft met de lancering van Victoria Park Wolvega in 2010. Deze koers werd live uitgezonden op de Franse tv-zender Equidia.

Baanmanager Ralf Dekker: ‘Met ons team werken we aan een missie, we willen drafsport als topsport mogelijk blijven maken in ons land en daar helpen de premiumkoersen en zo’n bijzondere gast natuurlijk enorm bij. Ons volgende doel is het organiseren van de Europese Derby voor vierjarige dravers in 2015.’

HEERENVEEN - Succesvol ondernemen in de horeca is niet onmogelijk in tijden van crisis. Geert Bosman bewijst het. De Heerenvener heeft in twintig jaar een ‘imperium’ opgebouwd van acht horecazaken waartoe diverse cafés onder de naam De Swetser, en twee restaurants; Binnen in Drachten en meest recent ’t Gerecht in Heerenveen. Driehonderd werknemers en bovendien een eigen uitzendbureau onder de naam Inzet Uitzendgroep. Kwaliteit, blijven vernieuwen, scherp op de kosten en een tot in detail doorgevoerde controle op bedrijfsvoering zijn de basis voor succes volgens Geert, die via diverse apps op zijn smartphone zijn bedrijven controleert.

Waarom horeca? ‘In de horeca krijg je veel positieve feedback, het is een wisselwerking tussen gasten en bediening. Gastvrijheid en een feestje maken geeft veel voldoening. Mijn ouders hadden een assurantiekantoor, maar ik had moeite om in het gareel te blijven, ik had nog teveel wilde haren. Een vrij leven en ondernemen heb ik altijd voor ogen gehad. Ik heb ongeveer vier jaar lang de wereld rondgereisd waarin ik soms letterlijk moest overleven. Ik ken de keerzijde van de medaille en het besef dat je soms door diepe dalen moet gaan om iets te bereiken. Het heeft geleid tot een vechtersmentaliteit en de juiste bagage om te ondernemen.’

Waar ligt de basis van je ondernemerschap? ‘In 1993 opende ik het eerste café De Swetser in Gorredijk. Dat werd een groot succes. Kern van het succes was dat wij gasten van allerlei pluimage over de vloer kregen, van de zakenman tot de bouwvakker. In de horeca moet je geen onderscheid maken, iedere gast is welkom en moet zich thuis voelen. Vervolgens heb ik Swetsers geopend in Wolvega, Steenwijk en Heerenveen. Het ging als een trein.’

Hoe had je dat georganiseerd? ‘In ieder café had ik een bedrijfsleider aangesteld, maar na een aantal jaren leerde ik een belangrijke les. Bedrijfsleiders blijven een aantal jaren gemotiveerd en dan ebt de betrokkenheid weg. Ik besloot de formule te veranderen. Iedere zaak wordt geleid op basis van gelijkwaardigheid via gedeeld eigendom. Fiftyfifty en niet 51% tegen 49%. Dan ontstaat altijd een machtsverhouding. Evenveel zeggenschap leidt tot betrokkenheid en eigen initiatief. Met de nieuwe formule is het aantal zaken verder uitgebreid met Swetsers in Drachten, Joure en Emmen, restaurant Binnen in Drachten en Grand Café ’t Gerecht in Heerenveen.’

Wat zijn jouw succesfactoren? ‘Training van personeel is heel belangrijk in de horeca. En geen top-down leiding. Personeel in de zaak voelt veranderingen het beste aan. Door personeel te betrekken, haal je meer uit het personeel. Dan wachten ze niet op orders, maar denken ze mee. De ambiance is natuurlijk belangrijk en aan de kwaliteit van eten en drinken doen wij nooit concessies. Verder hebben we een eigen bouwploeg. Alle panden worden netjes onderhouden. Achterstallig onderhoud is funest voor de uitstraling van een zaak. Met die uitstraling wordt namelijk het geld verdiend. Als je continu de puntjes op de i zet, dan valt het financieel ook mee. Ingrijpende investeringen worden voorkomen. In mijn branche moet je in deze tijd van crisis anticyclisch denken, blijven investeren. Dit is een tijd voor echt ondernemen, het kaf wordt van het koren gescheiden. Zo spelen wij steeds in op virtueel gastheerschap. We waren heel snel actief op social media, onze websites zijn altijd up-to-date en we volgen de ontwikkelingen nauwlettend. Het is nu ook mogelijk om via Google(streetview) bij onze bedrijven binnen te kijken.’

Hoe houd je grip op zoveel ondernemingen? ‘Ten eerste door de goede partners en werknemers te kiezen en te delegeren. Vaak wordt delegeren verward met de controle uit handen geven. Ik heb de controle heel efficiënt ingericht door gebruik te maken van de nieuwste technologie en automatisering. Op mijn smartphone heb ik diverse apps waarmee ik realtime informatie heb over de bedrijven. Zo kan ik op ieder willekeurig tijdstip een rondje langs de zaken maken. Door een verbinding met camera’s kan ik zien wat de bezetting is. Maar dat kan ik ook volgen via een app die verbonden is met de verschillende kassa’s. Door realtime inzicht in de bezetting en omzet kunnen wij ook sturen op personeel. Is het ergens drukker dan verwacht dan is via een andere app inzichtelijk welke personeelseden beschikbaar zijn voor werk. Het personeel, waarvan een groot deel flexwerker is, kan via dat systeem aangeven wanneer ze kunnen werken. De hele bedrijfsvoering is optimaal geautomatiseerd tot aan de keuken toe. Voor elk menu is tot op de gram nauwkeurig bepaald wat de ingrediënten zijn en hoe het gemaakt wordt. Hiermee voorkom je dat er in plaats van 20 gram pijnboompitten bijvoorbeeld 40 gram pijnboompitten over een salade gaan. Bovendien garandeer je dezelfde kwaliteit en presentatie als er een andere kok werkt. De gast mag nooit een verschil in kwaliteit zien en proeven. Je kunt het zo gek niet bedenken of het is in te richten. Laatste wapenfeit op dat gebied is een volledig geautomatiseerd installatiesysteem in de Swetser in Heerenveen. Via de telefoon regelen wij op afstand de koeling, de verlichting, eigenlijk alle energievoorzieningen. Dit systeem zullen we verder uitrollen naar de andere bedrijven.’

Heb je nog meer tips voor ondernemers? ‘Samenwerking zoeken, elkaar versterken en elkaar handel gunnen. Wij hebben een gezamenlijke inkooporganisatie van twintig horecabedrijven. Dan kun je een vuist maken en scherp inkopen. Verder samenwerking met andere ondernemers. Zo ontwikkelen wij acties met winkeliers en andere lokale ondernemers. Voorbeeld ons Út en Thùs menu in samenwerking met Oenema Taxi. Een driegangenmenu inclusief taxivervoer van en naar huis binnen Heerenveen. En last but not least: stel de huur ter discussie. Daar moet je in deze tijd scherp over onderhandelen. Ik ben huurder, maar ook verhuurder van panden en verlaag het tarief of zet de indexering on hold. Een verhuurd pand is beter dan leegstand. Tsjoch!’

HEERENVEEN – Onlangs heeft Microsoft een aantal nieuwe producten en diensten gelanceerd. Om die reden organiseerde Arrix samen met Microsoft Nederland in het Abe Lenstra stadion in Heerenveen een exclusief seminar waarin de nieuwste Microsoft-producten getoond werden. Na de gezamenlijke aftrap van Microsoft en Arrix konden de deelnemers 3 verschillende informatieve sessies bijwonen. Men kon kiezen uit SharePoint, Windows8, Server2012 en Cloud & Hosting. Uit de evaluatieformulieren en de reacties van de bezoekers bleek dat het seminar door iedereen als zeer positief ervaren is.

Het veelzijdig programma werd gepresenteerd door Tom van Gelder van Microsoft Nederland. Tijdens interessante deelsessies warden de Microsoftoplossingen onder de loep genomen. De techniek was tijdens de sessie niet het doel, belangrijker was hoe de techniek te gebruiken als praktisch middel voor het bereiken van bedrijfsdoelstellingen. Deelnemers ontdekten wat de voordelen werkelijk zijn, wat het betekent voor een organisatie om de overstap te maken naar deze nieuwe versies en wat het verschil is met de huidige oplossingen.

‘Wij zijn er bijzonder trots op dat wij dit seminar kunnen organiseren voor Noord-Nederland,’ aldus algemeen directeur Jan Douma van Arrix. Over het nut zei hij: ‘Via internet en andere digitale media kun je genoeg informatie verkrijgen, maar tijdens een seminar wordt het ook live getoond. Dat is wat men graag wil.’

DRACHTEN – Caparis heeft in 2012 een positief bedrijfsresultaat gerealiseerd: € 59.000. Het bedrijfsresultaat 2012 is met name het gevolg van meer klanten, hogere productiviteit en het terugdringen van kosten. De sociale werkvoorziening zet de trend van verbetering door. Over de financieringsstromen bestaat voor de buitenwereld onduidelijkheid. Vandaar dat er onderscheid wordt gemaakt tussen bedrijfs- en exploitatieresultaat. Het verschil vloeit voort uit de subsidiëring. Caparis heeft acht Friese gemeenten als aandeelhouders. Tegelijkertijd zijn zij opdrachtgever. Met het zo regulier mogelijk laten werken van mensen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking zijn veel kosten gemoeid. Daarbij ontvangen de SWmedewerkers een salaris op basis van de landelijke CAO-SW. Deze salariskosten komen rechtstreeks ten laste van de acht Friese gemeenten, die hiervoor vanuit het Rijk subsidie ontvangen. Deze subsidie is niet dekkend, waardoor er sprake is van een negatief subsidieresultaat. In 2012 ging het om een bedrag van € 5.090.000.

LEEUWARDEN – Na de troonswisseling geeft FRL-Post in Leeuwarden tezamen met Merenpost in Sneek onder het gemeenschappelijk logo van PostGroep Fryslân een nieuwe postzegel uit: de ‘Kroningszegel’. Deze zegel heeft voor de beide regionale postbedrijven een frankeringswaarde van 35 ct. De zegel is te koop bij alle postpunten van de beide regionale postbedrijven. De zegel is gedrukt in een beperkte oplage van 30.000 stuks en zal in de maanden april en mei 2013 in omloop zijn. Gezien de beperkte oplage, de relatief korte looptijd en het thema van het zegelvel, verwacht directeur Lieuwe Dijkstra van FRL-Post dat vanuit de hoek van filatelisten er bijzondere belangstelling zal zijn voor deze uitgave.

Van l.n.r. directeur Sietze Kijlstra, burgemeester Tjeerd van Bekkum, CdK John Jorritsma en de Kijlstra directeuren Rudy Verwoert en Roelof Kijlstra brachten een toast uit bij het in passende stijl uitgevoerde openingsceremonieel. DRACHTEN – ‘Een van de mooiste aspecten van deze nieuwbouw is de realisering door regionale partijen.’ Dat stelde directeur Sietze Kijlstra van Kijlstra Personenvervoer en Ambulancegroep Fryslân bij de opening van het uit centrum Drachten naar bedrijventerrein Azeven verhuisde familiebedrijf. Hij deelde daarmee een speldenprikje uit aan de jury van de Verkiezing Friese Onderneming van het Jaar. Punt van kritiek in de finale van die VFO was twee jaar geleden de huisvesting van Kijlstra. ‘Nu, exact twee jaar nadien, vieren we ons openingsfeest,’ zei hij vergenoegd. Er is 6,1 miljoen euro geïnvesteerd in de nieuwbouw aan de Ottolaan. Daarmee kreeg het 83 jaar bestaande en 400 medewerkers tellende bedrijf de beschikking over een fraai geoutilleerd pand voor personenvervoer en voor ambulancevervoer waarmee nu tweederde deel van het noorden wordt bestreken. Reden, waarom het Tweede Kamerlid Lutz Jacobi aanwezig was: ‘Ik kin de Kijlstra’s al út myn eardere funksje as GGZ-directeur. No bin ik hjir as lid fan de rie fan bestjoer Regionaal Ambulance Vervoer.’ Voormalige staatssecretaris Hans Simons gaf nu in functie als voorzitter van de Ambulancezorg Nederland acte de presence. Ook hij beschouwt de betere uitvalsbasis voor dat vervoer als een groot pluspunt voor snelle hulpverlening. Bijna vanzelfsprekend prezen CdK John Jorritsma en burgemeester Tjeerd van Bekkum het initiatief van Kijlstra BV om juist nu in de toekomst te investeren. Van Bekkum kent als geboren Drachtster het bedrijf al uit zijn jongensjaren. Later als burgemeester van de gemeente Westerkwartier, verhuisde hij naar Marum. Tjeerd van Bekkum: ‘Misschien kan ik daar wel blijven wonen, gehoord een inwoner die op basis van het aantal Friezen, ruim 33% in Marum, heeft voorgesteld om met Smallingerland te gaan fuseren!’

De huidige holdingdirectie vlnr Alex Kruiter, Arend Smilde en Ronald Prince. HEERENVEEN – In de anderhalve eeuw dat Royal Smilde bestaat is het opgeven van de eigen zelfstandigheid nog nooit een item geweest. Het concern weet zich uitstekend te redden in de dynamische foodsector. Smilde is groot genoeg om een sterke positie af te dwingen, is in staat om steeds weer te investeren, om nicheproducten te ontwikkelen en om nieuwe markten te veroveren. In tegenstelling tot beursgenoteerde ondernemingen zijn de lijnen bij Smilde kort, de slagvaardigheid is groot en men verschaft zichzelf lucht; investeringen hoeven in verband met de lange termijnvisie niet meteen te renderen. Smilde is geen onderneming die op de trom slaat. De kernwaarden kwaliteit, continuïteit en betrouwbaarheid zijn in de lange bedrijfsgeschiedenis aanbevelingen. Het in 1988 verkregen predicaat ‘Koninklijk’ is daar letterlijk een bekroning van. ‘Hoe verder weg, hoe belangrijker men het vindt,’ ervaart directievoorzitter Ronald Prince, doelend op de regio West-Afrika waar Smilde marktleider is in margarines. Smilde is altijd met de tijd meegegaan, maar je mag ook stellen dat Smilde de klok vooruit heeft gezet. Men zoekt en vindt de niches in de markt, zoals nu het gezond frituren, ondergebracht in de business unit Natura (een al in 1902 gedeponeerde merknaam). ‘We zijn altijd een trendsetter geweest,’ stelt Arend Smilde. ‘We waren voorloper in de omslag van vast naar vloeibaar vet, en we introduceerden bio/lightmargarines.’ Het jaar 2007 is een markeringspunt. De vetsmelterij wordt verkocht en de heer D. Smilde treedt terug (blijft wel aan als commissaris). In 2007 komt Ronald Prince in dienst. Op basis van zijn kennis en ervaring (Procter & Gamble, Unilever, Farm Frites, Drie Mollen) is er een strategische toekomstvisie ontwikkeld. Of het beklemmend is onder een patriarch en naast diens zoon in de familiedynastie te werken, luidt de vraag. ‘Ik zit hier nog,’ lacht Ronald. ‘Zonder gekheid, ik heb nog nooit ergens zoveel kunnen en mogen ondernemen dan hier. Ik heb een anekdote die wat dat betreft veelzeggend is. Na mijn eerste periode bij Smilde moest ik verslag uitbrengen. Een goed verhaal, zei Smilde senior. “Maar is er nog een bedrijf te koop?” voegde hij eraan toe. Dat vond ik tekenend.’ Maar die opmerking was ook illustratief voor de ondernemingslust van Smilde, dat in de loop der jaren tientallen bedrijven heeft overgenomen. De groei werd behalve autonoom ook op basis van acquisitie tot stand gebracht. Arend: ‘We volgen de markt nauwlettend. Het voornaamste criteria bij overnames zijn: kunnen we het zelf of juist niet, en: is het een goede aanvulling en completeert het ons productenpalet?’ Er wordt flink geïnvesteerd in productielocaties. Oosterwolde is nagenoeg nieuw en Edam is eind dit jaar up to date. Dat is mede van belang met het oog op de toenemende internationalisatie van het concern. In Europa is Smilde toonaangevend in grootverbruik, in Amerika in bakkerijproducten en in Afrika in margarines en oliën. Dat het accent per regio verschilt heeft te maken met logistieke processen, houdbaarheid en, vooral, smaakvoorkeuren. Ronald: ‘Een huzarenslaatje kun je door de beperkte houdbaarheid niet naar de andere kant van de wereld te brengen en in België is al een andere receptuur nodig.’ Een roomhoorn is flexibeller, die vult men waar ook naar eigen smaak. Smilde is dan ook wereldmarktleider in dit product. Inmiddels heeft deze hoorn een broertje gekregen in de hartige hoorn, Bladero genoemd. Op de Horecava kreeg dit product een innovatie-award. Een voorbeeld van hoezeer Smilde inzet op productontwikkeling. Alle Smildebedrijven hebben een eigen ontwikkelen marketingafdeling. Heeft het bedrijf last van de crisis? Ronald: ‘Ja en nee. We zitten in de goede sector, maar ook daar wordt door de consument minder uitgegeven. Niettemin houden wij onze productie op peil door meer afzet naar het buitenland; en innovatie.’ Zijn de producten niet te zout of te vet? Ronald: ‘Laat ik vooropstellen dat ons lichaam vetten nodig heeft en dat ze gezond zijn. Er is op dit terrein veel gebeurd. De transvetten zijn eruit. We zijn van vast naar vloeibaar bak- en braadvet gegaan en we houden ons aan het zoutconvenant. Smilde doet mee aan gezonde voeding. Dat is ook in ons eigen belang. We zijn er juist heel erg mee bezig, ook als de markt er niet om vraagt, want wij willen een voorsprong opbouwen en de consument als het ware opvoeden. Maar soms is de markt er nog niet rijp voor en moeten we geduld hebben.’ Hoe wordt het 150-jarig feest gevierd? Arend: ‘We zijn gestart met een expositie in museum Willem van Haren in Heerenveen. Verder zijn we sponsor van Royal Smilde Olympia’s Tour waarbij we de aandacht vestigen op het jubileum. We organiseren een personeelsfeest, ons briefpapier is aangepast, we hebben speciale postzegels uitgebracht en we houden relatiebijeenkomsten en diners in ons buiten Klein Jagtlust in Oranjewoud.’ Ronald: ‘Er is alle reden om het te vieren want het bereiken van een hoge leeftijd draagt bij aan een sterk imago.’

GORREDIJK – Van Wijnen Noord, met onder andere de vestiging Van Wijnen Gorredijk, heeft €132 miljoen bijgedragen aan de totale nettoomzet van Van Wijnen Holding N.V. (€ 633 miljoen). Met betrekking tot werkgelegenheid, is deze bijdrage het resultaat van de inzet, innovatie en betrokkenheid van 373 medewerkers. Enkele projecten die in 2012 door Van Wijnen Gorredijk B.V. zijn opgeleverd en/of in uitvoering zijn genomen zijn: nieuwbouw woonzorgcentrum Frittemahof Sneek, nieuwbouw 79 recreatieappartementen Landal West-Terschelling, nieuwbouw bedrijfshal Body & Fitshop Heerenveen, nieuwbouw 50 appartementen Oostergoplein Leeuwarden, vernieuwbouw laboratorium met kantoor Izore Leeuwarden, planmatig onderhoud 56 woningen Smûk & Súnich Heerenveen en uitbreiding en renovatie kantoor Veiligheidsregio Fryslân Leeuwarden.

Van Wijnen Noord is zich bewust van de marktsituatie in de regio en de impact die deze heeft op het ontwikkel- en bouwvolume. Echter, Van Wijnen speelt als proactieve en procesbeheersende organisatie snel in op de ontwikkelingen in de markt. Dit wordt steeds vaker gedaan in samenwerking met overige (regionale) marktpartijen en overheden. Daarom acht Van Wijnen zich in staat een sterke concurrentiepositie te kunnen behouden. Van Wijnen heeft vertrouwen in haar deskundige medewerkers in de regio. Zij zijn gemotiveerd en weten wat vandaag de dag van hen wordt gevraagd.

GORREDIJK – Vorig jaar kozen drie Gorredijkster bedrijven – Kort & Kort – Ontwikkeling & Bouw, Timmerbedrijf Dennis de Boer en Bouwbedrijf Van der Meulen en Huisman – voor de kracht van het collectief. Met de oprichting van BouwGorredijk willen Wessel en Remko Kort, Jan Hendrik Huisman, Pier van der Meulen en Dennis de Boer hun expertise ten volle benutten. Alle vijf hebben hun eigen kwaliteiten. Wessel Kort is verantwoordelijk voor het zakelijke en commerciële deel. Broer Remko is de constructieve man achter de tekentafel en zorgt dat het werk op de bouwplaats kan worden uitgevoerd. Pier van der Meulen, Dennis de Boer en Jan Hendrik Huisman zijn alle drie allround timmerman met ieder hun eigen specialisatie. De een is goed in fijn timmerwerk en interieurbouw, de ander in renovatie en klein ouderhoud, terwijl nummer drie een meester is in metselen. Wessel Kort: ‘Als collectief bieden we onze opdrachtgevers meer zekerheid en kunnen we grotere projecten aan. Door als één bouwbedrijf te opereren zijn de lijnen met één aanspreekpunt kort. Bovendien kunnen we kostenbesparend werken door gecombineerde inkoop en kunnen we efficiënter werken door gezamenlijke inzet van machines en door het delen van kosten.’ Kort & Kort is onderdeel van BouwGorredijk, maar blijft zich daarnaast als zelfstandige onderneming toeleggen op het ontwikkelen en bouwen van bedrijfspanden.

GROU – Tien jaar lang kwam Henk Postma in de Haagse politieke circuits op voor de belangen van de drie noordelijke provincies Fryslân, Groningen en Drenthe, verenigd in het SNN. Hij moest pleiten, sturen en kastanjes uit het vuur halen. De immer goed gesoigneerde Postma was er bij uitstek geschikt voor; diplomaat tot in zijn vezels, helder formulerend, dossierkennis, en, hoewel op de achtergrond blijvend, tóch nadrukkelijk aanwezig.

Waarom stop je? ‘In mei ben ik 64 geworden. Ik vond het welletjes. Dit is een intensieve job die je niet even tussen 8 en 5 doet. Het is een way of life die impact heeft op je privéleven. Je draait van dinsdag tot en met donderdag hetzelfde ritme van een kamerlid, en maandags en vrijdags komt daar het SNN-werk bij, plus nog de doordeweekse activiteiten in de regio en de vele vergaderingen in de avond. Ik wil wat meer balans.’

Hoe ben je erin gerold? ‘Ed Nijpels vroeg mij toen mijn voorganger met pensioen ging. Ik had nadat ik sociaal en maatschappelijk werk had gedaan en in de organisatie- en advieswereld had gezeten, vijf jaar grote projecten voor Fryslân gedaan. Zijn collega’s Hans Alders van Groningen en Relus ter Beek van Drenthe ondersteunden de voordracht. Het is een prachtbaan waarvoor je net als ik meer generalist dan specialist moet zijn.’

Wat moet een lobbyist kunnen? ‘Je moet goed contacten kunnen opbouwen en onderhouden. Je moet de politieke en bestuurlijke relevantie kennen en vertalen, want het gaat niet altijd om alle details. Je moet over een breed front feitelijke kennis hebben; van infrastructuur tot huislijk geweld. En je moet je boodschap en inzet, beknopt en helder, op één A-viertje kwijt kunnen. Meer lezen ze niet.’

Je krijgt, denk ik, niet zomaar je zin. ‘Nou, je kunt ver komen. Wat je vooral doet is beleidsbeïnvloeding. Zorgen dat je de ambities verzilvert door in nota’s elementen opgenomen te krijgen die in het noordelijk belang zijn.’

Tot wie richt jij je? ‘Tot iedereen. Van bewindslieden, ambtenaren en Kamerleden, en met name op de woordvoerders van onderwerpen, de portefeuillehouders.’

Als je Den Haag zo goed kent zal je in de provincie ook goede raad hebben voor je opdrachtgevers. ‘Klopt. De boodschap die ik meekrijg neem ik dikwijls door. Behalve lobbyist ben ik ook adviseur. Ik corrigeer daar waar ik dat nodig acht.’

Wat is een wijze les? ‘Een goede voorbereiding. De keuken moet op orde zijn, zeg ik weleens. En timing, dat is ontzettend belangrijk. Het onderwerp moet spelen. Anders heb je geen voedingsbodem voor je punt. Het politieke bedrijf is een snel bedrijf. Je moet snel kunnen schakelen als je daarin opereert. De politiek is heel reactief op wat in de media staat.’

Dat klinkt alsof de hype domineert. Dan had de Koningin een punt. ‘Dat ben ik met haar eens!’

Je werkt vanuit de periferie. Maakt dat het werk lastiger? ‘Zeker. Ik zit net als mijn Limburgse collega drie uur in de trein voordat ik in Den Haag ben. Maar dat is niet het enige. De landelijke dagbladen zijn regionale kranten voor de Randstad. Zo liggen de verhoudingen. En twee-derde van de Kamerleden komt uit de Randstad. Ik moet dubbel zo hard knokken.’

In tien jaar heb je vijf kabinetten meegemaakt. Ook dat zet je op achterstand. ‘Treurig natuurlijk. Zestig procent van de zetels muteert bij elke wisseling. De nieuwelingen moeten steeds weer inwerken en missen de historische achtergronden van de onderwerpen en vraagstukken. Dat is wat mij zorgen baart in dit land: de bestuurlijke stabiliteit neemt af.

Je vertegenwoordigt drie provincies. Zijn de belangen soms niet strijdig? ‘Valt mee. Ruimtelijk, in wegen, water en spoor, en economisch is er één visie, één lijn. Voor het overige is het behoorlijk afgebakend. Als ik een lobby voer voor het Fries, dan kan het even zo goed zijn dat ik opkom voor een streektaal als het Nedersaksisch.’

Wat is het grote succes in het afgelopen decennium? ‘Dat valt samen met de grootste tegenvaller: het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn. Maar we sleepten er gezamenlijk wel 2,6 miljard compensatiegeld uit.’

Wil je de Friezen nog wat meegeven? ‘Fryslân kan er scherper in. Groningers zijn feller en ze zijn erg actief, krijgen meer voor elkaar. De Friese houding moet veranderen.’

Tot slot: landsdeel of provincie? ‘Fryslân moet Fryslân blijven. Uiteraard.’

De bij de TEL opening door Geert van Tuinen geïnterviewde ondernemers. Vlnr: Bernd Damme (landelijk beste jonge ondernemer), Bertina van den Berg (zakenvrouw 2012 van het noorden) en songwriter Ferdi Bolland. Bertina, dochter van een melkboer in Grou, heeft zich in dat dorp en in het MCL toegelegd op haarwerken en borstprotheses. LEEUWARDEN – De eerste Trade Expirience Leeuwarden (TEL) in het WTC Expo krijgt in 2014 op 18 en 19 maart een vervolg, zo heeft de directie besloten. Daarmee is het doek definitief gevallen voor de 24 jaar lang door Willem van Muijlwijck georganiseerde Bedrijven Contact Dagen die hij begin dit jaar noodgedwongen moest afgelasten. Commercieel WTC directeur Marco ten Hoor denkt er voorlopig niet aan om de TEL naar twee hallen uit te breiden. ‘De formule: minder strak en groot, maar wel verzorgd, ongedwongen en met gerichte belangstelling bevalt mij goed,’ liet hij weten. Wat nog het meest aan de BCD herinnerde was de stand die de gemeente Smallingerland, eerder samen met Opsterland, al jaren met statafels voor bedrijven inrichtte. Ook elders in de Friezenhal waren bundelingen van bedrijfspresentaties, met als meest opvallende het white house van Spin Off, het door René Spindelaar en Max Post gerunde bedrijf. Arno Landmeter, eerder directeur van Alynia architecten Harlingen, presenteerde in de witte koepeltent een primeur. ‘We gaan wat nieuws doen,’ aldus Arno. Met ‘we’ bedoelt hij Thialf-directeur Eelco Derks, Cees Anceaux (NDC), Ronald Spoelstra (Technion) en Jan Heida, is Landmeter bezig om op 2 juli a.s. een ‘IJS bindt business’ event op het voorterrein van het Heerenveense ijsstadion te organiseren. Arno: ‘Strekking van die feestelijke combinatie van entertainment, culinaire geneugten en de aanwezigheid van topschaatsers is dat de 500 uitgenodigde ondernemers elk met vijf serieuze contacten huiswaarts moet keren.’ Naast de workshops, waarvoor deze keer ook nog ruimte in de Friezenhal was, trok de verkiezing van de HET van 058 de nodige belangstelling. Van de 57 voor die prijs aangemelde Leeuwarden bedrijven werden zes geselecteerd voor de finale. Pyrasied en Achterbos Zantman architecten vielen af bij de langer dan vijf jaar bestaande bedrijven en bij de jongere ondernemingen waren dat Green Fortune en Media Koffer. Uiteindelijk waren het resp. Mannen van Staal en Club Yoga die met de hoogste eer gingen strijken. Bij Club Yoga sprak de jury vooral aan dat eigenaresse Rianne Hoekstra ook het zakelijk publiek naar haar studio weet te trekken. En directeur Theunis Dijkstra, die met Mannen van Staal het eerdere Burggraaff pand betrok, is – zo oordeelde de jury – met zijn maakbedrijf van vele markten thuis. Tot de goede doelen presentaties op de TEL behoorde bewegen voor overleven; de steppin forward actie die door de Leeuwarder makelaardij Popma BarteldBoerma wordt gesponsord. Directeur Hans Henkes vervult in dat kader een ambassadeursrol voor een 360 km. lange stepperbike tocht die twaalf jongeren van 22 tot en met 26 mei a.s. gaan ondernemen ten bate van de KWF kankerbestrijding. Koos Pot is in dat kader de aanjager van de qua zwaarte bepaald niet te onderschatten steptocht voor Nederland. Aanwezig als kleine ondernemer naast de stand van de Kamer van Koophandel was Bouwinus Sikkes. Kortgeleden haalde hij de LC haalde met zijn crowdfunding voor coffee on the road. ‘Ik ben op 43% blijven steken. Iedereen heeft daarom het ingezette bedrag teruggestort gekregen,’ zei hij. Hij blijft echter vol goede moed. ‘Het geld komt er voor mijn bedrijfje. Èn voor de Citroën bus waarmee ik de koffievoorziening op elke gewenste locatie wil verzorgen,’ aldus de eerdere assistentbedrijfsleider van AH. Dat het niet overal kommer en kwel is, manifesteert zich bij de in Grou gevestigde UNIS Group van Peter de Vries die veel vacatures heeft op het gebied van industriële elektronica. Storm liep het niet in de stand maar er kon wel mooi de aandacht op het nijpende gebrek worden gevestigd. En evenals de bouwondernemingen Van Wijnen, Jorritsma en Dijkstra Draisma, blijkt ook een kleinere onderneming als Siebenga Heerenveen nog volop werk onder handen te hebben.

SNEEK – De recent geopende vestiging van Doppio Espresso aan het Kleinzand in Sneek heeft vorige week de Best Coffee Store award in ontvangst mogen nemen. De prijs werd uitgereikt door Tourist Information Point (TIP) Fryslân, het informatiepunt waar bezoekers informatie kunnen krijgen over wat er in Friesland, en in het bijzonder, in Sneek te doen is.

Grada Bodewes (de onderneemster van Doppio Espresso Sneek) en haar team zijn blij met deze prijs: ‘We willen de beste zijn in kwaliteit, service en beleving. Het winnen van deze prijs laat zien dat we op de goede weg zijn. Bovendien motiveert het ons om door te blijven gaan met onze core business: gasten meenemen in een unieke smaak- en servicebeleving.’

Bij Doppio Espresso Sneek, gevestigd in de oude drukkerij Brandenburgh, kun je naast kwalitatief superieure koffie ook voor rijk belegde broodjes,  gebak, exclusieve theeën en diverse sappen terecht.

Wie: Jan Willem den Boer (32) Woonplaats: Wouterswoude Was: Aanvoerder en kleermaker bij Van der Gang Herenkleding Is: Commercieel manager bij Bouwgroep Dijkstra Draisma

Waarom: ‘Voor een carrièreswitch spelen altijd meerdere factoren een rol. In de detailhandel ben je altijd in de weekenden aan het werk. Dat hoort erbij en is niet erg, maar ik heb een gezin met drie kleine kinderen en ik merkte dat ik teveel dingen miste. Werken is leuk en doe ik heel graag, vooral als het je hobby is, maar mijn gezin gaat te allen tijde voor. Ik was er ook aan toe iets nieuws te leren. Ik heb MBO bouwkunde gedaan en daarna een commerciële HBO opleiding, dus dit is een geweldige kans.’

Hoe: ‘Vanuit Bouwgroep Dijkstra Draisma vernam ik dat er een commerciële functie vrijkwam. Dus toen heb ik gesolliciteerd.’

Wat: ‘Een veel gehoorde reactie is natuurlijk: en dat in deze tijd. Maar ik ben blij dat ik nu de kans krijg om het te leren, deze tijd maakt de mens juist creatief en daar krijg je een hoop energie van. Ik doe voor de Bouwgroep acquisitie en relatiebeheer. Ook mag ik me bezig houden met de website. Ik kom uit een dienstverlenend ambacht en dat maakt het nu juist zo leuk om in de bouwwereld te kunnen en mogen opereren.’

Eerste indruk: ‘Erg positief, veel afwisseling, dynamiek, elke dag wat anders.’

WORKUM – Als het Rijksmuseum zich meldt met het verzoek aardewerken schaaltjes te maken voor een Rembrandt-tentoonstelling en relikwieën voor de film Saskia, dan moet je wel wat in je mars hebben. Siete Koch van Koch Pottery in Workum heeft een naam opgebouwd in een ambacht dat steeds minder professioneel wordt uitgeoefend. Workshop-gefröbel mag daar namelijk niet toe worden gerekend. Vrouwen mogen het graag doen, maar pottenbakken is van oudsher geen stiel voor hen. ‘Aardewerk is paardewerk, zei men vroeger,’ weet Siete (61) te vertellen. Zwaar en arbeidsintensief werk dus.

Van de 18 pottenbakkerijen die Workum ooit telde zijn er nog maar twee over. In de hoogtijdagen kwam Siete er te werken. Bij de firma De Boer in 1973, toen er 40 man in dienst waren.

Siete: ‘Ik werd direct aangenomen. Aardewerk was toen heel populair. Men stond te springen om personeel.’ Een bijzondere geschiedenis hielp trouwens mee. De Kochs waren vroeger reders en ze komen uit het Duitse Wilhelmshafen. Johann Anton kwam begin 19e eeuw in Amsterdam terecht. Doordat hij het had opgenomen tegen mannen van Napoleon werd hij berecht. Als straf werd hij op een stuurloos vlot op de Zuiderzee achtergelaten. ‘Op het anker’, zoals men dat noemde, strandde hij in Workum.

Toen Siete in 1973 in deze stad arriveerde was hij niet op de hoogte van nog meer familiare connectie met Workum. Overgrootvader Siete van Keimpema (vader van Anna die met Harke Koch trouwde) verdiende samen met zijn vrouw Jantje Smid in Workum de kost als sluismeester, kastelein, scheepsjager en boer. Siete’s vader Jan Koch was evenals diens broer Siete (een oom dus) binnenschipper. Hun vracht was vooral meel, dat ze vanuit het westen aanvoerden bij o.a. de fa. Kuiper aan de Herenwal in Heerenveen. De in Amsterdam geboren Siete groeide daardoor op in Heerenveen. Later voer Jan Koch jaren door de Randstad. In 1966 stopte hij met varen als gevolg van de concurrentie van het wegvervoer. Siete ging in Velsen naar de Hoogovens-school, maar werken met metaal lag hem totaal niet.

‘Ik wist niet wat te doen. Op een bepaald moment ging ik als creatief therapeut in de psychiatrie werken. De basis van het potten maken werd me destijds bijgebracht door beeldend kunstenaar Kees Hoogendam. Ik wilde echter niet mijn hele leven met psychiatrisch patiënten werken en om die reden heb ik me verder bekwaamd in de pottenmakerij. Toen ik mijn eerste vrouw leerde kennen ben ik op zoek gegaan naar een baan,’ zegt Siete.

Samen met broer Harry begon Siete in 1985 een eigen zaak. Harry was plateelschilder bij Tichelaar. Dat was dus een mooie combi: Siete het vormwerk en Harry het decoreerwerk. Na 15 jaar kwam er een einde aan hun samenwerking. Siete ging zelfstandig verder. Zes jaar geleden kreeg hij de kans een atelier in te richten in de voormalige feestzaal achter het restaurant It Pottebakkershûs. In dit atelier met zes draaischijven kan hij als erkend leerbedrijf ook cursussen geven, bedrijfsevents verzorgen, feestjes arrangeren en workshops houden. Tussen atelier en restaurant is de winkel met sieraardewerk. In de lange gang is een permanente expositie ingericht. Als een puzzel liggen de stukjes nu mooi gerangschikt: iedereen profiteert van elkaars aantrekkingskracht. Dat is maar goed ook, want de gouden tijden zijn voorbij.

Siete: ‘Een generatie geleden kon je alles verkopen wat geglazuurd was. Er hoefde alleen maar een gat in te zitten. De klad kwam erin toen bouwmarkten grote potten begonnen aan te bieden voor prijzen waar wij de klei niet eens voor konden inkopen.’

Door de uniformiteit werd de pot als product een eenheidsworst. Dat geeft Siete weer ruimte voor een specifieke markt waarin hij zich kan onderscheiden. Zeg maar nicheproducten. Siete: ‘Ik richt mij op het individu dat iets speciaals wil hebben en op opdrachten die een ander niet kan uitvoeren. Neem een urn in de vorm van een koe. Zoiets komt niet uit een lage lonenland.’

Dat wil niet zeggen dat Siete niet in series werkt. In stille periodes maakt hij met name serviezen en kopjes met schoteltjes die vooral in het vakantieseizoen worden gekocht. ‘Maar dan nog is het ambachtelijk. Niet zoals in China waar in een halfuur duizend kopjes van de band rollen. Mijn thee- en koffiekopjes zijn klassiekers. Ze hebben een ronde rand waardoor ze lekker in de mond liggen en niet druipen. Er zijn mensen die niet uit andere kopjes willen drinken.’

Een andere klassieker van Siete is de door Willem Dudok vormgegeven witte urn die een symbolische twee-eenheid vormt met crematorium Westerveld in Velsen-Driehuis, de eerste van Nederland en dit jaar een eeuw oud. In het atelier staat een voorraadje. Urnen vormen een belangrijke kurk waarop de pottenmakerij drijft. Siete maakt ze in alle soorten en vormen.

‘Het zelf bedenken en ontwerpen, of op zijn minst het met de opdrachtgever meedenken, is een onderdeel van mijn vak. Je moet een gedachte of een boodschap tot uitdrukking weten te brengen. In wezen maakt hij met niet uit wat ik maak, de activiteit op zich geeft al voldoening. Mijn stijl is de balans in het leven die ik uit in zowel vorm als kleur. Ik ben breed georiënteerd en ik werk met materialen die de keramiek mij biedt,’ aldus Siete.

Modern is de pottenmakerij in die zin dat Siete over een computergestuurde oven met ventilator beschikt waarin hoge temperaturen kunnen worden bereikt, wat de kwaliteit verhoogt en tijd bespaart. En de draaischijven zijn niet net als vroeger heel zwaar, gedragen door vloerplaten en op krachtstroom aangedreven, maar licht, handzaam, verplaatsbaar en op het reguliere net aangesloten.

Opjagen door de markt laat de stoïcijnse pottenmaker zich niet: ‘Tijd is in mijn leven geen factor. Moeten evenmin. Dat geeft rust. Een opgejaagd gevoel is verschrikkelijk en belemmert de creativiteit.’

Is dit vak goed voor de geest? Siete: ‘Laatst tijdens een workshop was hier een psycholoog die zei: dit moet weer op school, met je handen in de aarde. Ik zei tegen hem: het is jullie taak om dat voor elkaar te krijgen. Vroeger kregen we handenarbeid maar dat vak bestaat niet meer. Contact met materie is juist in deze tijd dat mensen vooral met hun hoofd bezig zijn belangrijk. ADHDkinderen zijn in het atelier direct stil omdat ze gefocust zijn en zich visueel en door hun gevoel laten leiden. Een wonderlijk proces. Werken met je handen is een balansbrenger in je leven.’

Heb je een opvolger? Siete: ‘Nee.’

Verdwijnt dit vak? Siete: ‘Ach, het zal niet uitsterven, maar er verdwijnt wel kennis. Maar ja, ik woon in een huis waar vroeger een koperslager woonde. Wie weet nog wat die deed?’

Wat heb je nodig om dit te doen? Siete: ‘Gekte! Het moet je liggen, je moet ervoor gaan. Dat is de magie, het wordt een verslaving. Bij De Boer vroeg ik hoe lang het duurde voordat je alles kon maken. Zes jaar, werd mij verteld. Wel, ik heb er vijf jaar over gedaan. Toen pas zat ik op het volle loon.’

LEEUWARDEN – Club yoga is verhuisd naar de Westersingel in Leeuwarden. Om dat te vieren werd een speciale openingsles met o.a. Thea Koster (wethouder van Leeuwarden), zeilster Marit Bouwmeester en artieste Elske de Wall gehouden. Ze voerden de Downward Facing Dog, de Warrior en Dancers Pose uit.

In september 2010 opende Club yoga haar deuren aan de Pier Panderstraat in Leeuwarden. Nu, inmiddels 2,5 jaar later, is de yogaschool uit zijn jasje gegroeid. Eigenaresse Rianne Hoekstra (24): ‘We gaan een behoorlijke stap maken. Van 90 m2 verhuizen we met ons team van 9 docenten naar 300 m2 over twee zalen en uitzicht op de stadsgracht.’

Steeds meer mensen ervaren de voordelen van yoga: ‘Vooral in deze veeleisende en drukke maatschappij is het belangrijk om de juiste balans te vinden. Yoga is de manier om te ontspannen en jezelf in evenwicht te brengen. Met het online inlogsysteem ben je flexibel om te bepalen welke leskaart je neemt en op welk moment je een les wilt volgen.’

OUDEHORNE – Franchise-vleeskuikenhouder Frank Akkerman uit Oudehorne heeft het ei van Columbus gevonden in de controle op schoon water in zijn stallen, wat zo belangrijk is voor de dieren. Hij bedacht een sensor die de helderheid van het leidingwater weergeeft op een lichtjespaneel: groen is schoon en rood betekent vervuild. Samen met Mateo Mayer ontwikkelde hij het systeem. Frank won er de prestigeprijs (€ 2.500) mee van het Innovatiefonds Farmers for Farmers. Het tweetal heeft patent aangevraagd en gekregen. Het nieuwe product wordt door Impex wereldwijd in de markt gezet en kost € 285.

Hoe kwam je op het idee? Frank: ‘Ik was er al een poosje mee bezig. Het blijkt een grote fout te denken dat je na het inkwartieren van nieuwe kuikens denkt dat het leidingwater na een reiniging tussen twee rondes schoon is. In het begin juist niet. De piepkleine kuikens drinken weinig waardoor er nauwelijks doorstroming is. In de latere fase van de zes weken waarin de kuikens opgroeien is dat wel het geval en wordt de kans op vervuiling minder. Omdat het in de stal warm is, zo’n 36 graden, is het stilstaande water gevoelig voor vorming van een film waarin schimmels en gisten goed gedijen. En vervuild water is bevattelijk voor de colibacterie. Ik wilde dit probleem verhelpen en dacht onder meer aan een OZON-reiniging, maar die bleek in de praktijk tegen te vallen omdat dan een leidingcircuit nodig is. En een circuit is niet werkbaar omdat je dan de waterdruk niet goed kunt regelen en kans hebt op een natte stal. Bestaande sensors met een draad in de leiding zouden al gauw tussen de drieen vierduizend euro kosten. Te prijzig. Toen kwam ik hierop.’

Wat was je volgende stap? Frank: ‘Ik ben naar Wetsus gegaan. Daar vond men het reuze interessant. Maar een onderzoek door dit instituut vergt twee jaar en zou kostbaar zijn. Men zette mij op het spoor van Mateo. Met hem ben ik gaan door ontwikkelen. Proefondervindelijk is dat op mijn bedrijf gebeurd. Het was een vruchtbare samenwerking. Binnen een jaar waren we klaar. Dat is het voordeel van korte lijnen.’

Waar is het principe op gebaseerd? Frank: ‘Op een doorzichtig stukje leiding hebben we een sensor gemonteerd die met lichtstraling de verontreiniging meet en via vijf lampjes weergeeft op een paneel dat buiten de stal hangt. In dat kastje zit een printplaat met een microprocessor, die het geheim van de keuken is. Als iemand met een laptop de codering van de processor wil kraken gaat’ie automatisch kapot.’

Wat als het water vervuild is? Frank: ‘Dan loop je kans dat de kuikens maagdarmklachten krijgen en ziek worden, waardoor je uitval kunt krijgen. Of de kuikens groeien minder. Beide keren kost het geld, nog los van het ongemak van de dieren. Door lage ziektedruk reduceer je antibiotica, dat zo weinig mogelijk gebruikt moet worden, want dat wordt toegepast via het drinkwater en wordt op die manier ook alle gezonde kuikens toegediend. Trouwens, medicijnresidu zorgt ook weer voor een vervuilende werking.’

Wie maakt de sensoren? Frank: ‘Dat doen we zelf! Dan weten we ook hoeveel er worden verkocht, ha, ha! De onderdelen zoals kastjes en printplaten kopen we in. De printplaat wordt in ons land ‘bestuct’. Mateo en ik zijn een groothandel begonnen. Nadat ik die prijs kreeg begon het balletje te rollen. Impex, een producent in waterlijnen, belde. Met hen zijn we in zee gegaan omdat dit bedrijf een netwerk heeft en de juiste distributiekanalen.’

Wat zijn de kansen? Frank: ‘Ik denk dat het in onze sector een vanzelfsprekendheid moet worden dat pluimveehouders elk moment van de dag leidingwater kunnen controleren. Men meet immers ook de temperatuur en luchtvochtigheid? Ik denk dat dit in de toekomst een nieuwe standaard gaat worden. Vergeet niet dat een reinigingssysteem op zich niet afdoende is. Je zult het water altijd moeten kunnen controleren. Dat is adequaat en veilig. Het apparaat is verder geschikt gemaakt voor alle leidingsystemen. Overal ter wereld kan het worden toegepast. Wij verwachten op termijn jaarlijks een paar duizend te kunnen verkopen, want de sensor kan ook in andere sectoren worden toegepast.’

Straks hoef je geen kuikens meer te houden. Frank: ‘Ha, ha! Nou, zo’n vaart zal het niet lopen. Ik doe dit werk met veel plezier. Maar een inkomen erbij is natuurlijk altijd welkom.’

Angelique van Wingerden en gedeputeerde Hans Konst LEEUWARDEN – Niet een bijeenkomst over de krimp van het aantal cafés, maar een in caféstijl serieuze gesprekken voeren over de krimp van de bevolkingsgroei. Dat fenomeen in XL-verband vond voor het eerst plaats in ons aller Provinsjehûs, met gedeputeerde Hans Konst als gastheer. ‘Krimp klinkt zo negatief,’ zo stelde hij. Een feit is wel dat door minder bewoners per huis en de daaruit voortvloeiende afname van de leefbaarheid in de kleine dorpen, het bevolkingsaantal gaat teruglopen. Het tij keren lijkt een utopie, maar Konst denkt ‘met af en toe wat rukjes aan het roer en de 300 miljoen euro die de provincie op de plank heeft liggen’ de krimp te kunnen minimaliseren. ‘Dat het zo erg leeft’, daar verwonderde Angelique van Wingerden, projectleider van het door de noordelijke provincies gesubsidieerde Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland, zich over. Voor het onderwerp ‘Krimp en Voorzieningen ’ met een negental presentaties, stonden namelijk 160 namen op de lijst van deelnemers uit allerlei publieke sectoren. Thialda Haartsen, thuis in culturele geografie en ruimtelijke wetenschappen bij de Rijks Universiteit Groningen, weet dat krimp met problemen gepaard gaat: ‘Minder mensen betekent minder voorzieningen, er ontstaat een andere samenstelling van de bevolking, de rol van de overheid verandert en er ontstaat angst voor aantasting van de leefbaarheid op het platteland.’ Om die het hoofd te bieden, gaat bij professor Iris Vis van dezelfde RUG de gedachte uit naar cargo hitching: het bedenken van logistieke oplossingen voor kleine dorpen. Iris: ‘Met webwinkelen en daarmee gepaard gaande bezorging van pakketjes rijden er steeds meer bestelbusjes, de bibliotheek wil de boeken graag thuis bezorgen en de apotheek de medicijnen. Waarom dan niet à la Hurtigruten (de Noorse postboot) streekbussen al die goederen laten vervoeren?’ Promovendus Marjolein Veenstra zoekt dan ook actief naar pilots in de stijl van een reeds in de Groninger gemeente De Marne gestart project van geïntegreerde transportnetwerken. Henk en Wil Krol – hij is lid van de Adviescommissie VAC en zij is annex met de WMO – weten wat het verdwijnen van voorzieningen betekent in hun toch nog wel redelijk groot dorp Dronrijp: ‘De pinautomaat is opgeheven en er rijdt ook al geen bus meer door het dorp.’ Hoewel nu nog niet aan de orde, denken ze dan ook niet om mettertijd in het dorp een seniorenappartement te betrekken.

DRACHTEN – Er zit nogal wat innovatieve technologische industrie in Drachten en dat wil men laten weten ook. Vandaar dat de gemeente Smallingerland het bureau Berenschot een rapportage heeft laten opstellen over het doorontwikkelen van Innovatiecluster Drachten waarin zeven hoogwaardige ondernemingen zich hebben verenigd: Philips, Neopost, Variass, Irmato, Norma-IMS, SMST en BD Kiestra. Zij werken op meerdere fronten al voorzichtig samen en er is een kennisuitwisseling in gang gezet.

In totaal werken er in de regio Drachten 2.700 mensen in de technologiesector en 850 onder hen zijn actief in productontwikkeling. Van de private R&D in het noorden vormt Drachten met een aandeel van 40% het zwaartepunt. De investeringen van het cluster overstijgen jaarlijks € 100  miljoen. Indrukwekkende cijfers. En de groei is er nog lang niet uit. Alleen al BD Kiestra groeit naar een personeelsbestand van 350 medewerkers.

Wethouder Ties Zweers liet weten dat de gemeente ‘een verborgen schat’ heeft. ‘Het wordt tijd om uit onze schulp te kruipen. Gemeente en provincie gaan de samenwerking van het cluster ondersteunen en we willen deze belangrijke industrie op de kaart zetten en nadrukkelijk profileren. Hopelijk krijgt het collectief zo’n boost dat er een campus in Drachten ontstaat,’ sprak Zweers op de Philips-locatie. Noordelijke Tweede Kamerleden brachten een werkbezoek. Men bezocht BD Kiestra en Philips.

Het cluster is op een breed front actief. Philips Drachten maakt van oudsher scheerapparaten maar is een belangrijk ontwikkelcentrum geworden voor de divisie Consumer Lifestyle. BD Kiestra is onderdeel van het Amerikaanse BD (32.000 medewerkers) en ontwikkelt en produceert sinds zes jaar systemen voor microbiologische laboratoria. Neopost (250 medewerkers) maakt deel uit van een beursgenoteerd Frans concern. Het bedrijf levert totaaloplossingen voor de post- en pakketverwerking. Irmato (60 medewerkers) ontwerpt en produceert systemen voor zeer nauwkeurige metaalbewerking in massafabricage. Norma IMS (80 medewerkers), een afsplitsing van Philips, is hooggekwalificeerd in composietproducten, radar frequentietechnologie, vacuum solderen, verbinden en verspanen. Variass (25 mensen) ontwikkelt en bouwt medische laboratoriumsystemen. SMST (130 vaste en 70 flexibele medewerkers) is een innovator en integrator van complexe werksystemen aan boord van industrieschepen.

Voorafgaand aan de persbijeenkomst ging in de Alexander Horowitz-zaal de korte speelfilm ‘2 look 4 a view’ in première. De film is een initiatief van het Drachtster bedrijf Pro Facilities. De film met een verhaallijn waarin natuur, nostalgie en ontwikkeling de rode draad vormen, moet een aankeiler worden en Drachten als een ‘Silicon Valley’ op Friese schaal illustreren.

Landal West-Terschelling is opgeleverd! Vlnr Thomas Heerkens, Siep-Jan Riedstra, John Jorritsma, Arie de Jong en burgemeester Jurrit Visser. TERSCHELLING – Kien ondernemen in recreatie bestaat nog. Siep-Jan Riedstra en Arie de Jong bewezen dat met hun project Landal West Terschelling. Dit complex telt 79 appartementen die binnen een jaar bijna allemaal zijn verkocht. Maar ja, een Waddeneiland is geen vaste wal en Terschelling blijft een trekpleister. Bijzonder aan dit project is dat het complex niet op erfpachtgrond staat. Dat scheelt behoorlijk in de jaarlasten en het geeft kopers veel zekerheid. Die erfpachtvrijstelling vloeit voort uit de omstandigheid dat het gebouw is verrezen op de locatie waar voorheen Hotel Europa stond. Landal West-Terschelling is het enige eilander recreatiegebouw met vier verdiepingen. Het ligt verscholen in het groen aan de rand van het dorp waardoor het ook in de winterperiode aantrekkelijk is om er te verblijven. Voorafgaand aan de feestelijke opening werden de appartementen opgeleverd en is er een vereniging van eigenaren opgericht. Beide vastgoedondernemers hadden dus drukke dagen. Zo druk, dat Arie de witte rook van de pausbenoeming niet via de media had zien opstijgen. Hij zag er de kracht van Terschelling in. ‘Soms zou je willen dat heel Nederland een eiland was. Je bent hier los van alle beslommeringen. Tegen de mensen die het eilandgevoel niet kennen zeg ik: proef dat! Je wordt een ander mens,’ zei hij. Algemeen directeur Thomas Heerkens van Landal GreenParks kent het eilandgevoel wel degelijk, want dit is al het derde Landalrecreatieproject op Terschelling. ‘En dat is niet teveel van het goede, want de drie parken zijn heel verschillend van elkaar,’ aldus Thomas, die de nieuwe aanwinst ‘helemaal Landal’ noemde. Heel geschikt ook voor de korte vakantie die vaker in het jaar en dichter bij huis wordt geboekt, zo is de trend. Landal staat volgens hem voor ‘recreëren in natuur, rust en ruimte en voor een onvergetelijke vakantie-ervaring’. Wie het eilandgevoel evenzeer kent is commissaris John Jorritsma, die de officiële opening verrichtte. Een deel van zijn jeugd ligt daar. Hij komt al vanaf zijn tweede op het eiland. Sindsdien is hij er naar eigen zeggen ‘aan verknocht’. Hij raadt vakantiegangers aan niet te letten op de weersverwachtingen. ‘Je hebt in ons land, en zeker op de eilanden, geen goed of slecht weer. Je hebt gewoon weer. Wees er blij mee. Zon, regen, wind, wat maakt het uit!’ Het complex kon zijn goedkeuring wegdragen: ‘Ik weet wat er stond en ik zie wat er staat. Het is een mooie vooruitgang. Mijn complimenten aan de architect en de ontwikkelaars.’ Recreatie is in ons land geen eenvoudige business, beseft John Jorritsma. ‘Je moet concurreren met heel Europa gelet op alle aanbiedingen met vakanties voor € 200 op allerlei zonbestemmingen.’ Daarom kwam hij met een prikkelende boodschap: in het Waddenfonds zit veel geld voor investeren in recreatieve projecten. Maak daar gebruik van, beval hij aan. De oren van enkele gasten spitsten zich…

LEEUWARDEN – Groots tafelen met kleine gerechten. Het is een trend waarop het Leeuwarder restaurant Van Buren zich voortaan op toespitst. Vanaf 14 februari heeft Van Buren een menukaart die volledig bestaat uit klein geportioneerde gerechten. De nieuwe kaart is met zorg samengesteld door Rob van Munster, de nieuwe chefkok. Maar liefst 40 seizoen- en streekgebonden gerechtjes staan er op de kaart. Door de kleine portionering kan van elke lunch en ieder diner een proeverij gemaakt worden. Een bijzondere manier van tafelen in Leeuwarden. Gastvrouw Dorien Hilderink selecteert passende wijnen.

HARLINGEN - Marco Poldervaart is met zijn gezin teruggekeerd naar Friesland om zich volledig te kunnen richten op zijn twee Harlinger restaurants ’t Havenmantsje en Fish ’n Dish. Marco en zijn vrouw Inez vertrokken in 2011 naar het Gelderse Aalst waar zij De Fuik (*) overnamen. Niet lang daarna kon Marco zijn langgekoesterde, 15 jaar durende wens om in het monumentale pand ’t Havenmanstje aan de haven een restaurant te beginnen, in vervulling laten gaan. Aan de juridische touwtrekkerij ten aanzien van de vergunningen was een eind gekomen.

Marco: ‘Het voldeed ons uitstekend in Aalst en we waren van plan om in beide plaatsen actief te blijven, ook al doordat we in keukenchef Martin Ruisaard en zijn partner Rosita Nietvelt een stel hadden dat het restaurant sturing en stabiliteit gaf. Echter, het reizen begon ons op een gegeven moment te storen en we kregen heimwee naar Harlingen. Omdat ik wist dat Martin en Rosita ooit een eigen zaak wilden hebben, begonnen we gesprekken over een overname. Vervolgens besloten zij De Fuik te gaan runnen. Nu kunnen wij ons focussen op Harlingen.’

In ’t Havenmantsje beschikt Marco, die twee jaar geleden namens Nederland furore maakte in de prestigieuze internationale kookwedstrijd Bocuse d’Or, in de persoon van Ivo van der Molen over een uitstekende souschef.

SNEEK - Op 30 april heeft Koningin Beatrix afstand gedaan van de troon en werd Zijne Majesteit de Koning Willem-Alexander ingehuldigd. Een bijzondere gebeurtenis voor Nederland. Na 33 jaar ‘Leve de Koningin!’ brachten we een tsjoch uit op Willem-Alexander en Maxima met ‘Leve de Koning!’.

Speciaal ter gelegenheid van de inhuldiging heeft de Weduwe Joustra haar Beerenburg ‘voor één dag oranje’ gemaakt. K(r)oningsburg zit zoals ieder Collectors Item van ‘de Weduwe’ in de bekende heupflacon, voorzien van een beugelsluiting, verzegeld met fries lint.

‘Deze bijzondere Beerenburg is niet alleen oranje van kleur, maar in iedere flacon zit ook een schepje bladgoud. Een kostbaar en bewerkelijk ingrediënt, maar voor dit ‘gouden’ hoogtepunt in het land van ‘Oranje’, is dit meer dan de moeite waard. Ook onderscheiden we ons hiermee van de vele Oranjebitters en Oranjelikeuren die op de Nederlandse markt verschijnen. Zo krijgt 2013 een gouden randje in de aanloop naar ons eigen hoogtepunt in 2014, het 150-jarig bestaan van de Weduwe Joustra,’ aldus Heleen Sonnenberg.

LAUWERSOOG - In restaurant Schierzicht in Lauwersoog werd de conferentie North Sea Fish georganiseerd door de gemeenten De Marne, Harlingen en Sluis en partners in binnen- en buitenland. Het project North Sea Fish heeft tot doel om via innovatie in de toeleveringsketens de kwaliteit van vis uit de Noordzee te verbeteren. Een duurzame vangst, versheid en onderscheidendheid van de vis spelen hierin een belangrijke rol. Keurmerk Waddengoud is sinds 2005 op vergelijkbare wijze succesvol in de duurzame Waddenvisserij.

Vissers Jan Geertsema en Barbara Rodenburg van de TS31 Internos waren in 2005 de allereerste gecertificeerde vissers die visten onder de Waddengoudnorm. Zij vissen voornamelijk op harder en zeebaars met staand want. Een manier van vissen waarbij met de hand netten worden uitgezet en binnengehaald. Ze gebruiken netten met grote mazen, zodat jonge vis er door kan glippen en de populatie in stand kan houden.

‘Jan tuurt over het ondiepe wateroppervlak om vis te spotten. Daarna is het hard werken om het net snel om de vis heen uit te zetten, zonder de vis weg te jagen. Als het net om de school vissen is uitgezet wordt de vis naar het net gejaagd door in het water te stampen, op het wateroppervlak te slaan en met de boot heen en weer te varen. De vis wordt één voor één uit het net gehaald. Kleine opbrengst van hoge kwaliteit vis met minimale impact op de natuur is het resultaat, aldus Barbara, eigenaresse van proeflokaal ‘t Ailand.

Ook labelen zij hun vis met ‘This Fish’. Dit is een traceerbaarheidssysteem waarmee de klant precies kan zien wie de vis gevangen heeft en waar dit is gebeurd. Via dit systeem kan de koper op internet tevens achtergrondinfo vinden over onder andere de vissers en de manier van vissen.

De richtlijnen van Waddengoud schrijven voor dat vangst van vis moet gebeuren in de Waddenzee of in zoetwater in het Waddenkustgebied of op de eilanden. Korte distributielijnen, weinig transportkilometers en strenge kwaliteitseisen zorgen ervoor dat Waddengoud gecertificeerde vis en visproducten van dagverse kwaliteit zijn. In de vangstmethodes en verwerking houdt men rekening met de natuur.

‘Op de manier maak je van vis een eerlijk kwaliteitsstreekproduct waarbij economie samen kan gaan met de natuur,’ aldus Henk Pilat van Stichting Waddengroep, keurmerkhouder Waddengoud.

DOKKUM - De HISWA-jury koos de Ned 70 uit Dokkum als Motorboot van het Jaar, dat in de woorden van de juryvoorzitter Hugo van Wieringen ‘een uniek schip’ is geworden. Zowel ontwerp, bouw als afwerking is zeer geslaagd. Door de efficiënte indeling voelt het aan als een nog groter schip, dat goede vaareigenschappen combineert aan zuinig brandstofverbruik. Behalve uitverkoren als Motorboot van het jaar is de door Vripack ontworpen Ned 70 ook met de Nautique Hollands glorie award bekroond. De Ned 70 is gebouwd door Nedyacht, een onderneming van Bart Velema.

De Ned 70 is een zeewaardig aluminium jacht dat met een diepgang van 1 meter even gerieflijk over de Friese meren en de Wadden vaart alsook door de hoge stabiliteit en de 1,2 cm dikke bodem het ijs van Spitsbergen trotseert. Het schip is relatief licht en heeft door een speciaal ontworpen onderwaterschip een laag brandstofgebruik. Met één tankstop is het mogelijk de wereld rond te varen!

HUIZUM - Het Húzumer SKS-skûtsje ‘It Doarp Huzum’ wordt komend seizoen jaar vervangen door de Buitenstvallaatster ‘Sûn en Wol’ van Siete Eilderts Meeter. De Stichting Vriendenclub It Huzumer Skûtsje heeft daartoe met Siete Meeter een overeenkomst gesloten.

It Doarp Huzum wordt overgenomen door Jan Sipko van der Veen van de Friesche Olie- en Verfhandel BV en Cor van der Zee van de firma Sake Zittema. Zij zullen het skûtsje door de IFKS laten keuren om er in de C-klasse mee uit te komen. De nieuwe naam wordt ‘Sinnekening’, een verwijzing naar de bijnaam van de vorige schipper die vanwege zijn laatste plaatsen ook wel ‘Lodewijk de Veertiende’ (de vroegere Franse vorst die de Zonnekoning werd genoemd). Schipper wordt Jan van der Veen, die al de nodige ervaring heeft als zeiler in een 22-kwadraat.

In de deal is er rekening mee gehouden dat masten en tuigages worden geruild. Huizum houdt dus zijn eigen zeil en fok. De ‘Sûn en Wol’ is in 1925 in opdracht van S. de Jong uit Midlum gebouwd op de werf Buitenstvallaat in Drachten. Het schip zeilde in de A-klasse groot van de IFKS. Het kwam vrij omdat de schipper Siete Meeter is benoemd als schipper op het Ljouwerter Skûtsje. De ‘Sûn en Wol’ eindigde in 2012 als zesde in het eindklassement.

‘It Doarp Huzum’ is in 1911 gebouwd bij ‘De Roos & Van der Meijden’ in Leeuwarden. Lodewijk Meeter senior werd er kampioen mee in 1970 en ’71. In 1986 werd hij nog tweede achter Jelle Reijenga en in 1988, zijn afscheidsjaar, vierde in het klassement.

JIRNSUM - Jachtwerf De Boarnstream heeft een eerste opdracht gekregen voor de export van een jacht naar Australië. In augustus 2013 wordt de Boarncruiser 50 Classic Line opgeleverd. Kwaliteit en degelijkheid, dat zocht de Australische opdrachtgever in een schip en is daarom naar Nederland gekomen. Na en uitgebreide zoek- en vergelijkingstocht kwam hij uit bij De Boarnstream. Er wordt volop aan het schip gewerkt. De specificaties zijn aangepast aan de Australische eisen en bij de inbouw van onderdelen wordt rekening gehouden met de verkrijgbaarheid in Australië.

HARLINGEN - De vuurtoren van Harlingen gefotografeerd vanaf de noordelijke havendam in het laatste zonlicht voordat een opkomende, dreigende onweerslucht uit het zuiden alles in donkerte zal hullen. Alle schepen zijn goed afgetuigd, alleen de vlag van de KNRM wappert nog fier op de noordwestenwind.

VEENKLOOSTER - Opvallend detail bij de expositieopening in galerie Noordvleugel Veenklooster: niet Angelika Bilker-Steiner, maar Angelika Steiner-Bilker, de nieuwe wederhelft van Bearn Bilker uit Oudwoude en burgemeester van Kollumerland, verrichtte dat ceremonieel. Bij die gelegenheid stelde de in Thüringen wonende Angelika dat ‘kunst de mens echt tot mens maakt’. ‘En kunst is de weergave van het geestelijke bezit van een cultuur, strevend naar voortdurende volmaaktheid,’ zo voegde zij er aan toe.

Voor de exposanten Paul Christiaan Bos uit Mûnein, gebiologeerd bezig met schilderen van uilen in een door hem gebouwde burcht in eigen tuin, en de Gaasterlander Reinder Homan, verfijner van sfeervolle landschappen en natuurstudies, voelde de opening door de nog kersverse vrouw van Bilker als een hele eer. Angelika is per slot van rekening familie van wijlen koningin Juliana en zo is het contact ontstaan met Bearn, de Nassau-kenner bij uitstek. Hun ‘sprookjeshuwelijk’ werd in de media breed uitgemeten.

De tentoonstelling, genaamd ‘Over uilen, bomen & andere zaken’ trok de nodige belangstelling naar de galerie Noordvleugel als onderdeel van Fogelsanghstate. In die expositieruimte annex lijstenmakerij van resp. Mineke en Jan Bosma, was weer een mix uitgestald van fraai schilder- en tekenwerk met een collectie porseleinen serviezen. Onder meer Geert Dales, veelbesproken in zijn Leeuwarder burgemeestersperiode en later als bestuursvoorzitter van HOB InHolland, kwam met zijn man Rinse de Vries (afkomstig uit Gorredijk) uit Amsterdam over om het door hen geliefde werk van Paul Christiaan Bos te bezichtigen.

Pas voorbij het receptiedeel in de hal heeft men het mooiste zicht op het 6 bij 21 meter grote wandtapijt.

LEEUWARDEN  – Symbolisch, maar wel toepasselijk, loopt er al lang een rode draad door de contacten die kunstenares Claudy Jongstra uit Spannum met het Fries Museum onderhoudt. Na haar stoffelijke bijdrage aan het interieur van de oude panden aan de Turfmarkt, manifesteert zich dat nu in de vorm van een 6 bij 21 meter groot wandkleed in de openbare hal van het nieuwe museum aan het Zaailand. In vier jaar en met behulp van een team van twaalf medewerkers heeft Claudy in bruine, blauwe en gele tinten resp. de aarde, de lucht en het licht uitgebeeld. Om daar ook een gevoel bij te krijgen, mag het grote tapijt, dit in tegenstelling tot de meeste kunstwerken, ook worden aangeraakt.

en waar te nemen, toog de altijd op houten ‘tripkes’ lopende kunstenaar Ids Willemsma met de architect van ontwerpbureau Bierman Henket en Claudy Jongstra de provincie door. De uiteindelijke kleuren stemmen tot veler voldoening. ‘Ongelofelijk, indrukwekkend en waanzinnig,’ luidde een aantal reacties bij de opening. De kwalificatie ‘waanzinnig’ met de nadruk op het eerste deel van dat woord, was wat de gele kleur betrof, van modeontwerper Alexander van Slobbe die het wandkleed mocht onthullen.

‘Ik werkte eerder al samen met Claudy bij het maken van diervriendelijke bontjassen,’ aldus de Amsterdamse couturier. Hij heeft wel wat met Friesland, want in opdracht van de Makkumer aardewerk directeur Jan Tichelaar ontwierp Alexander ook een collier van porseleinen bollen. Desgevraagd liet Tichelaar weten dat zich kortgeleden geen grote schok voordeed, toen bekend werd gemaakt dat in zijn bedrijf alleen nog aardewerk in opdracht wordt vervaardigd. Zijn grootste voldoening geldt de verhuizing naar een nieuwe locatie in Makkum, waar men zich op de productie van grote tegeltableaus gaat toeleggen.

Voor de cateraar en voormalig directeur van het Leeuwarder Oranjehotel Jan Thies van Perfect Parthies was het tapijtceremonieel de laatste klus die hij – overigens in opdracht van zijn collega Wim Teeuw van Cadenza – mocht uitvoeren. Annex met de catering is nu de brasserie in het museum; afgehuurd door een exploitant van buiten Friesland ( . . .)

Rients Gratama en Teake van der Meer, worden als laatste der Friese acterende mohikanen de hemel in geprezen.

LEEUWARDEN – Pieter Stellingwerf en Kees Botmanhebben hun reputatie als uitvoerders van ongewone gebeurtenissen weer waargemaakt met ‘Vrieslân Wunderlân’.

‘Een tegendraadse expositievoorstelling,’ zo noemen die beide mannen van BUOG hun satiretheater, gebaseerd op het jaar 2045 waarin het 700 jaar geleden is dat de Slach bij Warns plaatsvond.

‘En wanneer Friesland al 25 jaar niet meer bestaat,’ zo werd het publiek voorgehouden in het voormalige GAK-gebouw aan de Leeuwarder Tesselschadestraat.

Acteur Jan Arendz was ingehuurd om de bezoekers langs de ingelijste fotomontages van nu nog bekende Friezen te leiden. Dat op zich was al een kostelijk deel van de voorstelling waaraan behalve Stellingwerf en Botman als ruziënde biljarters, voorts Anna Christien Piebenga, conferencier Ronald Smink en de voortreffelijk acterende Theun Plantinga als een van de laatste Friese exoten hun medewerking verleenden.

De aanwezigen, onder wie Klaas Dankert (oud-gedeputeerde), Eelke Lok (programmamaker), Asing Walthaus (LC-columnist), Koen Eekma (directeur Afûk), Sjoerd Ybema (architect) en Sietse de Vries (kunstredacteur LC en schrijver), kregen voorgeschoteld hoe Friesland weer tot leven kan worden gewekt met een nieuw authentiek belevingspark. Anno 2010 was de provincie volgens rondleider Jan Arendz namelijk ‘vergesseld’ met een marketingplan waarvan de financieel geflopte tv-serie Moordvrouw deel uitmaakte.

Daar tegenover stond dat Koen Eekma een grote klapper maakte met de Donald Duck waarin Dirk Scheringa de hoofdrol opeiste. Zanger Syb van der Ploeg droeg als Jezus van Friesland het kruis met ere. En Riemer en Annie van der Velde, genoemd als de heit en mem van Fryslân, zagen sc Heerenveen afglijden naar de vierde klasse. En Lutz Jacobi wordt, volgens het uitgebeelde portret, de opvolgster van Ús Mem en uiteindelijk ook prominent lid van de Partij voor de Dieren. Kortom, volop satire, waarmee Stellingwerf en Botman het gezeur over plannen als de Culturele Hoofdstad, het Fries Festival en het opeisen van mediaaandacht aan de kaak wilden stellen. ‘Wij hoeven ons dus niet te vermarkten. Als we mooie dingen doen en de Hollanders onze provincie mooi vinden, dan komen ze vanzelf wel.’

Zo is het precies.

SURHUISTERVEEN - Eén van de ploegen die deze zomer deelneemt aan de sponsorrace Alpe d’Huzes is Team Gotcha Fryslân. De Alpe d’Huzes is het zes maal beklimmen van deze Alpentop en de het geld dat ermee wordt verdiend gaat naar kinderen die kanker hebben. Geld inzamelen kan op veel manier. Team Gotcha koos onder meer voor een Proms Concert in De Harmonie in Leeuwarden op 14 april. Niet in de laatste plaats doordat zanger Syb van der Ploeg deelnemer is. Hij zong met De Kast. Anderen die optraden waren Iris Kroes, Elske DeWall, Pearl Jozefzoon, Edward Reekers en Margriet Eshuijs. Op de foto het wielerteam tijdens een presentatie in Surhuisterveen.

BEETSTERZWAAG - Wielervereniging Grinta uit Beetsterzwaag trotseerde de voorjaarskou en trainde volop voor de Homeride op 15 en 16 juni. Dan zullen tien wielrenners elk 500 kilometer binnen 24 uur fietsen. Deze sponsortocht start in Groningen en gaat via de Afsluitdijk naar Maastricht. Gedurende de rit bezoeken de wielrenners acht Ronald McDonald-huizen. Het team zamelt met de actie geld in voor het Ronald McDonald kinderfonds. Een belangrijk deel van het sponsorgeld wordt rechtstreeks ingezet voor de Ronald McDonald Hoeve in Beetsterzwaag, waar gehandicapte kinderen vakanties kunnen vieren. Grinta organiseert nog meer acties. Zo is er een speciale Grinta rode wijn op de markt gebracht. Deze Rioja wordt verkocht bij Peter Leon Wijn en Spijs in Beetsterzwaag. Daarnaast staan er op diverse plaatsen in Smallingerland en Opsterland spaarvarkens waar mensen een donatie kunnen doen en zijn er bewegingsevenemten gehouden. Het team hoopt meer dan € 7.000 op te halen.

Rim de Boer en Mello Abma in de voorkamer van het Banga Huys. FRANEKER – Het prachtige, monumentale Banga Huys aan de Voorstraat in Franeker heeft een horecabestemming gekregen. Mello Abma en Rim de Boer zijn nu op zoek naar een exploitant die de hele benedenverdieping wil uitbaten. Op de binnenplaats met authentieke stinsentuin van het naastgelegen Martenahuis (van 1498), een van de meest indrukwekkende vestingkastelen van Noord-Nederland, is ruimte voor een beschut stadsterras. Het Banga Huys ligt aan de looproute van de parkeerruimte aan de Voorstraat richting stadshart. De verleende vergunning betekent de eerste horecabestemming aan de rechterzijde van de Voorstraat (vanuit It Sjûkelân bekeken). Dertien jaar geleden kochten Mello en Rim het pand van een persoon die het in 1995 van de gemeente overnam. ‘Per ongeluk’ werd de tuin vanwege een kadastrale misser mee verkocht. Deze tuin is onderdeel van de Martenatuin, maar Mello en Rim tonen zich goede rentmeesters door hun tuin een open karakter te geven waardoor de eenheid van de tuin met haar weelderige stinsenflora blijft behouden. De gemeente Franekeradeel waardeert dit en ziet een horecafunctie na jarenlange aarzeling zitten. Mello: ‘Tijdens de Agrarische Dagen werd er in de tuin een preuvenement gehouden met muziek, fakkels en verlichting. Iedereen vond dit zo’n prachtige belevenis dat erop werd aangedrongen om meer te doen met deze bijzondere plek in de stad. Een horecafunctie maakt Franeker als winkel- en uitgaansstad interessanter. De gemeente wil versterking van het winkelkerngebied en de stad krijgt meer dynamiek.’ Het pand is bij uitstek geschikt om recepties, zakelijke bijeenkomsten en muzikale events te houden. Met name het ‘kluishuis’ achter het pand, een eeuw geleden opgericht door de rechtsvoorganger van Achmea, biedt een hele speciale ambiance. Museum Martena werkt graag aan de plannen mee. Men denkt de vruchten te plukken van een grotere toeloop. Horeca en museum kunnen elkaar versterken door gezamenlijk initiatieven te ontwikkelen. Voor de museumbezoekers is het terras welkom. Het is een extra gastvrijheid die er nu niet is. Franeker kan wel wat meer binnenstadhoreca hebben. In Leeuwarden en Sneek is het terrasaanbod interessanter geworden met de komst van De Walrus. Een soortgelijke zaak zou op de locatie van het Banga Huys geschikt zijn. Mede door de stroom van 45.000 toeristen die jaarlijks het planetarium bezoeken. In het Banga Huys runt Rim een gelijknamige zaak in woninginrichting- en advies. Dat blijft zo, al wordt de tentoonstelling van meubilair (modern, new classic en landelijk) danig ingekrompen. Momenteel houdt zij uitverkoop. Het Banga Huys geniet bekendheid doordat professor/medicus/academicus/burgemeester Jelle Banga (1786-1877) er heeft gewoond. Het Banga Huys heeft ook dienst gedaan als gemeentehuis.

De juristen Johan Stoker en Rick van der Spek van Trip.

BEETSTERZWAAG – Zonder commercieel partners geen Lauswolt Zomerconcert van het Noord-Nederlands Orkest. Zo simpel is het. Om ze alvast een voorproefje te geven op de negende editie dit jaar (op 30 juni) kregen ze op het fameuze landgoed een sponsordiner in restaurant De Heeren van Harinxma aangeboden. En wat een voorproefje! Een exquise negen gangendiner met uitgekiend wijnarrangement. Een topprestatie onder leiding van chef Geert Jan Vaartjes en sommelier Afif Boughammoura.

Tijdens het diner werden de gasten geïnformeerd over het concert dat ditmaal wordt gedirigeerd door Benjamin Levy. Bijzonder is dat thuisfavoriet Karin Strobos, zij komt uit het Groningse Winsum, als mezzosopraan het publiek gaat betoveren. Artistiek leider Marcel Mandos van het NNO liet weten dat onder meer stukken uit de opera Carmen van Georges Bizet worden gespeeld.

‘Je hebt operacomponisten en symfonische componisten. Wel, Bizet was een operacomponist. Zijn werk past bij het tuinconcert. Dat is een moment van samenzijn, van vreugde, plezier, energie en kracht. En Bizet leent zich voor zingen. Beethoven was een van de beste componisten, maar niet te zingen. In tegenstelling tot Mozart, die alles puur vocaal bedacht met al die aria’s die elektriserend en volks zijn,’ vertelde Marcel, die een hekel zei te hebben aan de term ‘licht klassiek’. Op Lauswolt moet het muzikaal samenzijn volgens hem ‘vreugde, plezier, energie en kracht’ uitstralen.

Bizet leefde het leven van een echte kunstenaar; hij stierf jong (op zijn 36ste) en arm. Erkenning heeft hij tijdens zijn leven niet gekregen. Dat het ook anders kan bewees Gioacchino Rossini, van wie ook muziek wordt gespeeld. Hij was na 40 succesvolle opera’s binnen en de rest van zijn leven kookte hij. Verder worden zarzuela’s, operettestukken, van Ruberto Chapi ten gehore gebracht. Want operettes brengen het publiek in vuur en vlam want dat is volgens Marcel klassieke onderbroekenlol, terwijl opera’s over onthoofdingen en meer van dat soort drama’s gaan.

NNO-directeur Ingeborg Walinga zei dat het ‘een spannend jaar’ voor het jubilerend orkest dat 150 jaar bestaat. Koningin Beatrix was dit jaar aanwezig bij de jubileumviering. De geschiedenis gaat terug tot 1862 toen het ‘Orchest der Vereeniging De Harmonie’ in Groningen werd opgericht, gevolgd door de oudste voorloper van het Frysk Orkest (1955), het Leeuwarder Strijkorkest van 1883. In 1989 ging men gezamenlijk als NNO verder. Tot de twee wortelkanalen behoort ook Drenthe. Een regionaal karakter draagt het NNO behalve het werkgebied echter niet. Tien nationaliteiten zijn in het orkest vertegenwoordigd.

Er werd een kort filmverslag van vorig jaar getoond en daarin vergeleek Marco van Basten van sc Heerenveen de dirigent met de voetbalcoach, waarbij de laatste het in die zin moeilijker had dat bij de uitvoering in tegenstelling tot het spelen van een stuk de tegenstander in de weg loopt.

Aan tafel zaten onder anderen Loek en Edith Hermans. Loek ligt onder publicitair vuur naar aanleiding van enkele zakelijke beslommeringen, waaronder zorgconcern Meavita waarvan hij president-commissaris is. Loek, gezegend met een hoog arbeidsethos, neemt veel hooi op de vork, en ja, dan valt er wel eens wat van de wagen. Het ambassadeurschap van het zomerconcert is onbezoldigd en tevens een warm bad voor het in Beetsterzwaag wonende echtpaar.

Lauswolt-directeur Marc van Gulick zag drie nieuwe sponsors toetreden: Optimix, Audi (Van den Brug), Friesland Lease en Wagenborg Passagiersdiensten. Hans van den Brug kon niet present zijn omdat hij in het westen werd gekozen tot ‘Audidealer van het Jaar’. Dat maakte Jan Baljeu van Friesland Lease, onderdeel van Van den Brug, zo blij, dat hij zich op de avond spontaan als laatste partner aanmeldde! Verhinderd waren de Kooyenga Groep en Fan Fryslân.

De avond werd afgesloten met een minisongfestival. Marc wil het zomerconcert, in de traditie van het 5 mei Concert en het Prinsengrachtconcert (Tulpen uit Amsterdam van de recent overleden Herman Emmink) een apotheose laten beleven met het zingen van een slotlied. Maar welk? Dat wordt dus een verrassing.

LEEUWARDEN - Toeristische organisaties en bedrijfsleven in Friesland bundelen hun krachten om Friesland samen op de kaart te zetten. Met de lancering van de campagne ‘Beleef Friesland, water en méér!’ is een eerste stap gezet. Onder het motto ‘Samen zetten we Fryslân op de kaart’! vermarkt promotieorganisatie Beleef Friesland in 2013 de mooiste provincie van Nederland. Met vier deelcampagnes wordt komend jaar het merk Friesland geladen. Beleef Friesland creëert de etalage waarmee Friesland wordt gepromoot.

Friesland is een sterk merk, maar de associatie te beperkt en niet provincie dekkend. Als vakantiebestemming denkt de consument vooral aan watersport en de elf steden. Deze sterke punten van Friesland worden in de nieuwe campagne benut om ook de minder bekende (onder)delen van Friesland te promoten. Het sterke waterrijke karakter van Friesland wordt als kapstok gebruikt én breder ingezet. Het centrale thema van de campagne luidt dan ook: “Beleef Friesland, water en méér!” 

De vier deelcampagnes worden ingezet om potentiële toeristen te verleiden Friesland als vakantiebestemming te kiezen. Rondom de start van het watersportseizoen in april wordt ingezet op ‘Leer varen in Friesland’. De tweede deelcampagne speelt in op het omvangrijke aanbod in Friesland voor fiets- en wandelliefhebbers. In de zomermaanden worden de talrijke evenementen en attracties als kapstok gebruikt om Friesland te bezoeken. In het najaar ligt de focus op het culturele en culinaire aanbod dat Friesland rijk is.

In de campagnes wordt nauw samengewerkt met Tourist Info Fryslân, lokale VVV’s, TIP’s en toeristische ondernemers om de campagnes te vullen en de consument ook tot een aankoop te verleiden. Door samen te werken leveren de campagnes concrete resultaten op. Een campagneteam met vertegenwoordigers uit de toeristische sector geeft input om invulling te geven aan ‘Water en méér!’.

EARNEWÂLD - Melle van der Meer  uit Garyp heeft als vinder van het eerste kievitsei in Fryslân de ‘Sulveren Ljip’ gekregen. Behalve deze trofee ontving hij ook 15 euro van Commissaris van de Koningin John Jorritsma. Dit gebeurde nadat Jorritsma had geconstateerd dat het een vers ei betrof.

Zaterdagmiddag 23 maart vond Melle het ei bij Earnewâld. Het is voor de derde keer in de laatste 25 jaar dat het eerste Friese ei in de lente opduikt. Op 24 maart 1996 en 2006 waren de vinders een dagje later dan deze keer.

Bij het testen van het ei was de Columbiaanse student Andrés Forero aanwezig. Hij studeert aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar het kievitsei zoeken.

HEERENVEEN - Almere en Zoetermeer mogen dan meedingen om de nationale schaatssporttempel, de KNSB neemt een groot risico als Thialf wordt gepasseerd. Dat werd duidelijk op een minisymposium tijdens de World Cup finale. Frits Wester interviewde diverse mensen, onder wie commissaris John Jorritsma, gedeputeerde Hans Konst, Tjaard Kloosterboer, Henk Gemser en de oud-schaatsers Hilbert van der Duim, Annemarie Thomas en Yvonne van Gennip.

Laatstgenoemde sprak geen voorkeur uit omdat ze in dienst is van de KNSB, maar ze liet wel veelbetekenend weten dat de ‘software’ van Thialf niet moet worden onderschat. Ze bedoelde daarmee dat achter Thialf sterke, onzichtbare krachten schuilgaan in de vorm van een leger aan vrijwilligers, veel ervaring, een grote betrokkenheid en professionaliteit in het organiseren van kampioenschappen. ‘Het enige wat ik verder kan zeggen is: Thialf zet hem op!,’ aldus Yvonne.

Henk Gemser liet een soortgelijk verhaal horen. Hij dook in het verleden en herinnerde aan de tijd van Hilbert en Yvonne toen jeugdschaatsers uit het hele land een week lang van maandag tot en met vrijdag op het toen nog open Thialf trainden en werden ondergebracht in gastgezinnen, die altijd klaarstonden voor de schaatsers, goed voor hen kookten, de was voor hen draaiden en hen vaak ook nog naar de ijsbaan brachten. Zo kon je je wel redden met een dagvergoeding van zeven gulden vijftig. Een kernploegbudget bedroeg toen slechts 66.000 gulden op jaarbasis.

Wereldrecords Een ander punt dat Henk aanhaalde is de kwaliteit van Thialf. ‘Thialf is in staat om als laaglandbaan te concurreren met de snelste banen ter wereld  en, als de omstandigheden goed zijn, ijs te bieden waarop wereldrecords kunnen worden gereden. Dat is heel bijzonder. Ik betwijfel het dat een andere laaglandbaan dat ook kan,’ aldus Henk, die eraan toevoegde dat schaatsploegen uit de hele wereld naar Heerenveen komen om te trainen als ze er zeker van zijn dat er ijs beschikbaar is.

Meer ijs is dan ook geen overbodige luxe voor Thialf, liet John Jorritsma weten. En veel ijs op korte afstand – Leeuwarden krijgt een nieuwe 400 meter baan, waaraan de provincie € 10 miljoen bijdraagt – is volgens hem marktconform: ‘Ook daar is behoefte aan.’ Wat betreft de inbreng van het bedrijfsleven vertelde Hans Konst dat Thialf niet zit te wachten op bedrijven die storten, maar op bedrijven die meedenken en ontwikkelen. Thialf  als showcase voor ondernemend Friesland, zo ziet hij dat. ‘Thialf geeft een gezicht aan Heerenveen en aan Friesland.’

Schaatsbeleving Hilbert wees op de toegevoegde waarde van Thialf in de vorm van de schaatsbeleving. ‘Ik kan me niet voorstellen dat je de Thialf-ambiance ook in Almere en Zoetermeer kunt creëren,’ aldus de man die in 1980 de eerste Friese wereldkampioen bij de mannen werd, op Thialf, toen hij vijfvoudig olympisch kampioen Eric Heiden versloeg.

De anderen sloten zich daarbij aan.

Frits Wester concludeerde: ‘Als ik dit zo hoor krijg ik het idee dat de burgemeesters Charlie Aptroot en Annemarie Jorritsma van Zoetermeer en Almere het wel kunnen vergeten. Er is een Russisch gezegde dat luidt dat een parlement nooit zijn geboortegrond mag verlaten. Dat geldt hier toch ook?’

TJALLEBERD - Topdrukte vlak voor de jaarlijkse Lammetjesdag van landschapsbeheerder Wylde Weide in Tjalleberd. De herders hielpen in totaal zo’n achthonderd lammetjes ter wereld. Ze hadden er hun handen vol aan. De borelingen werden scherp in de gaten gehouden. Sommigen werden met de fles gevoed, een aantal weeslammetjes met de drinkautomaat. De nieuwe borelingen maken deel uit van vijf kuddes met in totaal 1.400 schapen, die deze zomer in verschillende gemeenten het gras in bermen en op bedrijventerrein kort houden. Drie kuddes zijn er voor ‘stedelijk groen’ in onder andere Heerenveen, Meppel, Sneek en Bolsward. Twee herders werken met hun kudde op heides van natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea in Zuidoost-Friesland en in het Fochteloërveen van Natuurmonumenten. Tijdens de lammerperiode zitten de ooien in de schaapskooi tussen rijksweg A7 en Tjalleberd.

LEMMER - Op Wereldwaterdag (22 maart) kreeg het bezoekerscentrum van het Woudagemaal de beschikking over de Deltaviewer. Dit is een interactief computerprogramma waarmee mensen via een zelfgekozen route antwoorden kunnen vinden op vragen over het Nederlandse deltaprogramma (alle dijken op deltahoogte). De Deltaviewer werd door Bart Parmet (directeur Staf Deltacommissaris) overhandigd aan dijkgraaf Paul van Erkelens van Wetterskip Fryslân (eigenaar van het Woudagemaal) en directeur Hilda Boesjes-Beljon van het bezoekerscentrum.

De Deltaviewer visualiseert op een aansprekende wijze hoe ons land met het water meebeweegt en beheert. De informatie wordt op verschillende niveaus gegeven, nationaal en per regio. Verleden, heden en toekomst worden in beeld en tekst verbonden. De Deltaviewer is een vast onderdeel van de expositie en werd in gebruik genomen door leerlingen van het Zuyderzeecollege in Lemmer. Vorig jaar werd de Deltaviewer uitgeroepen tot  Best Serious Game van de Overheid’.

Tijdens de ceremoniële bijeenkomst liet Paul van Erkelens weten dat lang niet iedereen op deze wereld zo leeft met water als de Nederlander.

‘Een groot deel op deze aarde loopt qua waterbeheer ver achter bij ons. In landen als Mozambique, Indonesië en Bangla Desh wordt de bevolking regelmatig getroffen door overstromingen, terwijl in Nederland, dat ook een rivierendelta heeft, al sinds de watersnood in Zeeland in 1953 geen slachtoffers als gevolg van watervloed heeft gekend. Maar ook wat betreft de watervoorzieningen hebben we het hier voor elkaar. Friesland is betrokken bij een sanitairproject in Mozambique en daar zie je een wrang contrast met Nederland,’ vertelde de dijkgraaf.

Over het Woudagemaal, het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld en geplaatst op de werelderfgoedlijst van de UNESCO, zei Van Erkelens dat het waterschap dit gemaal in tijden van overtollig water nog steeds hard nodig heeft naast het Hoogland-gemaal in Stavoren, dat eveneens tot rijksmonument is verkozen. De ceremoniële bijeenkomst werd bijgewoond door Harry Brinkman, voorzitter van het platform Nederlands Werelderfgoed en burgemeester van De Beemster.

BUITENPOST - Afvalverwerkingsbedrijf Omrin (waarvan de Friese gemeenten aandeelhouder zijn) wordt steeds meer een leverancier van grondstoffen. Dat bleek bij de onthulling, door Joop Atsma, van een lantaarnpaal van gerecycled plastic in de botanische tuin De Kruidhof (van 1930) in Buitenpost.

‘Omrin ziet afval als grondstof. Wij zijn een grondstoffenbedrijf geworden,’ stelde directeur John Vernooij van het ambitieuze Omrin, het enige bedrijf in Nederland dat kunststoffen achteraf scheidt. ‘We werden uitgelachen, maar we dachten ook: wacht maar af,’ vervolgde Vernooy. Infraroodtechnieken werden ontwikkeld om het procédé te laten slagen.

Omrin is in 2009 met succes begonnen met het nascheiden van kunststof verpakkingen uit huishoudelijk restafval. Samen met de Friese burgers streeft Omrin naar een maximaal hergebruik van grondstoffen. Dat wordt bereikt door een unieke combinatie van bronscheiding (burgers: o.a. glas, papier, textiel en gft-afval) en nascheiding (Omrin: o.a. organisch afval, metalen en kunststoffen).

In Friesland wordt daardoor 62% van het huishoudelijk afval gerecycled. Voor heel Nederland geldt een gemiddeld percentage van 50%. Van de nagescheiden kunststoffen, inmiddels 30 kilogram per jaar per huishouden, worden weer nieuwe producten gemaakt. De klimaatpositieve lantaarnpaal is hiervan een lichtend voorbeeld. Hiermee is de kringloop, van afval naar grondstof tot nieuw product, gesloten.

Op termijn verwacht Omrin meer toepassingen. De lantaarnpaal is gemaakt van 90 kg 100% gerecycled kunststof uit de nascheiding van Omrin. De mast is bedacht door advies- en ingenieursbureau Tauw en wordt geproduceerd door Gampet Products uit Ulft. TRILUX Nieuw Licht levert de verlichtingsarmatuur. Joop Atsma roemde de innovatiedrift van Omrin. ‘Ik hoop dat ik nog eens fiets in een wielertrico van gerecycled material,’ zo prikkelde hij Omrin.

AMSTERDAM - Restaurant De Heeren van Harinxma op Landgoed Lauswolt is regelmatig gastkeuken in de Champions Lounge van Fries om útens Geert Kuperus, afkomstig uit Sneek waar hij het blad Friesland Post oprichtte. Tegenwoordig is hij bestuursvoorzitter van het Europees kwalificatiebureau EFBQ. Natuurlijk was directeur Marc van Gulick van Lauswolt aanwezig in de Amsterdam Arena bij de wedstrijd van Ajax tegen Heerenveen. Heleen Sonnenberg van Weduwe Joustra gaf de 30 gasten in de lounge een beugeltje oranje Kroningsburg. Chef-kok Geert Jan Vaartjes en zijn team bereidden een uitstekend diner. Heerenveen speelde een puike partij, die de ploeg nog had kunnen winnen ook. Het gelijkspel lag celebrity en beschouwer Sjaak Swart zwaar op de maag. Er waren nog meer kampioenen aanwezig, zoals schaatsvedette Yvonne van Gennip.

LEEUWARDEN - In het kader van de troonswisseling bezoeken koning Willem-Alexander en koningin Máxima op vrijdagochtend 14 juni Fryslân. Het koningspaar doet in recordtijd alle provincies aan. De bezoeken zijn in mei en juni. Er staan twee provincies per dag op het programma. Onder voorbehoud worden de volgende plaatsen in onze provincie bezocht: Leeuwarden, Akkrum (gemeente Boarnsterhim), Joure (gemeente Skarsterlân), Elahuizen (gemeente Gaasterlân-Sleat) en Stavoren (gemeente Súdwest-Fryslân). Hier wordt ingescheept om de overtocht te maken naar Noord-Holland voor het middagprogramma.

BAKKEVEEN - Het gaat goed met de natuurhandhaving in Fryslân. Er zijn vorig jaar 116 processen-verbaal en 902 bekeuringen uitgeschreven. Ook deden controleurs 232 inbeslagnames. De overtredingen varieerden van lichte zaken zoals negeren van een verbod op loslopende honden tot zware vergrijpen als wildstroperij of illegale afvaldumping.

De Toezichtkring spreekt in de evaluatie wel haar zorg uit over illegale roofvogelvervolging. In 2012 kwamen 122 meldingen binnen van roofvogelbestrijding. In 2011 was dat nog 117. Vooral het aantal vergiftigingen nam toe. Ook de dassen hebben het zwaar. Controleurs vonden afgelopen jaar twee vergiftigde dassen en er werden 8 dassenburchten vernield.

De verontrustende ontwikkelingen zijn waarschijnlijk nog maar het topje van de ijsberg. Er is nu nog onvoldoende beeld van de omvang van vervolging van andere dieren. Politiechef Sijbren van der Heide van Politie Noord-Nederland roept daarom op tot een betere samenwerking tussen politie, burgers en belangengroepen om deze criminaliteit beter te kunnen aanpakken.

Fryslân loopt in Nederland voorop in de samenwerking op het gebied van groene handhaving. In de Toezichtkring participeren Politie Noord-Nederland, Staatsbosbeheer, It Fryske Gea, Sportvisserij Fryslân, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Natuurmonumenten en de provincie Fryslân.

BEETSTERZWAAG - Henk Hofstra gaf op Landgoed Lauswolt een schilderworkshop met als (economisch) thema een appeltje voor de dorst. Wellicht zit er een Karel Appel bij en dan heb je een hele dikke appel voor de dorst. De deelnemers, die dineerden en logeerden op Lauswolt, genoten al schilderend van een appelcider. Op de foto het gezelschap met hun creaties. Vooraan links Henk Hofstra en rechts Lauswolt-directeur Marc van Gulick.

VLIELAND – Mirjam Westers en Paul van Essen van Badhotel Bruin op Vlieland hebben samen met vrienden en relaties een toast op 2013 uitgebracht. Tevens presenteerden zijn hun nieuwe chef-kok Erik Tas, die souschef bij het gerenommeerde Parkheuvel in Rotterdam was. Daarvoor werkte hij in De Zwethheul. Met Erik hoopt het befaamde Bruin culinair tot de noordelijke top te behoren. Zijn komst en het nieuwe jaar werden gevierd met een voortreffelijke lunch.

SNEEK – Enkele Sneker ondernemningen brengen een speciale wodka op de markt: Wodkado. Een nieuwe Wodka in de mix, die al een paar jaar een plaatselijk succes is. Deze premium quality caramel Wodkamix uit Sneek is verkrijgbaar bij alle 59 slijterijen van Poiesz Supermarkten. Dit maakten Ate van der Meer namens Wodkado, Heleen Sonnenberg van Weduwe Joustra en Kees Poiesz van Poiesz Supermarkten bekend bij tank 49, waar de Wodkado-receptuur stond te trekken om vervolgens gebotteld en uitgeleverd te worden. De afzet van deze deze hippe, eigentijdse, frisse, smaakvolle gemixte Wodka uit Sneek krijgt hiermee een enorme boost.

Burgemeester Harry Oosterman (l.) en Albert Spoelstra, directeur van Paul Kuppel BV. Oosterman bezit een soortgelijk schilderij als afgebeeld van de hand van de door veel Friezen geliefde Abe Gerlsma. OOSTERWOLDE/LEEUWARDEN – ‘Kunst Werkt’. Die slogan voor een expositie van de Roos van Tudor in het bedrijfspand van Paul Kuppel in Oosterwolde kende een brede uitstraling. Kunstliefhebbers zagen (tweemaal op vrijdagmiddag en zaterdag) een bedrijf van binnen, met daarin grote metaalpersen voor de productie van manometer onderdelen. En wat ook ‘mooiawas meegenomen’: het personeel maakte kennis met fraai schilderwerk van een aantal bekende kunstenaars. ‘Grappig die beleving. Toen we alles netjes maakten voor de uitstalling, begonnen ze te beseffen dat zo’n expositie best wel een aardige afwisseling was,’ zegt de in Harlingen wonende directeur Albert Spoelstra van de metaalwarenfabriek. Anita van Os van de Leeuwarder Roos van Tudor – zij kennen elkaar al uit de periode waarin de galerie nog in Franeker was gevestigd – viel hem daarin bij met de reactie ‘superleuk’. Het was tevens de laatste van de zestien activiteiten in het kader van 20 jaar Roos van Tudor. Anita zegt geen spijt van te hebben van die, ook qua organisatie, intensieve periode. Maar naast het plezier daarin, vergoedde ook het verkoopresultaat veel. Haar partner en kunstcollectioneur Foppe Huismans toonden zich eveneens tevreden. ‘Ik heb het nu echter wel even gehad,’ zei Foppe. Daarbij kon een ieder zien dat hij, zoals altijd, twee verschillende sokken draagt. Het faillissement van incassobureau AFI, dat hij oprichtte en waarvan hij commissaris is, was hem niet in koude kleren gaan zitten. Dit uitje gaf even afleiding. Burgemeester Harry Oosterman van Ooststellingwerf opende de expositie. ‘Kom naar buiten,’ zo riep hij het bedrijfsleven op. Er zijn, zo veronderstelt hij, bijvoorbeeld wel bedrijven die eens wat willen doen met een uitstalling over Peter Stuyvesant; de Stellingwerver die bekend werd als stichter van New York. Een voorbeeld van iemand die zakelijk wel wat in kunst ziet, is de Harlinger Marten Alkema. Hij en Helga van der Sluis kozen niet alleen museum Belvédère Heerenveen als trouwlocatie, maar als directeur van een schildersbedrijf bedacht Alkema de verhuur van expositiewanden als nevenactiviteit. ‘Mijn daar voor in het leven geroepen Mazl Expo voorziet zeker in een behoefte,’ liet hij weten. Ook Spoelstra en zijn zoon/opvolger Xander hebben geen reden tot klagen: ‘Met 75% export hebben wij gelukkig geen last van de crisis.’

Wim en Ria Hassing. ORANJEWOUD – Kennis is macht, en dus deel je die niet zo gauw. Wim Hassing, die afscheid nam als verkoopmanager van ingenieursbureau A.P. van den Berg, leerde geen apen klimmen. ‘Chinezen zijn steeds nieuwsgierig hoe dat nou in verbinding met elkaar staat; de apparatuur aan dek van een schip of platform en de boorkop vier kilometer diep in de zee. Maar we hebben ze nooit een blik in onze black box gegund, want we moeten ze natuurlijk wel een stapje voorblijven,’ aldus Wim Hassing. A.P. van den Berg (55 medewerkers) heeft nauwelijks last van de economische crisis. Niet dat het bedrijf geen problemen heeft gekend. Integendeel. Men was tien jaar geleden te veelzijdig bezig. Wim zorgde ervoor dat men zich ging richten op de corebusiness en dat is sondeertechniek voor bodemonderzoek op land en water. A.P. van den Berg levert wereldwijd apparatuur, heeft de specialisten in huis, levert bijstand en service en bestuurt en instrueert op locatie en op afstand. Zelf het sondeerwerk uitvoeren doet het bedrijf niet. ‘Dat zou gevaarlijk worden, want dan vorm je een concurrent voor je eigen klanten,’ aldus Wim op zijn afscheidsreceptie in Museum Belvédère. Fugro is een grote klant die men in het werkveld ook als concurrent tegenkomt. A.P. van den Berg is dan ook een gedroomde overnamekandidaat. De aandelen zitten in een stichting en de familie lijkt die nog niet van de hand te willen doen. Oprichter Arie Pieter van den Berg overleed dit najaar. Als wereldspeler loopt A.P. van den Berg voorop. Vroeger baarde men opzien met het lanceren van een sondeertracktruck voor slappe grond. De laatste innovaties waarmee het bedrijf een primeur scoorde waren de sondeerrobot, een draadloos meetsysteem en een hydraulische buizenklem. Gastspreker was Foppe de Haan. Hij haalde enkele herinneringen op aan Arie Pieter, die een enthousiast voetballiefhebber was. Zo meelevend, dat hij harde kritiek liet horen al het hem niet naar de zin ging. Ooit heeft hij een bijdrage geleverd aan de sportclub. Foppe: ‘Toen ik bij hem aanklopte voor een apparaat waarop onze voetballers konden herstellen van blessures, vond hij een trilplaat uit die nog wordt gebruikt.’

Dirk en Patricia Hoekstra (rechts) met Houkje Bonnema en Thijs Spijkervet (vroeger Accon AVM), het geweten van Leeuwarden. LEEUWARDEN – Alles heeft een keerzijde, en nu eens niet negatief bedoeld. De vastgoedmarkt mag dan nog niet zijn vlot getrokken, de snoevers en de blazers zijn wel van het veld verdwenen. Zij die overblijven zijn de aanpakkers en de sterken die altijd voor kwaliteit en de lange termijn zijn gegaan. Dat bleek op de Friese Vastgoedborrel 2012. Een netwerkevenement dat voor de tiende keer werd gehouden. Ditmaal in een andere setting en op een andere locatie: de Leyten Comfort Gallery in het Cambuur-stadion. Ruud Glas van De Haan/AGW advocaten & notarissen opende namens de organiserende bedrijven de avond waarop projectontwikkelaar Hans-Jörg van den Berg van Leyten voor de laatste keer als gastheer optrad. ‘Dat had ik vooraf al aangegeven,’ zei hij, nog niet wetend wie het gastheerschap van hem overneemt. Bouwgroep Dijkstra Draisma, die voor het eerst als ontvangende partij fungeerde, zal daar, gehoord directeur Biense Dijkstra, nog wel even mee doorgaan. ‘Ik wil geen cassettebandje zijn, maar herhaal dat we nog steeds veel bouwvolume hebben en weinig voortschrijdende kosten. Misschien wordt het straks wel wat minder, maar wij overleven het wel.’ Voor gastheer/makelaar Dirk Hoekstra was de decenniumavond een gedenkwaardig moment. Hij is 25 jaar zelfstandig makelaar en hij heeft al wat ups en downs meegemaakt. In het verlengde van zijn gevleugelde uitspraak ‘de optimist ligt als laatste in de kist´ lag die van Ruud Glas: ‘De winnaar is niet die het hardst kan slaan, maar wie het langst blijft staan’. Wethouder Henk Deinum wist zijn gehoor te verzekeren dat het Leeuwarden goed gaat. De Friese hoofdstad bezet momenteel de derde plaats qua investeringsniveau. Waarmee? ‘De Dairy Campus vergt volgend jaar 50 miljoen euro, het Harmoniekwartier wordt aangepakt en het plan voor de Watercampus lijkt ook gerealiseerd te worden,’ verduidelijkte hij. Zijn er dan geen problemen? ‘Jazeker, bepaalde projecten komen niet of langzamer van de grond. Neem het plan Blitsaerd, dat niet meer uitsluitend voor het hogere marktsegment is bestemd.’ Voor de borrel overgekomen uit Gouda waren de in Leeuwarden kantoorhoudende broers Siemon en Hendrik van der Zwan van beleggings- en exploitatiemaatschappij Intrahof. Hun contacten in en met het Friese zijn tweeledig: ‘Wij verhuren de 40 jaar geleden door pa aangekochte Sixmastate, in Leeuwarden ook bekend als Johan Cruijffpand vanwege het feit dat die legendarische voetballer indertijd er eigenaar van was. En familiair liggen hier onze roots. Oma woonde in Lollum, het dorp met het, volgens Peter Karstkarel, mooiste kerkklokje.’ Opgetogen binnenkomend toonde zich algemeen WTC directeur Robert Berting. ‘Ja, ik heb inderdaad goed nieuws. Volgend jaar gaan we voor het eerst in samenwerking met de AFUK een Heit en Mem-beurs houden. En ook een primeur voor het noorden is de internationale Art Fair met veel werk van befaamde kunstenaars. Twee gaten in de markt,’ aldus Berting. Even vreugdevol gestemd was burgemeester Ferd Crone. ‘Op deze dag ben ik hier precies vijf jaar in functie. Enerzijds geeft dat mij het gevoel nog maar net in Leeuwarden te zijn en anderzijds vind ik dat er nog zoveel tot stand moet worden gebracht,’ zei hij. Dus volgend jaar na de herbenoeming maar verder? ‘Natuurlijk, want we wonen met veel genoegen aan de Emmakade,’ sprak hij met een knipoog naar notaris Peter van Dijk, die in 2012 nog een eindsprintje op de huizenmarkt beleefde in verband met de volledige aftrekbaarheid van de hypotheek voor wie voor 1 januari 2013 een huis kocht. De zakelijke activiteiten van Ariejan van Twisk, in Ryptsjerk bijna – buurman van Thom van der Heide (Frouckje State, de huisrestaurateur van Cambuur, verzorgde een smakelijk vijfgangen walking dinner in het stadion), laten zich met enige toelichting gemakkelijk herleiden. Van Twisk is namelijk directeur van JA-AR 2005 Investments BV. In dat jaar ging hij als voormalig bankman en financieel adviseur samenwerken met zijn eerdere klant, de onroerendgoedhandelaar Jan Riedstra. ‘Na het overlijden van Jan ben ik op dezelfde voet doorgegaan met zijn partner Nynke Hoogsteen,’ liet hij weten. Wie er professioneel af en toe flink de beuk in gooit, is Erik Zwerver van sloopbedrijf Boverhoff Heerde. ‘Wij richten ons voornamelijk op grootschalige binnenstedelijke sloop, zoals kortgeleden hier in Leeuwarden het Wilhelminaplein.’ Kijkend naar het stadion lachte hij: ‘Ook dit willen we best even uitvoeren.’ En eindigend met een goed bericht: het vergaat makelaar Jan Jouke Kraak goed in de regio Heerenveen. ‘In drie weken heb ik 80% van mijn huizen rond de drie ton in het Heerenveense plan De Heide aan de man gebracht. Mijn advies? Vraag reële prijzen.’ De Friese Vastgoedborrel werd ondersteund door Dijkstra Draisma, Leyten, De Haan AGW en Makelaardij Hoekstra. Fotografie © Anne van der Woude / Corien van Keimpema-Oenema

LEMMER - Het ir. D.F. Woudagemaal heeft de 40.000ste bezoeker ontvangen. De gelukkige was de 8-jarige Malte Ruiter uit Kolding (Denemarken). Hij werd enthousiast onthaald door Hilda Boesjes-Beljon, directeur van het bezoekerscentrum. Malte bezocht samen met zijn broertje Oscar (6), vader Cor en opa en oma uit Opeinde het in werking zijnde stoomgemaal in Lemmer . De familie ontving een exclusieve replica van één van de koperen smeerkannetjes van het gemaal. De familie werd rondgeleid door hoofdmachinist Ido Boonstra. Het gemaal, eigendom van Wetterskip Fryslân, staat sinds 1998 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Tijdens de draaidagen in de herfstvakantie trok het gemaal bijna 1.000 bezoekers per dag.

SNEEK – ‘Denk bij theaterbezoekers ook aan mensen die het minder goed hebben,’ vertrouwde Koningin Beatrix bij de opening van het Cultureel Kwartier in Sneek burgemeester Hayo Apotheker toe. De vorstin vindt dat de cultuursector rekening moet houden met de smalle beurs. Apotheker beloofde de raad van de vorstin ter harte te nemen.

Er was een opvallende parallel te trekken met Amicitia dat plaats moest maken voor het nieuwe, multifunctionele theater. Amicitia werd midden in de vooroorlogse crisisjaren gebouwd. En nu in een identieke periode dit theater. ‘Súd West Fryslân heeft met dit Cultureel Kwartier een culturele inhaalslag gemaakt,’ aldus Apotheker. Het prijskaartje bedroeg 29,9 miljoen euro.

Zoals gebruikelijk stonden Apotheker, commissaris John Jorritsma, directeur-bestuurder Lieuwe Toren van het Cultureel Kwartier en theaterdirecteur Ben van der Knaap keurig in het gelid om Beatrix te verwelkomen en te begeleiden.

Breed stralend van voldoening bevond de Amsterdamse architect Max van Huut zich te midden van de genodigden. ‘De ziel is gelukkig gebleven,’ zei hij over het noodzakelijk geachte bijschaven van zijn ontwerp. Evenals het door hem ontworpen gebouw van de Gasunie in Groningen wel ‘de apenrots’ wordt genoemd, zo kreeg het Sneker theater al ‘de geitenberg’ als bijnaam mee vanwege de daktuin.

Bijdrage C&A  Jan Bargboer, wethouder in het vorige college onder voorzitterschap van de eveneens aanwezige burgemeester Arno Brok, toonde zich maar wat blij met de uiteindelijke realisering van het plan. ‘Dit zou nu niet meer tot stand zijn gekomen,’ wist hij zeker, doelend op de investering van bijna € 30 miljoen voor de combinatie van theater en kunstencentrum. C&A, die Sneek als bakermat heeft, leverde er met € 1,5 miljoen een substantiële bijdrage aan. Reden waarom de Tüöttenzaal (Teutenzaal) is vernoemd naar de eerste Brenninkmeijers (August en Clement) die als marskramers en lapkepoepen naar hier kwamen.

Wethouder Wigle Sinnema van Súd West Fryslân – hij is tevens boer in Arum – heeft het Cultureel Kwartier in portefeuille. Om er bestuurlijk, zo liet hij weten, een ‘Wûnseradiel Connection’ van te maken, is oud-burgemeester Theunis Piersma toegetreden tot de raad van toezicht. Als ambteloos burger heeft de FNP’er nu dus ‘wer wat om hânnen’.

De gala-avond die op de officiële opening volgde, trok ‘tout Sneek’ naar het theater, met daarin een voortreffelijke mixvoorstelling van Corpus Acrobatics en geprojecteerde oude zeilbeelden. Bezoekers van buiten de gemeente waren onder meer Douwe Heeringa (ooit de Friese Jacques Brel), directeur Jan Koster van Omrop Fryslân, Koen Eekma als AFÛK-directeur, Geke de Haan (zonder Foppe maar wel licht zoenend met haar familielid Zwier Kroese (van Merkmakers en directeur van het Jopie Huisman Museum) en de bij het Utrechts theater opgestapte Jos Thie.

Baan voor Frouk Oostra Voor good old Lawei-directeur Roel (91) en Corry (90) Oostra droeg de avond een speciaal tintje. Hun dochter Frouk is in hun voetsporen getreden als hoofd bedrijfsvoering in het Theater Sneek. De immer enthousiaste ‘mister music’ Anne Oosterhaven mocht uiteraard ook niet ontbreken, evenals Rients Gratama met zijn Carla van der Heijde. Van de zijde van de plaatselijke horeca waren onder meer Bas en Sjollie Hollenga van de partij. Bas: ‘Ik probeer hier volgend jaar de Jonge Ondernemers Prijs verkiezing naar toe te halen.’

Acteur Peter Tuinman, die met Heleen Sonnenberg van de Wed. Joustra een berenburgje achterover sloeg, is er van overtuigd dat er voor het nieuwe theater een goede toekomst is weggelegd. ‘Dat komt wol klear,’ zegt hij. ‘Evenals Antillianen, zo weet ik uit ervaring, zijn ook de Friezen een emotioneel volk. Nergens bestaan zoveel toneelgezelschappen als hier en zijn er zoveel mensen die hun verhaal willen vertellen.’

 

BOORNZWAAG – Prachtig beeld op een koude, natte zaterdag in december: een slipjacht met honden en paarden. Voor de achtste maal werd dit evenement vanuit Sint Nicolaasga gehouden. Jonkheer Tjalling van Eysinga was net als eerdere edities betrokken bij de organisatie, evenals Koos de Jong en de landelijke rijvereniging De Oorsprong, die in 2012 het 75-jarig bestaan vierde. Op het manegecomplex werd gestart en gefinisht en stond er na afloop een winters buffet voor de kleumende ruiters klaar. De jacht was niet echt, want vossen moeten met rust worden gelaten. Maar het is goed dat de traditie levend wordt gehouden, al was het alleen al om de honden een uitje te gunnen. Op de foto de roedel op de Douwe Harmshoek aan de Langweerder Wielen in Boornzwaag.

PIRACICABA – Jos Paques en prinses Máxima hebben grote schik in het Braziliaanse Piracicaba, waar het Balkster milieutechnologiebedrijf een nieuwe fabriek opende. Máxima onthulde in dat kader een plaquette. Ze was samen met Willem-Alexander mee op een handelsmissie naar Brazilië, een van de grootste economieën in de wereld. In de fabriek worden biogasinstallaties gebouwd. De zuiveringsmethoden blijven geheim. Paques heeft grote ambities. Dankzij de puissant rijke Duitse Susanne Klatten (eigenaar van BMW), die in 2011 een belang van 20% in het bedrijf nam, heeft de onderneming van oprichter en grootaandeelhouder Jos Paques (80%) extra investeringskracht. Het bedrijf heeft een vestiging in Sjanghai en doet tevens zaken in India. Foto ANP.